Radoiçiqi shfaqet pranë djalit të Vuçiqit, Drizan Shala tregon çfarë mesazhi përcjell kjo për Kosovën

Milan Radoiçiqi, ndaj të cilit Kosova ka lëshuar pesë fletarrestime dhe që është nën sanksionet e SHBA-së dhe Britanisë së Madhe për lidhje me krimin e organizuar, u shfaq më 9 tetor në një tubim të SNS-së në Kragujevc, pranë Danilo Vuçiqit, djalit të presidentit serb, Aleksandar Vuçiq. Eksperti i sigurisë, Drizan Shala, vlerëson se paraqitja publike e Milan Radoiçiqit pranë Danilo Vuçiqit, djalit të presidentit serb, përcjell mesazh politik dhe ngre pikëpyetje për raportet e tij me pushtetin në Serbi.

Sipas Shalës, duke pasur parasysh përgjegjësinë që Radoiçiqi ka marrë për organizimin e grupit të armatosur që sulmoi në Banjskë më 24 shtator 2023, kjo paraqitje ngre shqetësime për mungesën e një procesi të qartë të llogaridhënies.

Megjithatë, eksperti thekson se prania e tij pranë djalit të Aleksandër Vuçiqit nuk përbën, në vetvete, provë të mbështetjes apo të një marrëveshjeje me presidentin serb, por është arsye për të kërkuar sqarime mbi raportet politike të Radoiçiqit dhe trajtimin e rastit të tij nga autoritetet serbe. “Paraqitja publike e Milan Radoiçiqit në një tubim të Partisë Progresive Serbe (SNS), pranë Danilo Vuçiqit, djalit të presidentit serb, duhet të lexohet përtej një fotografie apo pjesëmarrjeje të zakonshme politike. Në kontekstin e sulmit të armatosur në Banjskë, kjo paraqitje ngre pikëpyetje serioze për raportet ndërmjet strukturave politike në Serbi dhe personave të përfshirë në veprimtari që kanë cenuar sigurinë e Kosovës.

Radoiçiqi nuk është një figurë pa histori politike dhe sigurie. Ai ka marrë përgjegjësinë për organizimin e grupit të armatosur që mori pjesë në sulmin në Banjskë më 24 shtator 2023. Prandaj, rikthimi i tij në një hapësirë publike të lidhur me partinë në pushtet në Serbi përcjell një mesazh që nuk mund të injorohet: personat e lidhur me një incident të rëndë të sigurisë në Kosovë mund të vazhdojnë të shfaqen në mjedisin politik serb, pa u parë domosdoshmërisht se po përballen me një proces të qartë dhe bindës të përgjegjësisë.

Megjithatë, duhet të bëjmë dallimin ndërmjet asaj që dëshmon një paraqitje publike dhe asaj që mund të provohet përmes dokumenteve apo hetimeve. Prania pranë djalit të presidentit nuk është, në vetvete, provë e një urdhri apo marrëveshjeje me Aleksandër Vuçiqin. Por, nëse kjo paraqitje konfirmohet, ajo krijon arsye legjitime për të kërkuar sqarime mbi marrëdhëniet politike të Radoiçiqit dhe mënyrën se si autoritetet serbe po e trajtojnë çështjen e tij.

Në politikën e sigurisë, simbolika ka rëndësi, por përgjegjësia duhet të ndërtohet mbi prova, jo vetëm mbi afërsi politike apo interpretime publike.

Drizan Shala vlerëson se Serbia po vazhdon me një qasje politike që karakterizohet nga presioni ndaj Kosovës dhe mungesa e besimit strategjik. Sipas tij, rasti i Milan Radoiçiqit dhe paraqitja e tij në tubimin e SNS-së ngrenë shqetësime për mungesën e llogaridhënies dhe ndikimin që kjo ka në sigurinë rajonale”, thotë ai. Shala thekson se mosndëshkimi i perceptuar mund të nxisë veprime të reja destabilizuese dhe të dobësojë besimin në dialogun Kosovë–Serbi. Ai shton se përgjegjësia e institucioneve serbe për sulmin në Banjskë duhet të vërtetohet përmes provave, ndërsa Kosova duhet të forcojë sigurinë dhe koordinimin me partnerët ndërkombëtarë.

“Në vlerësimin tim, zhvillimet e fundit tregojnë se raportet ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës vazhdojnë të karakterizohen nga mosbesimi strategjik, presioni politik dhe një konflikt i pazgjidhur mbi sovranitetin e Kosovës.

Problemi nuk qëndron vetëm te deklaratat politike të udhëheqjes serbe, por edhe te hendeku ndërmjet angazhimeve të shpallura për normalizimin e marrëdhënieve dhe mënyrës se si trajtohen çështjet që lidhen drejtpërdrejt me sigurinë e Kosovës.

Rasti i Milan Radoiçiqit e bën këtë kontradiktë veçanërisht të dukshme. Ai ka marrë përgjegjësinë për organizimin e grupit të armatosur të përfshirë në Banjskë, ku u vra polici i Kosovës, Afrim Bunjaku. Megjithatë, sipas raportimeve të publikuara më 10 tetor 2026, Radoiçiqi vazhdon të jetë i lirë në Serbi, ndërsa ndaj tij ekziston një proces penal në Kosovë. Paraqitja e tij në tubimin e SNS-së, pranë Danilo Vuçiqit, e shton shqetësimin për mënyrën se si trajtohet politikisht kjo çështje në Serbi. Nga këndvështrimi i sigurisë kombëtare, rreziku kryesor është që mosndëshkimi i perceptuar të krijojë precedent për përsëritjen e veprimeve destabilizuese. Nëse individët e përfshirë në incidente të rënda të sigurisë vazhdojnë të shfaqen në mjedise politike pa një proces të besueshëm të llogaridhënies, kjo mund të dobësojë besimin në dialogun Kosovë–Serbi dhe në mekanizmat ndërkombëtarë të parandalimit. Megjithatë, duhet të dallojmë përgjegjësinë individuale të personave të përfshirë nga përgjegjësia e institucioneve shtetërore. Përgjegjësia e Serbisë për sulmin në Banjskë duhet të shqyrtohet mbi bazën e provave që dokumentojnë planifikimin, financimin, pajisjen, trajnimin dhe mbështetjen eventuale institucionale të grupit të armatosur.

Ky dallim nuk e zbeh seriozitetin e rastit. Përkundrazi, e vendos çështjen në një kornizë ku përgjegjësia mund të provohet dhe të kërkohet në mënyrë të qëndrueshme.

Për Kosovën, sfida është që të ruajë vigjilencën strategjike, të forcojë kapacitetet e saj institucionale dhe të sigurojë që çdo veprim destabilizues të trajtohet me profesionalizëm, prova dhe koordinim me partnerët ndërkombëtarë” – shprehet ai.

Shala thekson se Kosova duhet ta ngrejë këtë çështje te partnerët ndërkombëtarë, duke kërkuar përgjegjësi juridike dhe institucionale nga Serbia për sulmin në Banjskë.

Sipas tij, nëse provohet përfshirja e strukturave shtetërore serbe, përgjegjësia duhet të shtrihet edhe te personat përkatës, përfshirë udhëheqjen politike, ndërsa dialogu me Serbinë duhet të shoqërohet me rezultate konkrete në drejtësi dhe siguri.

“Po. Kosova duhet ta trajtojë këtë çështje si pjesë të agjendës së saj të sigurisë kombëtare dhe të diplomacisë ndërkombëtare, duke kërkuar veprime konkrete dhe të verifikueshme.

Por argumenti më i fortë i Kosovës nuk është thjesht se Radoiçiqi është parë pranë djalit të presidentit serb. Argumenti kryesor është se një person që ka marrë përgjegjësinë për organizimin e grupit të armatosur të përfshirë në Banjskë vazhdon të qëndrojë në Serbi, ndërkohë që institucionet e Kosovës kërkojnë drejtësi për sulmin dhe vrasjen e policit Afrim Bunjaku.

Prandaj, Prishtina duhet të përqendrohet në tri drejtime:

Së pari, përgjegjësia juridike. Kosova duhet të vazhdojë të kërkojë bashkëpunim juridik ndërkombëtar dhe veprime konkrete nga autoritetet serbe për trajtimin e çështjes së Radoiçiqit dhe personave të tjerë të dyshuar. Kërkesat duhet të mbështeten në aktakuzat, provat e administruara dhe instrumentet përkatëse të bashkëpunimit juridik.

Së dyti, përgjegjësia politike dhe institucionale. Partnerët ndërkombëtarë duhet të kërkojnë sqarime nga Beogradi për arsyet pse Radoiçiqi vazhdon të jetë i lirë në Serbi dhe për masat që janë ndërmarrë për të siguruar një proces të besueshëm të llogaridhënies. Nëse provohet se struktura shtetërore kanë ndihmuar në organizimin ose mbështetjen e sulmit, përgjegjësia duhet të shtrihet edhe te personat dhe institucionet përkatëse.

Së treti, përgjegjësia në kuadër të dialogut ndërkombëtar. Çështja e Banjskës nuk duhet të humbasë në agjendën e normalizimit të marrëdhënieve. Kosova duhet të kërkojë që progresi në bashkëpunimin politik dhe të sigurisë të shoqërohet me rezultate konkrete në çështjet e drejtësisë, llogaridhënies dhe parandalimit të incidenteve të ngjashme.

Kjo qasje është në përputhje me qëndrimin që Qeveria e Kosovës ka paraqitur edhe më herët, duke akuzuar Serbinë për mbështetje të grupit të Radoiçiqit dhe duke kërkuar përgjegjësi për sulmin në Banjskë. Beogradi, nga ana tjetër, ka mohuar përgjegjësinë shtetërore për veprimet e grupit. Pikërisht për këtë arsye, hetimi i plotë dhe shqyrtimi i provave janë thelbësorë për përcaktimin e përgjegjësisë që është Kryetari i SNS (Vuqiqi)” – përfundon ai për “Bota sot”.