Krizat rajonale, pa kompromis nuk ka paqe!

Ballkani nuk është thjesht një hapësirë gjeografike në hartën e Evropës. Por është një rajon me histori të trazuar, me kujtesë të rëndë kolektive, me plagë që ende nuk janë mbyllur dhe me ëndrra të papërfunduara për paqe, siguri dhe zhvillim. Këtu historia shpesh ka folur me gjuhën e konflikteve, ndërsa politika jo gjithmonë ka ditur të përgjigjet me gjuhën e arsyes. Prandaj, krizat rajonale nuk mund të trajtohen vetëm si mosmarrëveshje të zakonshme politike, por si sfida që vënë në provë pjekurinë shtetërore, përgjegjësinë politike dhe aftësinë diplomatike të udhëheqësve.

Shqipëria, Kosova, Maqedonia e Veriut dhe Serbia janë pjesë e një realiteti rajonal ku interesat kombëtare, rivalitetet politike, trashëgimia historike dhe ndikimet gjeopolitike ndërthuren vazhdimisht. Edhe pse secili shtet ka rrugën, interesat dhe prioritetet e veta, ekziston një e vërtetë që nuk mund të anashkalohet, asnjëra palë nuk mund të ndërtojë siguri afatgjatë mbi pasigurinë e tjetrit dhe as zhvillim të qëndrueshëm mbi konfliktin e përhershëm.

Në këtë kontekst, negociatat marrin një rëndësi të veçantë. Negociatat nuk janë shenjë dobësie, as akt dorëzimi politik. Përkundrazi, janë dëshmi e përgjegjësisë, pjekurisë dhe largpamësisë shtetërore. Negocimi është arti i vështirë i gjetjes së një rruge të përbashkët mes interesave që përplasen, pa cenuar parimet themelore dhe dinjitetin e palëve.

Një kusht i domosdoshëm për suksesin e negociatave është ekzistenca e një interesi minimal të përbashkët ndërmjet palëve në konflikt, shmangia e dhunës ose, nëse ajo tashmë ka ndodhur, vullneti për ta ndalur atë dhe për të parandaluar përsëritjen. Pa këtë minimum të interesit të përbashkët, negociatat mbeten pa themel politik, dialogu shndërrohet në formalitet dhe kompromisi bëhet gjithnjë e më i paarritshëm.

Historia e Ballkanit na ka mësuar se kur mungon vullneti për të negociuar, fjalën e marrin tensionet, kur mungon arsyeja, triumfon retorika dhe kur diplomacia dështon, pasojat nuk i paguajnë vetëm politikanët, por qytetarët, familjet dhe brezat e ardhshëm. Kjo është arsyeja pse negociatat duhet të fillojnë përpara se krizat të shndërrohen në tragjedi dhe të vazhdojnë derisa marrëveshjet të bëhen realitet.

Marrëdhëniet ndërmjet Kosovës dhe Serbisë përbëjnë një nga sfidat më të ndjeshme të sigurisë dhe diplomacisë në Ballkanin Perëndimor. Historia e dhimbshme e marrëdhënieve ndërmjet dy popujve nuk mund të fshihet dhe as të relativizohet. Por as e kaluara nuk duhet të përdoret si justifikim për të prodhuar pafundësisht kriza të reja. E ardhmja kërkon përgjegjësi politike, njohje të realiteteve, respektim të marrëveshjeve dhe një proces negociues që prodhon rezultate konkrete.

Kosova ka të drejtë të mbrojë sovranitetin, integritetin territorial, subjektivitetin ndërkombëtar dhe perspektivën e saj euroatlantike. Serbia, nga ana tjetër, duhet të kuptojë se stabiliteti rajonal nuk ndërtohet përmes presionit, tensioneve apo mohimit të realiteteve politike. Normalizimi i marrëdhënieve nuk mund të jetë vetëm një formulë diplomatike, por duhet të shndërrohet në proces real, të ndërsjellë dhe të verifikueshëm.

Shqipëria, për shkak të pozitës së saj politike dhe ndërkombëtare, ka një përgjegjësi të veçantë në këtë hapësirë. Shqipëria duhet të jetë zë i arsyes, mbështetëse e paqes dhe promovuese e diplomacisë konstruktive. Mbështetja për Kosovën dhe kontributi për stabilitetin rajonal nuk janë qëllime kundërshtuese, por mund dhe duhet të ecin së bashku, mbi bazën e interesit kombëtar dhe përgjegjësisë ndërkombëtare.

Maqedonia e Veriut, ndërkaq, dëshmon se sa e rëndësishme është kultura e kompromisit në ruajtjen e stabilitetit të brendshëm dhe të marrëdhënieve ndëretnike. Përvoja e saj politike tregon se bashkëjetesa nuk garantohet vetëm me dokumente, por me dialog të vazhdueshëm, respekt institucional dhe zbatim të marrëveshjeve.

Në këtë realitet, edhe krizat e brendshme politike në Shqipëri, Kosovë dhe Maqedoninë e Veriut duhet të trajtohen me përgjegjësi. Rivaliteti politik është pjesë e demokracisë, por bllokimi institucional, polarizimi i skajshëm dhe mungesa e kompromisit nuk mund të shndërrohen në mënyrë të zakonshme të qeverisjes. Një shtet që nuk arrin të menaxhojë mosmarrëveshjet e veta të brendshme e ka më të vështirë të kontribuojë në zgjidhjen e krizave rajonale.

Në teorinë dhe praktikën e negociatave ekziston një dallim thelbësor ndërmjet dëshirës për ta mposhtur kundërshtarin dhe vullnetit për të arritur një marrëveshje. Kur secila palë synon fitoren absolute, negociatat humbin kuptimin. Kur palët kuptojnë se vazhdimi i konfliktit prodhon më shumë humbje sesa kompromisi, hapet rruga drejt zgjidhjes.

Por kompromisi nuk duhet ngatërruar me padrejtësinë, as paqja me nënshtrimin. Një marrëveshje e qëndrueshme duhet të mbështetet në parimet e së drejtës ndërkombëtare, sovranitetin, integritetin territorial, të drejtat e njeriut dhe respektimin e detyrimeve ndërkombëtare. Pa këto parime, negociatat rrezikojnë të shndërrohen në instrument presioni dhe jo në mekanizëm të zgjidhjes së konflikteve.

Bashkimi Evropian dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë një rol të rëndësishëm në ndërmjetësimin dhe garantimin e proceseve negociuese. Megjithatë, diplomacia ndërkombëtare mund të hapë dyert, të krijojë kushte dhe të ushtrojë ndikim, por nuk mund ta zëvendësojë vullnetin politik të vetë palëve. Asnjë fuqi ndërkombëtare nuk mund të ndërtojë paqe të qëndrueshme në vend të atyre që duhet ta pranojnë dhe ta zbatojnë atë.

Prandaj, pyetja themelore për Ballkanin nuk është vetëm se kush ka më shumë fuqi politike, kush ka më shumë mbështetje ndërkombëtare apo kush mund të imponojë kushte më të favorshme. Pyetja është nëse udhëheqësit e këtij rajoni kanë guximin politik dhe largpamësinë historike për ta kuptuar se paqja është interes më i madh se çdo fitore e përkohshme politike.

Ballkani ka parë mjaft konflikte, ka dëgjuar mjaft premtime dhe ka paguar një çmim tepër të lartë për gabimet e politikës. Brezat e rinj nuk duhet të trashëgojnë armiqësitë e së kaluarës, por mundësinë për të jetuar në një rajon ku kufijtë nuk janë vija ndarëse të frikës, ku dallimet nuk prodhojnë urrejtje dhe ku diplomacia është më e fuqishme se kërcënimi.

Sot, më shumë se kurrë, Shqipëria, Kosova, Maqedonia e Veriut dhe Serbia kanë nevojë për një kulturë të re politike dhe negociuese. Një kulturë ku dialogu nuk përdoret për të fituar kohë, ku marrëveshjet nuk mbeten peng i interesave të ditës dhe ku kompromisi nuk konsiderohet dobësi, por përgjegjësi ndaj qytetarëve dhe së ardhmes.

Në fund, paqja nuk është dhuratë e historisë, por rezultat i vullnetit politik, i diplomacisë dhe i guximit për të negociuar. Një lider i madh nuk është ai që e çon vendin e tij drejt një fitoreje të përkohshme mbi kundërshtarin, por ai që ka urtësinë ta shmangë një konflikt dhe guximin të ndërtojë një marrëveshje që u shërben brezave.

Ballkani nuk ka nevojë për heronj të konflikteve, por për arkitektë të paqes. Sepse historia nuk i vlerëson vetëm ata që fituan beteja, por edhe ata që patën largpamësinë t'i ndalnin ato.

Pa interes të përbashkët për ndalimin e konfliktit nuk ka negociata të vërteta, pa negociata nuk ka kompromis, pa kompromis nuk ka marrëveshje të qëndrueshme, dhe pa marrëveshje nuk mund të ketë paqe afatgjatë në Ballkan.

Natyrisht, janë një tufë burimesh, faktorësh, forcash… që kanë ndezur dhe mbajnë në veprim krizat, trazirat, destabilitetin, protestat… në vendet kryesore të BE-së. Të brendshme e të jashtme. Të hershme e të reja apo…

Mospranimi eventual i kërkesave për dorëheqjen e ministres së Drejtësisë, Donika Gërvalla, dhe ministrit të Punëve të Brendshme, Xhelal Sveçla, pas protestave të 28 dhe 29 tetorit 2026, mund të shndërrohet në një…

Dhuna familjare – dukuri shoqërore dhe rrezik kriminal Nga këndvështrimi sociologjik dhe kriminologjik, vrasjet në kuadër të dhunës familjare nuk janë raste të izoluara, por pasoja të një dukurie që kërkon parandalim, trajtim…

Është vrarë me sëpatë nga kunati i saj, edhe pse kishte pasur nga Gjykata e Pejës një urdhër mbrojtës. U vra me sëpatë në shtëpinë e saj. Dyshohet se ky krim makabër ka ndodhur edhe në praninë e…

Në një demokraci, zbatimi i ligjit nga policia nuk është përgjegjësi personale e ministrit të Drejtësisë apo e ministrit të Brendshëm, aq më pak në kuptimin që ata të ndërhyjnë në vendimet e organeve të…

Katër ditë pas vrasjes së Arlinda Zekajt në Vitomiricë të Pejës, institucionet e Kosovës më në fund lëvizën. Policia pezulloi njëmbëdhjetë zyrtarë, mes tyre drejtuesin e rajonit të Pejës dhe komandantin e…

Vrasja e Arlinda Zekajt e ka tronditur Kosovën. Një grua që kishte trokitur në dyert e drejtësisë dhe kishte kërkuar mbrojtje, përfundoi viktimë e asaj prej së cilës kishte frikë. Para një tragjedie të tillë, zemërimi…

Qindra qytetarë të Kosovës dje demonstruan në mbrojtje të jetës së grave pasiqë ngjarja e fundit e sensibilizoi opinionin publik. Në vitet e fundit në Kosovë janë shtuar rastet e krimit dhe vrasjeve të grave. Për pasojë…

Sigurisht, po ndjek me vëmendje të shtuar jo vetëm humbjen e merituar, ose fundin pa lavdi të Aleksandër Vuçiç (ish-ministrit të propagandës të Millosheviçit/kasapit të Ballkanit si dhe për 14 vite Nr. 1 i Serbisë), por…

Shqipëria ka pasur profesorë të mëdhenj si Eqrem Çabej, Aleks Buda e shumë të tjerë, të cilët e ndërtuan autoritetin e tyre mbi dije të thella, kërkime shkencore dhe vepra me vlerë të qëndrueshme kombëtare. Sot,…

Zhvishe petkun e despotit, vish rason e murgut dhe IK! Pa e kthyer kokën pas, pa asnjë pendesë për zullumet e tua! Mendoje edhe një herë, me qetësi, dorëheqjen. Pastaj… IK! IK! Zhvishe petkun e sundimtarit, hiqe mantelin e pushtetit dhe…

Të mërkurën, në të njëjtën ditë, ndodhën dy gjëra që tregojnë sa larg kanë shkuar Tirana dhe Uashingtoni nga njëra-tjetra. Në Uashington, dy kongresmenë republikanë, Joe Wilson dhe Keith Self, i shkruan…

Arlinda Zekaj kishte në dorë një urdhër mbrojtjeje gjashtëmujor, një vendim gjykate që i njihte të drejtën mbi shtëpinë dhe një vlerësim të prokurorit se kthimi i menjëhershëm atje mund t’i rrezikonte jetën….

Ka fraza që shqiptohen nga njerzë t[ë mëdhej, por që nuk plaken kurrë. Ka fjalë që, ndonëse të thëna vite më parë, vazhdojnë të godasin ndërgjegjen e një kombi edhe sot. E tillë është…

Bashkimi Evropian-BE është një bashkim politik dhe ekonomik i 27 shteteve evropiane që bashkëpunojnë për të garantuar paqen, sigurinë, përparimin dhe zhvillimin e bashkimit. Objektivat e tij kryesore janë -Paqja dhe stabiliteti midis…

Rasti i Arlinda Zekajt dhe dështimi i familjes, shoqërisë dhe institucioneve shtetërore për ta mbrojtur jetën e gruas. Mos pritni që një grua të vritet për ta besuar. Mos pritni një funeral për të kërkuar përgjegjësi….

Protesta e sivjetme e nisur si e bukura e dheut me emrin “Flamingo” dhe që aktualisht po udhëton në rrugë e më shumë mendje si “Protesta studentore”, edhe ky një emërtim tërheqës për shoqërinë, në vetvete…

Lajmi se Vuçiqi i humbi zgjedhjet, e ka tronditur Ramën. Ne plot 14 vite jemi mësuar vetëm të korrim fitore, i shkruan Rama, Vuçiqit. Basti ynë se cili do binte i pari, më nxori fitues. Taktika jote (që të ma punosh mua) të zgjidhesh…

Zhvillimet politike dhe protestat në Shqipëri, aktgjykimi i Gjykatës Speciale ndaj ish-krerëve të UÇK-së, si dhe çështjet e pazbardhura nga periudha e luftës në Kosovë, janë ndër temat për të cilat ka folur Dritan…

Barazia gjinore mes djalit dhe vajzës duhet të mësohet në shtëpi dhe të përsëritet në kopsht, në shkollë dhe në fakultet. Burri shqiptar duhet të mësojë se pa dashuri, pa drejtësi dhe pa barazi, nuk ka as familje…

Me 3 shkurt 1990, në kohen kur arsimi shqip në Kosovë po përballej me një nga përiudhat më të rënda të historisë së tij, një grup arsimtarësh dhe drejtusish shkollash ndërmorren nismën historike për themelimin e…

Kur një universitet drejtohet nga një njeri që, sipas interesit të çastit, sillet si prokuror, si avokat, si gjykatës apo si ligjvënës, atëherë akademia rrezikon të shndërrohet në një aparat burokratik, ku procedura…

Urdhri i gjykatës, aktakuza dhe ndalimi nuk e shpëtuan Arlinda Zekajn. Hallkat që dështuan janë prokuroria dhe policia, por zhurma politike po drejtohet kryesisht te Ministria e Drejtësisë. Dorëheqja e një ministreje nuk ndreq zinxhirin që…

Serbia ka që nga korriku një dialog strategjik me Shtetet e Bashkuara. Kosova, aleatja më e sinqertë e Amerikës në Ballkan, e ka të pezulluar të sajin që nga shtatori i vitit 2025. Të premten e kaluar Ambasada amerikane në Prishtinë e tha…

Karakteri i hapur i demokracive përbën forcën e tyre, por përcakton edhe dobësinë e tyre. Ato janë të ndjeshme ndaj ndikimit nga kundërshtarët që mund të thirren në hapësirën dhe lirinë që ofron demokracia dhe nuk…

Ka njerëz që hyjnë në politikë për t’i shërbyer atdheut. Ka të tjerë që hyjnë në atdhe për t’i shërbyer vetvetes. Të parët e shohin pushtetin si përgjegjësi; të dytët si mundësi…

Lista Studentore do ta vazhdojë dialogun me Kosovën, të zhvilluar gjatë qeverisjes së mëparshme. Kjo nënkupton edhe zbatimin e Marrëveshjes së Brukselit për normalizimin e marrëdhënieve mes Kosovës dhe Serbisë, të…

Bota Sot shkroi se pas humbjes së Aleksandar Vuçiqit, Lista Serbe në Kosovë mbeti pa patron. Por Vuçiqi nuk humbi vetëm aleatin e tij në veri të Kosovës. Ai humbi edhe zërin e partnerit më të afërt që kishte në…

Historiografia e një kombi nuk shkruhet vetëm me bojën e dokumenteve zyrtare apo me gjakun e fushëbetejave; ajo frymëzohet dhe merr jetë mbi të gjitha në shpirtin e miteve dhe legjendave që trashëgohen brez pas brezi. Këto rrëfime…

Për më shumë se një dekadë, në veriun e Kosovës politika e serbëve është bërë nga Beogradi. Lista Serbe nuk ka qenë thjesht një parti e komunitetit serb. Ka qenë dega e Partisë Përparimtare Serbe të Aleksandar…

A i duhet Shqipërisë një frymë e re? I dashur lexues, Kur një shoqëri përfshihet nga tensionet politike, protestat dhe pakënaqësitë qytetare, pyetja kryesore nuk duhet të jetë vetëm kush ka të drejtë në…

Ndryshimet politike në Serbi dhe pjesëmarrja e shqiptarëve të Luginës së Preshevës në zgjedhjet parlamentare e rikthejnë në vëmendje një çështje që nuk mund të trajtohet vetëm përmes numrave të…

Pa njohjen e së kaluarës, pa drejtësi për viktimat dhe pa normalizimin e marrëdhënieve me Kosovën, pajtimi i qëndrueshëm në Ballkan mbetet një sfidë e madhe. Zgjedhjet parlamentare të 25 tetorit 2026 në Serbi kanë…

Në cilësinë e përfaqësuesit të shoqërisë civile, e konsideroj të nevojshëm hapjen e një debati të gjerë publik mbi dorëheqjen e qeverisë Rama dhe mundësinë e një zgjidhjeje institucionale që garanton…

Dëmi më i madh që Edi Rama i ka shkaktuar shoqërisë shqiptare nuk matet vetëm me problemet ekonomike, korrupsionin apo dobësimin e institucioneve. Ai qëndron edhe në deformimin e sistemit të vlerave, në përmbysjen e hierarkisë së…

Të dielën mbrëma, ndërsa në Beograd festohej rënia e Aleksandar Vuçiqit, disa qindra të rinj qëndronin sërish para Kryeministrisë në Tiranë, duke kërkuar dorëheqjen e Edi Ramës. Të hënën, në…

Të dielën, 25 tetor, Serbia bëri atë që shumëkush në rajon e mendonte të pamundur: e largoi nga pushteti Aleksandar Vuçiqin përmes kutisë së votimit. Sipas rezultateve paraprake, Lista Studentore mori rreth 52.5 për qind të…

Të dielën në mbrëmje, Aleksandar Vuçiqi bëri atë që shumëkush në Prishtinë nuk e besonte: pranoi humbjen. Sipas projeksioneve të para, Lista Studentore merr rreth 52 për qind të votave dhe shumicën në Kuvendin e…

Në Hungari, pas 16 vitesh pushteti të pandërprerë, Orban humbi zgjedhjet. Në Serbi, pas më shumë se një dekade kontrolli pothuajse absolut, Vuçiçi pranoi mbrëmjen e së dielës humbjen ngase Lista e Studentëve kishte fituar…

Në orën 20 të mbrëmjes së djeshme në Serbi u mbyllën qendrat e votimit dhe ish-presidenti i Serbisë, Aleksandër Vuçiq, njoftoi paraprakisht se diku nga ora 11.00 e asaj mbrëmjeje do të komunikonte fitoren e partisë së tij…

Në dy shkrimet e mia paraprake, kam bërë një analizë më të detajuar lidhur me ndryshimet dhe plotësimet e Ligjit për Dhomat e Specializuara, kurse tani do të përmendi një arsye komplementare se, a do të mund të zbatohet ky ligj,…

Dje në Serbi, fituesi i madh i zgjedhjeve parlamentare ishte lëvizja opozitare studentore, e njohur si “Lista e Studentëve”. Ajo e mundi kampin politik radikal-nacionaliste të Aleksandar Vuçiçit, i cili në pushtet është që nga viti…

Zgjedhjet parlamentare të 25 tetorit në Serbi, me humbjen e kampit të Aleksandar Vuçiqit dhe fitoren e listës së udhëhequr nga studentët sipas rezultateve paraprake, hapin një kapitull të ri politik për Beogradin. Ky zhvillim nuk…

Në Ballkanin Perëndimor, ku demokracia, sundimi i ligjit dhe integrimi evropian vazhdojnë të përballen me sfida të rëndësishme, debati mbi përqendrimin e pushtetit dhe tiparet autoritare të udhëheqjes politike mbetet thelbësor. Në…

Fitorja e aleancës studentore në Serbi më 25 tetor 2026 ishte një dëshmi e re se serbët e grekët, përgjithësisht popujt e tjerë, kanë patriotizëm e nacionalizëm me zemra, bindje, vepra, vota…! Ndërsa tek ne, shumica e popullit…

Humbja e partisë së Aleksandër Vuçiqit në Serbi pas 14 vitesh në pushtet, është e mirëseardhur. Nuk do të thotë se pritet shumë ndoshta edhe nga Lista Studentore, por kjo mbetet të shihet. Mendja më thotë se duhet të…

Sa herë që Austria feston Ditën e saj Kombëtare, më vjen ndërmend Princi Eugen, ai që e mbrojti këtë vend të bukur dhe vetë civilizimin europian. Ashtu siç bëri më parë Gjergj Kastrioti, "Athleta Christi",…

Çka është demokracia dhe çka përfaqëson në shoqëri

Kush e la Arlindën pa mbrojtje: prokuroria, policia apo ministrja?

Beogradi në dialog strategjik me Uashingtonin, Prishtina ende jashtë derës

Kur burokratët uzurpojnë universitetin dhe shkenca vihet në pranga

Mosfunksionimi i sundimit të ligjit dhe pasojat në shoqëri

Republika e kontejnerëve: Kur mbeturinat politike kërkojnë të rikthehen në pushtet

Pejë: Kur tradita keqinterpretohet, konflikti për pasurinë dhe fëmijën përballet me dështimin e shtetit

Krizat rajonale, pa kompromis nuk ka paqe!

Aksident mes tri veturave në Prishtinë, ka të lënduar

Arrestohet 20 vjeçari në Kaçanik, kishte urdhëresë gjyqësore

24 orët e së shtunës: Dy të vdekur nga aksidentet, 32 të lënduar

I shkon te shtëpia dhe e kanos babain e saj, arrestohet shtetasi maqedonas në Podujevë

“Mbi 100 të pushkatuar…”, si u shtyp kryengritja antikomuniste në Malësi të Madhe, më 25 janar 1945! Fati tragjik i krerëve të lëvizjes

Arrestimi i intelektuales disidente, si u persekutua Musine Kokalari! Pas gjashtë muajsh hetuesie, e nxorën në gjyq! Aktakuza e prokuror Nevzat Haznedari

10 kuriozitete që nuk i dini për Groenlandën

Shkencëtarët identifikojnë ADN-në më të vjetër njerëzore

Edhe sot, pas 14 vitesh, më mungon zëri yt, këshillat e tua dhe prania jote. Thonë se koha i shëron plagët, por mungesa…

Më mungoni në çdo hap të jetës. Dashuria, mirësia dhe kujtimi për ju nuk do të shuhen kurrë. U…

U bënë tri dekada – një jetë e tërë prej kur tragjikisht u nda prej nesh vajza e axhës Drita (Riza)…

Sot u bë 1 vit që kur ndërroi jetë më i dashuri ynë, Gani Rraci. Koha po kalon shpejt, por dhimbja, malli dhe…

Ajo është një artiste e muzikës shqiptare, por edhe një humaniste që shpeshherë u qëndron pranë…

Olivia Attwood dhe Pete Wicks kanë tërhequr vëmendjen me kostumet e tyre të Halloween-it, teksa kanë mbërritur në…