Rama dhe dëmi afatgjatë ndaj shoqërisë shqiptare

Dëmi më i madh që Edi Rama i ka shkaktuar shoqërisë shqiptare nuk matet vetëm me problemet ekonomike, korrupsionin apo dobësimin e institucioneve. Ai qëndron edhe në deformimin e sistemit të vlerave, në përmbysjen e hierarkisë së meritave dhe në krijimin e një modeli shoqëror ku përfitimi pa punë, pushteti pa përgjegjësi dhe vlerësimi pa kontribute rrezikojnë të bëhen norma të pranueshme.

Përmes mënyrës së ushtrimit të pushtetit, emërimeve në poste drejtuese dhe promovimit të njerëzve të afërt me të, Rama ka kontribuar në konsolidimin e një modeli qeverisjeje ku besnikëria politike dhe servilizmi mund të peshojnë më shumë se kompetenca, integriteti dhe rezultatet konkrete. Kur individë me kontribute të diskutueshme ngjiten në poste të rëndësishme, ndërsa profesionistët e aftë dhe kritikë mënjanohen, mesazhi që përcillet në shoqëri është shkatërrues: nuk mjafton të jesh i zoti; duhet të jesh edhe i preferuari i pushtetit.

Kjo është logjika e klientelizmit, ku institucionet rrezikojnë të shndërrohen nga shërbëtore të interesit publik në instrumente të interesave politike dhe personale. Në një sistem të tillë, servili mund të shpërblehet, karrieristi mund të ngjitet pa meritë dhe mediokriteti mund të mbrohet nga lidhjet, ndërsa profesionalizmi, pavarësia e mendimit dhe ndershmëria kthehen në pengesa për karrierën.

Por pasojat më të rënda nuk përfundojnë te njerëzit që emërohen. Ato shtrihen në të gjithë shoqërinë.

I. Rinia përballë një modeli të deformuar suksesi

Çfarë mëson një i ri kur sheh se individë me aftësi të kufizuara profesionale, me dyshime për integritetin akademik apo me karriera të ndërtuara mbi lidhjet ngjiten në pozita që duhet të kërkojnë dije, përvojë dhe përgjegjësi?

Çfarë përfundimi nxjerr kur sheh se njerëzit që punojnë, studiojnë dhe kontribuojnë me ndershmëri nuk vlerësohen, ndërsa të tjerët përparojnë falë afërsisë me pushtetin?

Ai rrezikon të humbasë besimin te puna dhe merita. Mund të bindet se suksesi nuk varet nga aftësitë, por nga lidhjet; se diploma nuk duhet medoemos të dëshmojë dije, se titulli nuk garanton kontribut dhe se karriera nuk ndërtohet domosdoshmërisht përmes punës së ndershme.

Këtu qëndron tragjedia e vërtetë: kur pushteti shpërblen sjellje të gabuara, ai nuk promovon vetëm individë të papërshtatshëm, por rrezikon të prodhojë edhe breza që i konsiderojnë këto sjellje rrugën normale drejt suksesit.

Një shoqëri që humbet besimin te meritokracia humbet njëkohësisht edhe motivimin për të investuar te dija, talenti dhe puna. Të rinjtë më të aftë kërkojnë të ardhmen jashtë vendit, ndërsa ata që mbeten mund të ndihen të detyruar të përshtaten me rregullat informale të një sistemi të padrejtë. Kështu, vendi rrezikon të humbasë jo vetëm njerëzit e tij më të mirë, por edhe shpresën për ndryshim.

II. Universiteti: kur deformohet institucioni që duhet të mbrojë meritën

Pasojat bëhen edhe më të rënda kur kjo logjikë shtrihet në universitete. Universiteti nuk është një institucion i zakonshëm. Ai formon profesionistët, edukon mendimin kritik dhe përcakton standardet intelektuale e morale të shoqërisë.

Nëse në universitet favorizohen lidhjet në vend të kompetencës, nëse titujt akademikë nuk shoqërohen me kontribute të verifikueshme, nëse plagjiatura tolerohet dhe nëse karriera akademike ndikohet nga interesa jashtëshkencore, atëherë goditet vetë autoriteti i dijes.

Një pedagog që promovon servilizmin në vend të mendimit të pavarur nuk formon qytetarë kritikë, por njerëz të prirur për t'u përshtatur. Një drejtues që vlerëson bindjen mbi profesionalizmin nuk ndërton institucione të forta, por struktura të varura nga individët. Një universitet që nuk mbron meritën nuk mund të pretendojë se është motori i zhvillimit të vendit.

Kur deformohet meritokracia në universitet, dëmi nuk mbetet brenda mureve të tij: ai transferohet te administrata, ekonomia, drejtësia, politika dhe çdo institucion ku këta të diplomuar do të punojnë nesër.

Prandaj, përgjegjësia politike për gjendjen e universiteteve nuk mund të shmanget përmes propagandës për reforma, ndërkohë që standardet e integritetit dhe llogaridhënies mbeten të dobëta.

III. Kur pushteti ndërton një sistem besnikërish

Problemi nuk është se çdo individ i emëruar nga një qeveri është i papërshtatshëm, as se çdo karrierë e suksesshme është produkt i klientelizmit. Problemi lind kur mungojnë kriteret transparente, kur konkurrimi nuk garanton trajtim të barabartë, kur konfliktet e interesit nuk kontrollohen dhe kur vendimmarrësit nuk japin llogari për zgjedhjet e tyre.

Në këto kushte, krijohet një rreth vicioz: pushteti promovon njerëz të varur prej tij; këta njerëz, pasi marrin poste, mund të favorizojnë të tjerë të ngjashëm; institucionet dobësojnë mekanizmat e kontrollit; ndërsa qytetarët humbasin besimin se drejtësia dhe meritokracia mund të funksionojnë.

Ky është mekanizmi përmes të cilit klientelizmi mund të shndërrohet nga një praktikë politike në një kulturë institucionale.

Dhe pikërisht këtu duhet kërkuar përgjegjësia e Edi Ramës: jo thjesht te emrat që ka emëruar, por te standardet që ka vendosur, te mekanizmat që ka forcuar ose dobësuar dhe te modeli i qeverisjes që ka promovuar gjatë viteve në pushtet.

Një kryeministër nuk mund të gjykohet vetëm nga fjalimet dhe premtimet e tij. Ai duhet gjykuar edhe nga cilësia e institucioneve që lë pas, nga pavarësia e tyre dhe nga mundësitë që u krijon njerëzve të aftë për të kontribuar pa qenë të detyruar t'i nënshtrohen pushtetit.

IV. Dëmi që nuk riparohet me një ndryshim qeverie

Qeveritë ndërrohen, ministrat largohen dhe drejtuesit zëvendësohen. Por kur për vite me radhë një shoqëri mësohet të tolerojë mediokritetin, të justifikojë favorizimin dhe të pranojë mungesën e llogaridhënies, ndryshimi bëhet shumë më i vështirë.

Sepse nuk mjafton të ndryshosh njerëzit në krye. Duhet të ndryshosh rregullat që lejojnë promovimin pa meritë, të rikthesh standardet profesionale dhe të krijosh mekanizma që e bëjnë të pamundur përdorimin e institucioneve si pronë të pushtetit.

Duhen konkurrime transparente, verifikim i integritetit akademik, vlerësim mbi rezultate të matshme, mbrojtje e mendimit të pavarur dhe përgjegjësi reale për abuzimet. Duhet që askush të mos jetë aq i fuqishëm sa të jetë mbi ligjin dhe askush aq i pambrojtur sa të ndëshkohet për shkak se refuzon servilizmin.

Mbi të gjitha, duhet rikthyer bindja se njeriu i aftë duhet të ketë përparësi ndaj të privilegjuarit, kontributi ndaj propagandës dhe integriteti ndaj bindjes së verbër politike.

V. Një pushtet largohet, por modeli i tij mund të mbetet

Edi Rama mund të mos jetë përgjegjës për çdo deformim të shoqërisë shqiptare, shumë prej të cilëve kanë rrënjë edhe më të hershme. Por pushteti i gjatë sjell përgjegjësi të madhe për standardet që vendosen, për praktikat që tolerohen dhe për kulturën institucionale që krijohet.

Prandaj, bilanci i tij duhet të përfshijë edhe një pyetje thelbësore: çfarë modeli suksesi i ka ofruar shoqërisë shqiptare dhe brezit të ri?

Një model ku njeriu ecën përpara përmes dijes, punës dhe integritetit? Apo një model ku lidhjet, servilizmi dhe afërsia me pushtetin mund të rezultojnë më të vlefshme se merita?

Standardi me të cilin duhet matur çdo qeverisje është i qartë: a i ka bërë institucionet më të drejta, më profesionale dhe më të përgjegjshme, apo i ka bërë më të varura nga pushteti?

Sepse një qeverisje mund të lërë pas ndërtesa, rrugë dhe projekte, por mund të lërë edhe një trashëgimi shumë më të rëndë: një shoqëri ku të rinjtë nuk besojnë më se puna shpërblehet, ku profesionistët dyshojnë se merita ka vlerë dhe ku servilizmi shihet si rrugë drejt suksesit.

Ky është dëmi që mund të zgjasë përtej një mandati politik. Ky është dëmi që mund t'i kushtojë Shqipërisë një brez të tërë. Dhe ky është dëmi që asnjë propagandë nuk mund ta fshehë, nëse shoqëria vendos ta masë pushtetin me standardet e meritës, integritetit dhe përgjegjësisë publike.

Të dielën mbrëma, ndërsa në Beograd festohej rënia e Aleksandar Vuçiqit, disa qindra të rinj qëndronin sërish para Kryeministrisë në Tiranë, duke kërkuar dorëheqjen e Edi Ramës. Të hënën, në…

Të dielën, 25 tetor, Serbia bëri atë që shumëkush në rajon e mendonte të pamundur: e largoi nga pushteti Aleksandar Vuçiqin përmes kutisë së votimit. Sipas rezultateve paraprake, Lista Studentore mori rreth 52.5 për qind të…

Të dielën në mbrëmje, Aleksandar Vuçiqi bëri atë që shumëkush në Prishtinë nuk e besonte: pranoi humbjen. Sipas projeksioneve të para, Lista Studentore merr rreth 52 për qind të votave dhe shumicën në Kuvendin e…

Në Hungari, pas 16 vitesh pushteti të pandërprerë, Orban humbi zgjedhjet. Në Serbi, pas më shumë se një dekade kontrolli pothuajse absolut, Vuçiçi pranoi mbrëmjen e së dielës humbjen ngase Lista e Studentëve kishte fituar…

Në orën 20 të mbrëmjes së djeshme në Serbi u mbyllën qendrat e votimit dhe ish-presidenti i Serbisë, Aleksandër Vuçiq, njoftoi paraprakisht se diku nga ora 11.00 e asaj mbrëmjeje do të komunikonte fitoren e partisë së tij…

Në dy shkrimet e mia paraprake, kam bërë një analizë më të detajuar lidhur me ndryshimet dhe plotësimet e Ligjit për Dhomat e Specializuara, kurse tani do të përmendi një arsye komplementare se, a do të mund të zbatohet ky ligj,…

Dje në Serbi, fituesi i madh i zgjedhjeve parlamentare ishte lëvizja opozitare studentore, e njohur si “Lista e Studentëve”. Ajo e mundi kampin politik radikal-nacionaliste të Aleksandar Vuçiçit, i cili në pushtet është që nga viti…

Zgjedhjet parlamentare të 25 tetorit në Serbi, me humbjen e kampit të Aleksandar Vuçiqit dhe fitoren e listës së udhëhequr nga studentët sipas rezultateve paraprake, hapin një kapitull të ri politik për Beogradin. Ky zhvillim nuk…

Në Ballkanin Perëndimor, ku demokracia, sundimi i ligjit dhe integrimi evropian vazhdojnë të përballen me sfida të rëndësishme, debati mbi përqendrimin e pushtetit dhe tiparet autoritare të udhëheqjes politike mbetet thelbësor. Në…

Fitorja e aleancës studentore në Serbi më 25 tetor 2026 ishte një dëshmi e re se serbët e grekët, përgjithësisht popujt e tjerë, kanë patriotizëm e nacionalizëm me zemra, bindje, vepra, vota…! Ndërsa tek ne, shumica e popullit…

Humbja e partisë së Aleksandër Vuçiqit në Serbi pas 14 vitesh në pushtet, është e mirëseardhur. Nuk do të thotë se pritet shumë ndoshta edhe nga Lista Studentore, por kjo mbetet të shihet. Mendja më thotë se duhet të…

Sa herë që Austria feston Ditën e saj Kombëtare, më vjen ndërmend Princi Eugen, ai që e mbrojti këtë vend të bukur dhe vetë civilizimin europian. Ashtu siç bëri më parë Gjergj Kastrioti, "Athleta Christi",…

Me qeverisjen dhe udhëheqjen e tanishme, Kosova nuk mund të integrohet në Bashkimin Europian dhe as të anëtarësohet në NATO. Kjo ndodh sepse, me njerëz që trurin e tyre e kanë të lidhur me ideologjinë islamike dhe shohin ëndrra…

Rënia e Aleksandar Vuçiqit pas 14 vjetësh në pushtet u prit me lehtësim në shumë kryeqytete të rajonit. Por për shqiptarët – si për ata të Luginës së Preshevës, ashtu edhe për Kosovën – pyetja nuk…

Serbia hyri natën e së dielës në një epokë të re politike. Pas 14 vjetësh pushtet të pandërprerë të Partisë Përparimtare Serbe (SNS), Aleksandar Vuçiq pranoi humbjen në zgjedhjet e parakohshme parlamentare, duke ia…

Më 24 tetor, dita e dymbëdhjetë e protestës studentore në Tiranë u mbyll me 23 persona që kërkuan ndihmë mjekësore: trembëdhjetë protestues, gjashtë policë, tre gazetarë dhe një deputet. Një i ri u operua…

Humbja e atdhetarit Osman Osmani, birit të Kosovës dhe të kombit shqiptar, nga Morina e Gjakovës, është e thellë dhe e dhimbshme, veçanërisht për ata prej nesh që patën fatin ta njihnin personalisht, të punonin me të dhe ta…

Një ditë para se të përballej me votuesit e vet, Aleksandar Vuçiqi gjeti kohë të mbronte Edi Ramën nga protestuesit në Tiranë. Kjo nuk ishte rastësi. Për më shumë se një dekadë, kryeministri shqiptar dhe lideri serb…

Në kuadrin e operacionit të OKB-së “Alba”, Turqia kishte dislokuar në Zall-Herr, Shqipëri, 900 trupa. Zonat e veprimit ishin në mbrojtje të aeroportit të Rinasit, të zonës perëndimore të Tiranës dhe të aksit rrugor…

Edi Rama, pushteti nuk është pronë private dhe Shqipëria nuk është pronë e askujt. Karriget e pushtetit mund të duken të përjetshme për ata që janë ulur gjatë në to, por historia ka treguar se asnjë pushtet nuk…

Të shtunën, Tirana përjetoi ditën më të rëndë të protestave që nga mesi i tetorit. Ministria e Shëndetësisë raportoi 13 të lënduar: protestues, disa prej tyre me dëmtime në sy, policë, dy gazetarë dhe…

Sot, Erjon Vishkulli është fytyra e vërtetë kurajoze dhe frymëzuese e djalërisë shqiptare, që nuk pranon të heshtë edhe kur përballet me jetën nga një rregjim autokrat, represiv dhe gjakatar, si kjo e një sundimtari patologjik,…

Revolta masive dhe protestat studentore kanë treguar se zgjedhjet parlamentare të së dielës mund të jenë vendimtare për të ardhmen e Serbisë. Sipas analistëve serbë, ekziston një forcë e re politike, e përfaqësuar nga…

Serbia voton nesër, më 25 tetor, në zgjedhje të parakohshme parlamentare që mund ta trondisin pushtetin katërmbëdhjetëvjeçar të Aleksandar Vuçiqit. Për herë të parë pas shumë vitesh, rezultati nuk dihet…

Edhe Josip Broz Tito, një nga udhëheqësit më të njohur komunistë të shekullit XX, e kuptonte rëndësinë e rinisë dhe rolin e saj për të ardhmen e ish RSFJ-së. Ky gjatë protestave studentore të vitit 1968, e pati pranuar…

1. Hyrje Historia e albanologjisë evropiane dëshmon se zhvillimi i studimeve shqiptare është ndërtuar në një dialog të vazhdueshëm ndërmjet studiuesve shqiptarë dhe atyre të huaj. Nga Johann Georg von Hahn, Gustav Meyer dhe Norbert Jokl…

Universiteti i Tiranës, i themeluar më 1957, ka një histori të rëndësishme në zhvillimin e arsimit dhe të shkencës shqiptare. Për shumë dekada, ai ka formuar specialistë, studiues dhe personalitete që kanë kontribuar në…

Ka pamje që të tronditin, skena që të lëndojnë shpirtërisht dhe momente që të bëjnë të pyesësh me dhimbje: Ku po shkon Shqipëria dhe çfarë të ardhmeje po ndërtojmë për brezat që…

1. Operacioni „Veles”: Manovra nëntokësore prapa pozicioneve ruse Sipas një njoftimi të Korpusit të Dytë të Gardës Kombëtare të Ukrainës, të njohur si „Khartia”, ushtarët ukrainas kanë përshkuar…

Marrëveshja e arritur në Prishtinë, më 29 shtator 2026, ndërmjet tetë partive politike shqiptare për krijimin e një liste të përbashkët zgjedhore për zgjedhjet parlamentare të Serbisë, që mbahen më 25 tetor,…

Në fotografinë zyrtare të samitit në Budvë të Malit të Zi, liderët e rajonit qëndrojnë krah për krah përpara flamujve të vendeve të tyre. Në rreshtin e parë është edhe kryeministri i Republikës së…

Lidhjet me diasporën, turizmi dhe zhvillimi i aviacionit i japin peshë strategjike një transportuesi të Kosovës. Menaxhimi profesional dhe financimi i qëndrueshëm mund ta kthejnë këtë ambicie në një investim me vlerë për…

Pas vitit 1924 asnjë qeveri shqiptare nuk e ngriti zyrtarisht çështjen e shqiptareve të Kosovës në Lidhjen e Kombeve, ndërkohë që çështja çame u ngrit edhe në vitet 1928 dhe 1934-1935. Qeveritë e Zogut e trajtuan atë…

BELLE, DEÇAN – Në katundin Belle të Mesme, në një nga vendbanimet me histori të pasur të trevës së Deçanit, ka nisur rikthimi në jetë i një monumenti me rëndësi për trashëgiminë kulturore dhe…

Nesër shqiptarët e Luginës votojnë pa asnjë ulëse të garantuar, vetëm pjesëmarrja vendos sa zë do të kenë Në vitin 2020, uniteti solli tri ulëse. Kur garuan të ndarë, shqiptarët fituan vetëm…

Me rastin e 155-vjetorit të lindjes së At Gjergj Fishtës (1871–2026), në vend të një urimi të zakonshëm përkujtimor, po sjellim një dëshmi historike që ndriçon një dimension të rëndësishëm të…

Kur politika përpiqet të diktojë rregullat e debatit, qëndrimi i medias ndaj çdo forme presioni bëhet një çështje parimore e demokracisë. Por misioni i saj i vërtetë fillon aty ku përfundon zhurma e pushtetit dhe nis dëgjimi…

Sa e kanë për zemër “Lirinë e Kosovës” të gjithë ata politikanë shqiptarë, të cilët e deshtën madhështinë e tyre përpara ndërkombëtarëve, por në dëm të shtetit…

Prej një kohe të gjatë, sidomos në "epokën e demokracisë e të kapitalizmit" alla PS, ndeshesh, njihesh, debaton me plot politikanë, pushtetarë, zyrtarë, qytetarë dhe fshatarë të thjeshtë "të majtë",…

Për 135 ditë me radhë, rinia patriotike shqiptare protestoi paqësisht për liritë dhe të drejtat qytetare, për patriotizmin, demokracinë, shtetin ligjor, dinjitetin, antikrizën dhe antikorrupsionin. Më kryesorja, ajo që e dalloi…

Behajdin Allaqi, profesor gjimnazi nga Prizreni dhe një nga anëtarët e LPRK-së që morën pjesë në themelimin e UÇK-së, u zhduk më 11 qershor 1998. Trupi i tij nuk është gjetur kurrë. Më 16 shtator 2026, Dhomat e…

“Rreziku i mbrendshëm” — ka qenë ky titulli i një shkrimi të At Gjergj Fishtës, në revistën Hylli i Dritës. Një shekull më parë, kur shteti shqiptar ishte ende në hapat e tij të parë dhe e ardhmja e vendit ishte e…

Disa vite më parë, në një emision televiziv debati, një analist iu drejtua një politikani me pyetjen se përse nuk merrni shembull nga universiteti, për sa u përket zgjedhjeve, bashkëpunimit, mirëkuptimit dhe harmonisë ndërmjet…

Më në fund u shfaq edhe Aleksandër Vuçiq në krah të Edi Ramës. Kohë të vështira për të dy autokratët e Ballkanit Perendimor. Modeli i përbashkët i qeverisjes i bëri ata gjithashtu bashkëpunëtorë, si dhe…

Një qeveri meriton të përgëzohet për arritjet e saj, por asnjë arritje nuk ia shlyen përgjegjësinë për dështimet në fusha të tjera. Mbështetja qytetare bëhet ushqyese e vetëkënaqësisë kur suksesi në…

Ligji që u prezantua si mbështetja më e fortë institucionale për ish-drejtuesit e UÇK-së në Hagë u kthye të enjten në Kuvend. Kërkesën e bëri vetë partia që e kishte sponsorizuar. Në më pak se një…

Asnjëherë më parë, që nga Lufta e Dytë Botërore, siguria globale e planetit nuk ka qenë më e rrezikuar dhe më e destabilizuar sesa sot. Ka kohë që rendi botëror ka dalë nga binarët dhe pothuajse nuk ka mbetur asnjë…

A po lind një brez i ri liderësh pragmatikë në Serbi?

Një tavolinë për kamerat, plumba gome për rrugën

Ti, që i sheh këto mizori, mos i mbyll sytë para së vërtetës! Mos e verbo ndërgjegjen tënde me heshtje! Reago…!

Kur nuk të do populli, nuk të do as Zoti!

Lugina e Preshevës në udhëkryq: Bashkimi politik, autoktonia dhe kufizimet e përfaqësimit parlamentar

Ndryshimi politik në Serbi: Shpresë për një Ballkan të qetë apo vetëm ndërrim pushteti?

Për një Qeveri Kujdestare me mandat njëvjeçar

Rama dhe dëmi afatgjatë ndaj shoqërisë shqiptare

Aksident mes tri veturave në Prishtinë, ka të lënduar

Arrestohet 20 vjeçari në Kaçanik, kishte urdhëresë gjyqësore

24 orët e së shtunës: Dy të vdekur nga aksidentet, 32 të lënduar

I shkon te shtëpia dhe e kanos babain e saj, arrestohet shtetasi maqedonas në Podujevë

“Mbi 100 të pushkatuar…”, si u shtyp kryengritja antikomuniste në Malësi të Madhe, më 25 janar 1945! Fati tragjik i krerëve të lëvizjes

Arrestimi i intelektuales disidente, si u persekutua Musine Kokalari! Pas gjashtë muajsh hetuesie, e nxorën në gjyq! Aktakuza e prokuror Nevzat Haznedari

10 kuriozitete që nuk i dini për Groenlandën

Shkencëtarët identifikojnë ADN-në më të vjetër njerëzore

Më mungoni në çdo hap të jetës. Dashuria, mirësia dhe kujtimi për ju nuk do të shuhen kurrë. U…

U bënë tri dekada – një jetë e tërë prej kur tragjikisht u nda prej nesh vajza e axhës Drita (Riza)…

Sot u bë 1 vit që kur ndërroi jetë më i dashuri ynë, Gani Rraci. Koha po kalon shpejt, por dhimbja, malli dhe…

Për babain tim të dashur 🤍🕊️ Babi, Sot bëhen kaq shumë vite që nga dita kur na le përgjithmonë….

Modelja Kendall Jenner dhe aktorja Dakota Johnson janë parë duke u larguar nga restoranti tajlandez “Anajak Thai Cuisine”…

Aktorja dhe këngëtarja britanike Denise Van Outen është shfaqur mahnitëse gjatë një mbrëmjeje jashtë, me…