EANA përjashton përfundimisht TASS-in: një moment historik për gazetarinë evropiane

Më 13 nëntor 2026, në Larnaka të Qipros, Aleanca Evropiane e Agjencive të Lajmeve (EANA) mori një vendim që pritet të mbetet i njohur si një nga momentet më domethënëse në historinë e saj të fundit: përjashtimi përfundimtar i agjencisë shtetërore ruse të lajmeve, TASS, nga aleanca.

Anëtarësimi i TASS nuk u ndërpre një herë e mirë. Ai ishte pezulluar që nga 27 shkurti i vitit 2022, pikërisht në ditët pas fillimit të pushtimit rus në shkallë të plotë të Ukrainës,kur aleanca e konsideroi të pamundur bashkëpunimin e vazhdueshëm me një agjenci shtetërore të një vendi në luftë të hapur me një vend evropian tjetër.

Ajo që ndodhi pas pezullimit tregon se sa delikat ishte ky proces. Përjashtimi përfundimtar nga EANA kërkon një shumicë prej tre të katërtave të votave, dhe në disa votime gjatë viteve 2022 dhe 2023 kjo shumicë nuk u arrit. Rezistenca ndaj një vendimi kaq kategorik për arsye procedurale ose politike, e zgjati debatin brenda aleances për mbi katër vite, derisa Asambleja e Përgjithshme e sotme arriti më në fund bashkimin e qëndrimeve.

Ky është më shumë se një akt administrativ. Së pari, ai i jep fund formalisht një debati që kishte varur mbi aleancën një pyetje parimore: a duhet një organizatë evropiane e gazetarisë të mbajë anëtarësinë e një agjencie të kontrolluar drejtpërdrejt nga shteti rus? Vendimi i sotëm i jep përgjigje pa kompromis.

Së dyti, përjashtimi përfaqëson një qëndrim të fuqishëm institucional. EANA është një aktor me ndikim të madh në komunitetin evropian të gazetarisë dhe përmes këtij vendimi ajo dëshmon se aleanca qëndron e palëkundur pranë parimeve të gazetarisë së lirë dhe pavarur edhe kur kjo kërkon kohë, debat dhe presion të brendshëm për t’u arritur.

Një detaj që ia vlen të theksohet: Agjencia e Lajmeve KosovaPress, e cila u bë anëtare e EANA-s vetëm në shtator të vitit 2022, pak javë pas pezullimit të TASS-it, ka qenë një nga zërat që ka pasqyruar dhe mbështetur përpjekjen për largimin përfundimtar të agjencisë ruse. Për një agjenci të vogël, anëtarësia në një strukturë të tillë dhe pjesëmarrja në vendimet e saj mundëson që zërat evropianë me burim më të vogël të ketë peshë në vendimet e aleances.

Për TASS-in, përjashtimi përfundimtar përmbyll çdo paraqitje formale brenda rrjetit evropian të agjencive të lajmeve dhe e braktis atë me agjencitë shtetërore të tjera evropiane, të cilat funksionojnë nën standarde të gazetarisë së pavarur. Për EANA-n, vendimi mbyll kapitullin e hapur më të gjatë të viteve të fundit dhe vendos një precedent të qartë: anëtarësia në aleancë presupozon përshtatje me vlerat themelore të gazetarisë së lirë.

Ky moment historik nuk është thjesht largimi i një anëtari. Është konfirmimi se një strukturë si EANA, e ndërtuar mbi besimin mes agjencive, ka edhe pragun ku besimi pushon dhe guximin ta thotë këtë publikisht. /KosovaNews/