Driton Latifi befasoi botën për Kosovën, ja çfarë u tregoi që i la pa koment!

Vitet e 90-ta ishin vitet e rezistencës ndaj regjimit serb.

Shqiptarët e Kosovës përjetuan dhunën më të egër në të gjitha sferat e jetës nga okupatori serb. Driton Latifi, veprimtar sportiv dhe analist futbolli, për një kohë të gjatë gazetar dhe redaktor sportiv, në fund të vitit 2000, pikërisht më 14 nëntor, e befasoi botën duke treguar të vërtetën se si kishte mbijetuar sporti i Kosovës gjatë viteve të 90-ta.

Ai në Copenhagen foli para të pranishmëve për më shumë se gjysmë ore, duke rrëfyer në detaje torturat çnjerëzore që sportistët dhe populli shqiptar përjetuan nga regjimi serb.

Para përfaqësuesve nga shtete të ndryshme të Evropës dhe kontinenteve tjera, ai tregoi se si sportistët e Kosovës u dëbuan nga stadiumet, palestrat dhe çdo objekt sportiv, duke u detyruar që ndeshjet dhe stërvitjet t’i zhvillonin fshehurazi në fusha të improvizuara, larg syrit të milicisë serbe.

Latifi rrëfeu se si milicia serbe ndërpriste ndeshjet me dhunë, rrihte futbollistët dhe tifozët, arrestonte sportistë dhe gazetarë, ndërsa shumë futbollistë humbën jetën gjatë luftës në Kosovë.

Në fjalimin e tij, Latifi përmendi edhe rastet tragjike të futbollistëve të vrarë nga forcat serbe, si Driton Ahmeti, Përparim Thaçi dhe Rexhep Rexhepi.

Fjalimi i tij në Danimarkë la pa fjalë shumë nga të pranishmit, të cilët për herë të parë dëgjonin në detaje se si sporti shqiptar në Kosovë kishte mbijetuar në kushte okupimi.

Ja letra e tij!

“Kosova: Futbolli i luajtur në fshehtësi!

Të dashur miq dhe kolegë të nderuar, së pari dua t’i falënderoj organizatorët e këtij takimi, të cilët e kanë mbështetur udhëtimin tim këtu, në mënyrë që të mund të flas për atë që u ka ndodhur sportistëve të Kosovës dhe gazetarëve të saj gjatë dekadës së kaluar.

Quhem Driton Latifi, jam nga vendi i Kosovës, të cilin ju e keni njohur nga bombardimet e NATO-s në vitet e fundit. Shtetet tuaja janë ato që më kanë ndihmuar të mbijetoj ekonomikisht, megjithëse duhet të them se shumë sportistë kanë vdekur, ndodhen në burgje në Serbi ose janë zhdukur, dhe familjarët e tyre nuk dinë asgjë për fatin e tyre.

Ndoshta mund të thoni se me 22 vitet e mia do të duhej të kujdesesha për talentin tim diku tjetër, ndoshta në futboll, por gjatë viteve të fundit jo vetëm unë, por edhe të gjithë sportistët kosovarë nuk lejoheshin të përdornin objektet sportive në Kosovë.

Kur futbolli kaloi në ilegalitet

Kosova është një vend i vogël me rreth 2.5 milionë banorë, por ajo që është më interesante është se 53 për qind e popullsisë së saj është nën moshën 19-vjeçare, gjë që përbën potencial të madh për sportin. Si shumë vende të tjera, edhe ne kemi një histori modeste sportive. Ndoshta nuk i njihni sportistët tanë, por disa prej tyre kanë fituar medalje të arta në kampionate evropiane, botërore dhe në Lojërat Olimpike. Këto medalje, në mesin e viteve 80-ta, na dhanë shpresë se në të ardhmen mund të fitonim edhe më shumë medalje. Por kjo nuk ndodhi pas vitit 1989. Ngjitja e Millosheviqit në pushtet në Serbi dhe nacionalizmi i tij nuk u interesuan për sportin, ashtu siç nuk u interesuan për qeniet njerëzore në ish-Jugosllavi.

KF Prishtina në vitin 1983 u bë anëtare e Ligës së Parë të Futbollit të ish Jugosllavisë. Për pesë vite kjo skuadër kishte numrin më të madh të shikuesve dhe tifozëve.

Në vitin 1990 (8 prill), pas ndeshjes kundër Proleterit nga Zrenjaninit, e cila përfundoi baras 0:0 dhe ku futbollistët kosovarë po debatonin me gjyqtarin, në një moment para më shumë se 30.000 shikuesve, policia serbe hyri në fushë dhe filloi t’i rrihte futbollistët kosovarë. Kapiteni i Prishtinës dhe i preferuari i tifozëve vendas, Gani Llapashtica, u rrah më së keqi dhe iu thye këmba e majtë. Edhe kjo nuk u mjaftoi atyre; më pas filluan të ndiqnin tifozët, të cilët natyrisht po i fishkëllenin për atë që po ua bënin idhujve të tyre. Shumë tifozë u arrestuan bashkë me lojtarët.

Pas kësaj dite, stadiumi i Prishtinës u ruajt nga forcat policore. Më pas të gjitha stadiumet në qytetet e tjera dhe të gjitha palestrat sportive u mbyllën për kosovarët në verën e vitit 1991. Sportistëve kosovarë, me forcën e policisë serbe, nuk iu lejua përdorimi i objekteve sportive.

Pas disa ditësh, lojtarët e FC Prishtinës u mblodhën me anëtarët e Komitetit Ekzekutiv dhe u thanë atyre se dëshironin të vazhdonin punën e tyre pavarësisht çmimit që duhej paguar. Ekipi u organizua shumë shpejt dhe mbajti një seancë stërvitore në një fushë të harruar jashtë Prishtinës, rreth 10 kilometra larg, në fshatin Llukar.

Policia serbe e ndaloi me forcë lojën e tyre në stadium, por kurrë nuk arriti ta ndalte dëshirën dhe pasionin e tyre për të luajtur futboll. Pasi siguruan pajisjet e para përmes kanaleve sekrete, futbollistët kosovarë organizuan Ligën e Futbollit të Kosovës, e cila po ashtu i zhvillonte ndeshjet në vende të fshehta nga policia serbe.

Arrestimet, rrahjet, dënimet dhe ndërprerjet e ndeshjeve nga policia serbe bënë që futbollistët kosovarë të bëheshin imunë ndaj kësaj situate (fakte për këtë mund të gjenden te Human Rights Watch, Amnesty International etj.).

Shumë ndeshje ndërpriteshin dhe vetëm disa prej tyre arrinin të zhvilloheshin plot 90 minuta me gëzimin e fitores. Orari i ndeshjeve dhe vendet ku zhvilloheshin mbaheshin sekret deri në momentin e fundit, kështu që ndonjëherë edhe ne gazetarët i humbnim ato.

Në fillimet e saj, Liga e Futbollit kishte katër grupe dhe dy ekipet e para nga secili grup luanin në “play-off” për titullin. Në kushte të tilla, pa fusha, pa pajisje, pa topa të mirëfilltë dhe me policinë pas tyre, futbollistët kosovarë përsëri gjenin kohë të përjetonin gëzimin që ky sport duhet t’ia sjellë çdokujt.

Nga ana tjetër dëgjoje histori ku politikanët serbë i quanin terroristë njerëzit që thjesht donin të luanin futboll. FC Prishtina e fitoi titullin e parë kampion të organizuar në këto kushte, por shpërblimi i tyre nuk ishte gara ndërkombëtare, ashtu siç nuk është ende sot.

200.000 sportistë garonin në fshehtësi

Gjatë kësaj periudhe, në Kosovë ekzistonin 23 federata sportive me më shumë se 200.000 sportistë aktivë, të cilët funksiononin në atë sistem sekret larg syrit të publikut dhe kushteve normale.

Në vitin 1996 nuk kishte forcë që mund t’i ndalte futbollistët kosovarë nga formimi i Ligës Unike – Ligës së Parë të Kosovës me 18 skuadra.

Ironikisht, serbët mbanin monopol mbi stadiumet e qyteteve dhe objektet sportive, megjithëse përbënin më pak se 10 për qind të popullsisë së Kosovës. Ata i mbushnin ekipet vetëm me serbë dhe ndeshjet shikoheshin nga pak miq të tyre.

Ndërkohë, në vendet sekrete mund të gjeje deri në 10.000 shikues duke ndjekur një ndeshje futbolli, ulur mbi gurë, nëpër pemë apo kudo që kishin mundësi.

Në kushte të tilla, Kosova kishte më shumë se 130 klube futbolli dhe mbi 10.000 futbollistë, të cilët sponsorizoheshin nga donatorë privatë ose kompani që fitonin shumë pak nga kjo, përveçse policinë serbe para dyerve të tyre. Në këtë periudhë, ironikisht, Prishtina e kontrolluar nga serbët udhëhiqej nga krimineli i luftës, Zhelko Razhnatoviq – Arkan.

Futbollistët e vrarë

Në fillim të vitit 1998, kur në rajonin e Drenicës u dëgjuan të shtënat e para, futbolli dhe të gjitha aktivitetet sportive u ndalën për shkak të gjendjes së sigurisë.

Gjatë atij viti, disa futbollistë kosovarë humbën bashkëlojtarët e tyre. Driton Ahmeti, anëtar i KF 2 Korrikut nga Dobrosheci, u masakrua në shtëpinë e tij bashkë me disa anëtarë të familjes. Ahmeti ishte viktima e parë, por jo e fundit. Pas luftës, skuadra e tij pensionoi fanellën me numrin 7 që ai mbante.

Lojtari i talentuar i KF Liria, Përparim Thaçi, u gjet i vdekur një mëngjes pranvere të vitit 1998 bashkë me dy shokët e tij. Sot stadiumi i qytetit në Prizren mban emrin e tij: “Përparim Thaçi”.

Kapiteni i KF Ferronikelit, Rexhep Rexhepi nga rajoni i Drenicës, u ekzekutua nga forcat serbe para familjes së tij. Është shumë e dhimbshme, por kjo listë vazhdon pafund dhe Federata e Futbollit e Kosovës nuk ka një numër të saktë të futbollistëve të vrarë.

Sipas disa statistikave, vlerësohet se më shumë se 100 sportistë kosovarë janë vrarë nga viti 1998 deri në përfundimin e bombardimeve të NATO-s. Në këtë numër nuk përfshihen ata që ndodhen në burgje në Serbi apo ata që janë zhdukur dhe familjet e tyre nuk dinë asgjë për fatin e tyre.

Prishtina mbetet ende klubi më i mirë në Kosovë.

Gazetaria sportive më e rrezikshme se gazetaria politike

Ndoshta kolegë, nuk mund ta imagjinoni atë që sapo ju tregova. Por ju lutem, a mund ta imagjinoni për shembull se çfarë do të ndodhte nëse katalanasit do të shihnin policinë duke rrahur lojtarët në stadiumin ‘Nou Camp’? Si do të reagonin tifozët e Manchester United apo të Bayern Munich?

Gjithsesi, pas kthimit të sportistëve kosovarë në objektet e tyre sportive, ata zbuluan se disa prej tyre ishin shkatërruar nga bombardimet, ndërsa të tjerat nga forcat serbe gjatë largimit nga Kosova.

Pas luftës, administrata e OKB-së formoi Departamentin e Sportit, i cili në fakt bën punën e ministrisë dhe përpiqet të ndihmojë sportin kosovar. Në krye të Departamentit të Sportit ndodhen një anëtar kosovar dhe një ndërkombëtar i OKB-së.

Një nga temat interesante në këtë përvojë të sportit kosovar ishte edhe gazetaria sportive. Unë dhe kolegët e mi kishim të njëjtin fat si sportistët. Të shkruaje për sportin në fillim ishte më e rrezikshme sesa të shkruaje për politikën. Në atë kohë popullsia e Kosovës nuk kishte informacion as për sportin vendor dhe as për sportin ndërkombëtar.

Kishte vetëm një gazetë ditore dhe nuk kishte media elektronike si radio apo televizione, të cilat filluan punën vetëm pas luftës.

Mund të shkruaje për sportin vetëm pasi ndeshja kishte përfunduar dhe shumë pak para saj.

Gjithsesi, në fund ajo që sportistët e Kosovës dhe mediat e saj kanë nevojë është ndihma juaj. Nuk ka rëndësi në çfarë forme.

Ju lutem ndihmojeni sportin në Kosovë në çdo mënyrë të mundshme.

Faleminderit”, kishte shkruar Latifi.