Kriza që s’po ndalet: A po futet Kosova në spiralen e zgjedhjeve të pafundme?

Siç duket Kosova nuk po mund t’i shmanget zgjedhjeve të jashtëzakonshme.

Liderët e partive kryesore nuk arritën të gjejnë një gjuhë të përbashkët për zgjidhjen e presidentit.

Lëvizja Vetëvendosje ditë më parë ka ftuar për takim liderin e LDK-së, Lumir Abdixhiku, por që nuk kanë arritur të gjejnë gjuhë të përbashkët për zgjedhjen e presidentit të ri të vendit gjatë një takimi të mbajtur të hënën.

Majde, në një emision televiziv, vet Abdixhiku, duke folur rreth takimit me Kurtin tha se, gjasat janë që vendi të shkojë në zgjedhje. “Po kishte të drejtë çka fliste, nëse nuk bëjmë asgjë shkojmë në zgjedhje. Por, se gjasat më të mëdha t’i kemi zgjedhjet, ishte një qasje jo fortë…”

Nga ana tjetër, edhe Partia Demokratike e Kosovës ka bërë të ditur qëndrimin e saj pas zhvillimeve rreth procesit të zgjedhjes së Presidentit, duke deklaruar se nuk është vlerësuar mjaftueshëm konstruktiviteti i saj gjatë këtij procesi.

Kurse, Kryeministri Albin Kurti ka paralajmëruar se Kosova mund të detyrohet të shkojë në zgjedhje parlamentare të “njëpasnjëshme”, nëse partitë nuk arrijnë marrëveshje për zgjedhjen e presidentit.

Kjo deklaratë vjen në një kohë kur kanë mbetur më pak se një javë deri në përfundimin e afatit kushtetues për këtë proces.

“Nëse shkojmë në zgjedhje të reja, nuk do të kemi zgjidhje, meqenëse sërish do të na duhet të shkojmë në zgjedhje të reja, e pas atyre sërish do të na duhet të shkojmë në zgjedhje të reja. Unë nuk e di se si mund t’i kemi 80 deputetë, prandaj është e domosdoshme të merremi vesh”, tha Kurti.

Salihaj: Secila parti në Kosovë pretendon se presidenti kalon kah zyrat e saj

Ish-deputeti Adem Salihaj, në një përgjigje për “Bota sot”, vlerëson se zgjedhjet e reja janë opsioni më i keq, pasi dëmtojnë imazhin e shtetit dhe tregojnë paaftësi politike.

ImageIsh-deputeti Adem SalihajFoto galeri
Ai kritikon partitë për ego dhe mungesë kompromisi, duke theksuar se nëse dështon zgjedhja e presidentit, vendi shkon automatikisht në zgjedhje të reja.

“Shkuarja në zgjedhje të reja është opsioni më i keq, i cili na vë para rrezikut që të na cilësojnë si shtet me institucione jo të qëndrueshme,si dhe për paaftësi të formimit të institucioneve. Partitë politike u treguan shumë egoiste, të paafta për t’i tejkaluar egot e tyre. Secila parti në Kosovë pretendon se presidenti kalon kah zyrat e saj.

Ato janë plotësisht të paafta për kompromise dhe marrëveshje. Lufta e tyre po bëhet jo për zgjidhje, po për t’ia lënë fajin njëra-tjetrës për dështim. Duhet thënë se vërtetë e kanë lodhur popullin me këto dështime të vazhdueshme. Dihet se nëse përfundimisht dështon zgjedhja e presidentit, atëherë shkohet me automatizim në zgjedhje të reja”, deklaron ai.

Jakupi: Një situatë e tillë rrezikon të krijojë një cikël të përsëritur zgjedhjesh në rast se ngërçi politik vazhdon

Kurse politik, Zejnullah Jakupi në bashkëbisedimin e tij me “Bota sot” vlerësoi se paralajmërimi i Albin Kurti lidhet me mekanizmin kushtetues: nëse nuk zgjidhet presidenti, shpërndahet Kuvendi dhe vendi shkon në zgjedhje të reja.

Sipas tij, zgjedhjet e njëpasnjëshme sjellin pasoja serioze: paqëndrueshmëri politike, bllokim reformash, kosto të larta, ndikim negativ në ekonomi dhe ulje të besimit të qytetarëve, si dhe dobësim të pozitës ndërkombëtare të Kosovës.

ImageZejnullah JakupiFoto galeri
“Deklarata e Kryeministrit Albin Kurti lidhet drejtpërdrejt me një mekanizëm kushtetues në Kosovë: nëse Kuvendi nuk arrin të zgjedhë presidentin brenda afateve dhe procedurave të përcaktuara, ai shpërndahet dhe vendi shkon në zgjedhje të reja parlamentare. Një situatë e tillë rrezikon të krijojë një cikël të përsëritur zgjedhjesh në rast se ngërçi politik vazhdon.

Pasojat e zgjedhjeve të njëpasnjëshme janë të shumta dhe serioze.

Së pari, ato prodhojnë paqëndrueshmëri politike, duke e bërë të vështirë krijimin e një qeverie stabile dhe duke dobësuar koalicionet ekzistuese.

Së dyti, proceset e rëndësishme shtetërore dhe reformat – përfshirë ato ekonomike, ligjore dhe të integrimit evropian – ngadalësohen ose mbeten pezull, pasi qeveritë në detyrë kanë mandat të kufizuar.

Së treti, zgjedhjet e shpeshta krijojnë kosto të konsiderueshme financiare dhe administrative, ndërsa pasiguria politike ndikon negativisht në klimën ekonomike dhe investimet.

Së katërti, rrezikohet rënia e besimit të qytetarëve, duke ulur pjesëmarrjen në votime dhe duke rritur pakënaqësinë ndaj politikës. Së fundi, krizat e zgjatura politike mund të ndikojnë negativisht edhe në marrëdhëniet ndërkombëtare dhe pozicionin negociues të Kosovës”, tha ai për “Bota sot”.

Sipas Jakupit, zgjidhja është kompromisi politik: zgjedhja e një presidenti konsensual, marrëveshje më e gjerë mes partive, respektim i procedurave dhe shmangie e bojkoteve.

Ai thekson edhe rëndësinë e transparencës dhe nëse duhet, ndërmjetësim për të dalë nga ngërçi.

“Për të shmangur një skenar të tillë, është i domosdoshëm një kompromis politik real ndërmjet partive. Zgjedhja e një kandidati konsensual për president, që mund të sigurojë mbështetje ndërpartiake, mbetet rruga më e qëndrueshme për dalje nga ngërçi. Po ashtu, një marrëveshje më e gjerë politike, që përfshin ndarje të qarta përgjegjësish dhe angazhime për reforma të përbashkëta, mund të ndihmojë në stabilizimin e situatës. Respektimi strikt i procedurave kushtetuese dhe shmangia e bojkotit janë po ashtu thelbësore për funksionimin normal institucional. Transparenca dhe komunikimi i hapur me publikun rrisin presionin për zgjidhje, ndërsa në raste të thella bllokade, ndërmjetësimi nga faktorë të besueshëm mund të lehtësojë arritjen e kompromisit”, shprehet ai.

“Në thelb, sfida nuk qëndron vetëm te zgjedhja e presidentit, por te mungesa e një konsensusi minimal politik. Vazhdimi i logjikës bllokuese e bën pothuajse të pashmangshëm ciklin e zgjedhjeve të njëpasnjëshme. Në të kundërt, një kompromis pragmatik – edhe nëse jo ideal për të gjitha palët – mbetet rruga më efektive për të ruajtur stabilitetin institucional dhe funksionimin demokratik të vendit.

Nëse do, mund ta analizojmë edhe skenarin konkret: cilat parti kanë numrat dhe çfarë kombinimesh reale mund të prodhojnë një president konsensual”.

Kush është fajtori?

Analisti mes tjerash u shpreh se, përgjegjësia është e përbashkët: opozita, përfshirë Lumir Abdixhiku, kontribuon në bllokadë me refuzimin e kompromisit, ndërsa qeveria e Albin Kurti kritikohet për mungesë fleksibiliteti dhe një kandidati vërtet konsensual.

“Situata aktuale nuk mund të reduktohet thjesht në “faj të opozitës” ose te pozites. Është e vërtetë që refuzimi i pjesëmarrjes apo i kompromisit nga ana e opozitës – përfshirë Lumir Abdixhiku – e mban bllokadën në praktikë. Por në të njëjtën kohë, edhe qeveria, e udhëhequr nga Albin Kurti, mban përgjegjësi për mënyrën se si i ka strukturuar ofertat dhe për mungesën e një kandidati realisht konsensual.

Në thelb, kemi të bëjmë me mungesë besimi dhe kompromisi nga të dyja palët. Në një sistem demokratik, opozita ka të drejtë të refuzojë, por kur kjo nuk shoqërohet me alternativë, perceptohet si bllokim. Zgjidhja kërkon lëvizje reale nga të dy kampet, jo vetëm akuza reciproke”, deklaron ai.

Akuza nga qeveria

Më tej, Jakupi potencon se nuk ka prova që Kurti po e nxit qëllimisht bllokadën për korrupsion, sipas tij ajo vjen kryesisht nga mungesa e konsensusit politik.

Ai thekson se, megjithëse bllokadat mund të rrisin rreziqet për dobësim institucional, ato nuk janë automatikisht korrupsion. Zgjidhja mbetet kompromisi politik dhe rikthimi i funksionimit normal të institucioneve, siç thekson për Bota Sot.

“Nuk ka prova publike që mbështesin pretendimin se Kryeministri Albin Kurti po nxit qëllimisht bllokadë institucionale për të krijuar hapësirë për keqpërdorime apo korrupsion. Situatat e tilla në Kosovë zakonisht burojnë nga mungesa e konsensusit politik, përplasjet ndërmjet partive dhe pamundësia për të siguruar votat e nevojshme në Kuvend.

Edhe pse bllokadat mund të krijojnë rreziqe për dobësim të mbikëqyrjes institucionale, ato nuk përbëjnë automatikisht mekanizëm për korrupsion. Përfundime të tilla kërkojnë prova konkrete dhe hetime të pavarura.

Në thelb, zgjidhja mbetet arritja e një kompromisi politik dhe rikthimi i funksionimit normal institucional” – përfundon Jakupi për “Bota sot”.