Nga listat e mbyllura te deformimi i shtetit: Kur politika i zë vendin meritokracisë.

Marrëveshja politike e prillit 2008 dhe ndryshimet kushtetuese e zgjedhore që pasuan shënuan një kthesë të rëndësishme në mënyrën e organizimit të përfaqësimit politik në Shqipëri. Kalimi te sistemi zgjedhor proporcional rajonal, i shoqëruar me lista të mbyllura kandidatësh, e forcoi ndjeshëm rolin e kryetarëve të partive në përcaktimin e përbërjes së Kuvendit.

Pasojat e këtij modeli janë të rënda, sepse çështja nuk kufizohet vetëm te mënyra se si zgjidhen deputetët. Ajo lidhet me vetë natyrën e demokracisë, me përgjegjshmërinë e përfaqësuesve dhe me cilësinë e institucioneve që ndërtohen mbi këtë përfaqësim.

Kur deputeti e merr mandatin kryesisht nga pozicionimi në listën e hartuar nga kryetari i partisë dhe jo nga besimi i drejtpërdrejtë i zgjedhësve, krijohet një marrëdhënie e deformuar përgjegjësie. Në vend që t'i përgjigjet para së gjithash qytetarit, ai bëhet politikisht i varur nga vullneti i udhëheqjes partiake.

Kështu, parlamenti humbet një nga funksionet e tij themelore: të jetë institucioni ku përfaqësohen mendimi, dija, përvoja, ndërgjegjja dhe interesat e shoqërisë. Në vend të debatit të argumentuar, mbizotëron bindja ndaj hierarkisë partiake; në vend të përgjegjësisë individuale, konformizmi; në vend të përzgjedhjes mbi bazën e meritës, besnikëria politike. Por problemi nuk ndalet te Kuvendi.

Një parlament me përfaqësim të dobët prodhon institucione me përgjegjshmëri të dobët. Kur institucionet shtetërore ndërtohen dhe drejtohen përmes logjikës së klientelizmit, emërimeve partiake dhe interesave të grupeve të pushtetit, profesionalizmi dhe pavarësia institucionale humbasin terren.

Kjo logjikë depërto deri edhe në universitete, në institucionet kërkimore-shkencore dhe në administrimin e dijes. Atje ku duhej të sundonin kompetenca, integriteti akademik, kërkimi shkencor dhe meritokracia, vendosen interesa personale, marrëdhënie klienteliste dhe bindje ndaj autoritetit administrativ.

Universiteti, në këto kushte, nuk funksionon më si institucion autonom i mendimit kritik, por si një strukturë ku karriera akademike kushtëzohet nga marrëdhëniet me pushtetin dhe jo nga kontributi shkencor. Kjo është veçanërisht e rrezikshme, sepse universitetet nuk prodhojnë vetëm diploma: ato formojnë ndërgjegjen qytetare, elitën profesionale dhe të ardhmen intelektuale të vendit.

Një shoqëri mund të mbijetojë për një kohë edhe me institucione të dobëta, por nuk mund të përparojë pa institucione që respektojnë dijen, ligjin dhe meritën.

Listat e mbyllura nuk janë vetvetiu shkaku i çdo deformimi institucional. Problemi thelbësor lind kur ato kombinohen me demokraci të dobët të brendshme partiake, mungesë transparence, kontroll të përqendruar të vendimmarrjes dhe mungesë mekanizmash realë llogaridhënieje.

Demokracia nuk mund të reduktohet në votimin një herë në katër vjet. Ajo duhet të jetojë çdo ditë brenda partive, parlamentit, administratës, universiteteve dhe çdo institucioni publik.

Prandaj, Shqipëria ka nevojë për një reformë të thellë të përfaqësimit politik dhe të funksionimit institucional: më shumë demokraci të brendshme në partitë politike, më shumë transparencë në përzgjedhjen e kandidatëve dhe më shumë përgjegjësi individuale të deputetëve

Në fund të fundit, problemi më i madh i një vendi nuk është vetëm kur pushtetin e ushtrojnë njerëz pa përvojën e duhur. Është kur sistemi krijon kushte që dija, integriteti dhe merita të mos jenë më kriteret vendimtare të përzgjedhjes.

Sepse kur politika e zëvendëson meritën me bindjen, shteti humbet profesionalizmin; kur bindja zëvendëson mendimin kritik, universiteti humbet misionin; dhe kur mediokriteti bëhet mekanizëm përzgjedhjeje, e gjithë shoqëria paguan çmimin.

Një vend nuk varfërohet vetëm kur i mungojnë paratë. Ai varfërohet edhe më shumë kur i largon, i shpërfill dhe i përjashton njerëzit që kanë dije, integritet dhe aftësi për ta çuar përpara.

Pse debati për 250 mijë leje qëndrimi dhe 85 mijë vende pune duhet të shndërrohet në debat për politika ekonomike, migrim qarkullues dhe zhvillim kombëtar. Debati i fundit ndërmjet deputetes së LDK-së, Hykmete Bajrami, dhe kryeministrit…

Presidenti Donald Trump ka propozuar prej muajsh një ligj të quajtur “No Invasion of Our Country Act” (Akti i Jo-Invazionit të Vendit Tonë), me të cilin synon ta bëjë “ligjërisht të pamundur” që presidentët e…

Lajmi se Akademia Ushtarake "Gjeneral Mihailo Apostollski" në Shkup nuk ka pranuar këtë vit asnjë kadet shqiptar ka ndezur një përplasje që shqiptarët e Maqedonisë së Veriut e njohin mirë. BDI-ja fajëson VLEN-in dhe…

Gjykata Speciale në Hagë duhet ta përfundojë mandatin e saj, ndërsa Kosova duhet të dëshmojë se ka vullnetin, kapacitetin dhe guximin institucional për ta ushtruar drejtësinë brenda vendit. Çështja e Gjykatës Speciale nuk…

Në pak javë, dy partitë që e kanë ndërtuar shtetin e Kosovës, LDK dhe PDK, janë futur njëkohësisht në krizë udhëheqjeje. Mund të duket si punë e brendshme e tyre. Nuk është. Në LDK, tre deputetë…

Nuk kam lexuar asnjëherë dhe nuk kam dëgjuar kurrë që një shqiptar jashtë Shqipërisë ta urrejë Shqipërinë apo ta quajë shtetin shqiptar narkoshtet. Ndoshta ka edhe ndonjë të tillë. Nuk e përjashtoj. Ben Blushi…

Kryetari i Partisë Demokratike, Sali Berisha, e ka hedhur sërish publikisht idenë e një fronti të përbashkët opozitar. Në një intervistë televizive të enjten mbrëma, ai ftoi me emër drejtuesit e tri partive më të reja…

Ligji që u premtoi shpëtim ish-drejtuesve të UÇK-së në Hagë rrezikon tani ta kthejë Kosovën pas në rrugën drejt BE-së, pa u dhënë atyre atë që premtoi. Komisionerja evropiane për Zgjerim, Marta Kos,…

Çfarë është një shoqëri e drejtë? Sa larg mund të shkojë shteti? Kur është legjitim një ligj? Filozofia politike ngre pyetjet më themelore në lidhje me bashkëjetesën, pushtetin dhe lirinë. Është…

Raporti vjetor i Komisionit Evropian për Maqedoninë e Veriut, i përbërë prej 111 faqesh dhe i publikuar më 4 nëntor 2026, paraqet një analizë gjithëpërfshirëse të gjendjes politike, juridike, ekonomike dhe institucionale të…

Çdo shtet evropian që i respekton vlerat e Bashkimit Evropian mund të aplikojë për anëtarësim në BE. Procesi i anëtarësimit fillon kur vendet anëtare të BE-së i japin një shteti statusin e kandidatit, pas konsultimeve me…

Para se të japë vlerësimin tim kritik socio psikologjik mbi vrasjen e femrave (grave), më lejoni të shpalos një uverturë mbi vendin dhe rolin e femrës në etnopsikologjine shqiptare. Femra gjatë gjithë historisë dhe traditës së…

Bota po kalon një periudhë të rrezikshme të rikonfigurimit të rendit ndërkombëtar. Rivalitetet ndërmjet fuqive të mëdha, konfliktet rajonale, gara për armatim strategjik dhe dobësimi i mekanizmave tradicionalë të sigurisë po…

Kryediplomatja e BE-së, Kaja Kallas, e tha qartë këtë javë: takimi i nivelit të lartë mes Kosovës dhe Serbisë po përgatitet dhe pret vetëm formimin e qeverisë së re në Beograd. Me fjalë të tjera, ora ka nisur. Pyetja…

Pas më shumë se një jave kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, reagoi nga Brukseli për zgjedhjet e zhvilluara në Republikën e Serbisë. Ky rreagim erdhi si rezultat i pyetjes që gazetarja në intervistë i bëri atij me kërë…

Njohuritë juridike, verifikimi rigoroz i fakteve, respektimi i etikës profesionale, mbrojtja e viktimave dhe kontrolli i emocioneve janë ndër shtyllat themelore të raportimit profesional në kronikën e zezë dhe në situatat me ndjeshmëri të…

Shqipëria po përjeton një nga periudhat më të rënda të besimit të qytetarëve te shteti, drejtësia dhe institucionet publike. Padrejtësia, korrupsioni, klientelizmi, abuzimi me pushtetin dhe pandëshkueshmëria janë bërë…

Komisioni Evropian e publikoi sot raportin vjetor për Kosovën. Mesazhi i tij është i qartë. Në drejtësi nuk ka përparim. Kundër korrupsionit ka rezultate të kufizuara. Dy vite krizash politike i kanë dobësuar institucionet. Shqipëria…

Ndërsa debati publik në Kosovë përqendrohet te apeli i ish-drejtuesve të UÇK-së dhe te ligji i ri për Specialen, në Hagë ka nisur pothuajse në heshtje një procedurë tjetër: ajo për dëmshpërblimin e viktimave…

Audioincizimi i Fehim Salit në Kosovë dhe kallëzimi penal ndaj drejtorit të BIA-s, Vladimir Orliq, në Serbi, nxjerrin në pah angazhimin e raportuar të inteligjencës serbe në mbledhjen e votave për SNS-në. Të dy rastet ngrenë…

Në sistemin komunist synohej krijimi i të ashtuquajturit «njeri i ri», një individ që duhej të mishëronte idealet dhe normat e ideologjisë së kohës. Ai duhej të ishte besnik ndaj partisë, të pranonte vijën zyrtare, të…

Zgjedhjet e mesmandatit në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, të mbajtura më 3 nëntor 2026, kanë prodhuar një ndryshim të rëndësishëm në skenën politike amerikane, duke rikonfiguruar ekuilibrat institucionalë në…

Evropa dhe veçanërisht Ballkani Perëndimor po përjetojnë një periudhë të rëndësishme të transformimit të marrëdhënieve ndërmjet qytetarëve, institucioneve shtetërore dhe elitave politike. Protestat,…

Amerika votoi dhe peizazhi në Uashington ndryshoi brenda një nate. Demokratët rimorën Dhomën e Përfaqësuesve dhe, sipas Associated Press, edhe Senatin. Ata fituan ulëse që republikanët i mbanin prej vitesh, nga Teksasi e Ohajo deri te Karolina e…

Rezultatet që po dalin nga zgjedhjet amerikane të 3 nëntorit japin një sinjal të fuqishëm për demokratët. Fitoret në disa zona të mbajtura nga republikanët hapin rrugën drejt ndryshimit të shumicës në Dhomën e…

Ekziston një paradoks i dhimbshëm në historinë politike shqiptare, të cilin duket se bota shqiptare ende nuk ka guximin ta analizojë deri në fund. Shqiptarët shpesh janë solidarizuar me pushtetin, edhe kur ai pushtet ka qenë në kundërshtim…

Është interesante se, sa herë që kaloj kufirin e RMV-së, shpirtërisht më duket vetja si i huaj: i huaj në Serbi, i huaj në Greqi, i huaj në Kosovë, i huaj në Shqipëri. Sapo kalojmë kufijtë e shteteve përreth dhe…

Më 3 nëntor 1443, historia e Arbërisë dhe e mbarë Europës ndryshoi rrjedhën e saj përgjithmonë. Ajo nuk ishte thjesht një ditë rebelimi, por një moment i gdhendur në amshim, ku një plan gjenial, i thurur në skutat më…

Më shumë se një javë pas fitores së Listës Studentore në Serbi, Edi Rama zgjodhi Brukselin për mesazhin e tij më të qartë mbi Beogradin e ri. Nga Samiti i Zgjerimit që organizon Euronews, kryeministri i Shqipërisë…

ANALIZË – Zgjedhjet e mesmandatit në Shtetet e Bashkuara nuk e vendosin presidentin, por mund ta ndryshojnë rrënjësisht mënyrën se si ai qeveris. Donald Trump do të mbetet në Shtëpinë e Bardhë deri në janar të vitit 2029….

Historia politike e Kosovës gjatë tri dekadave të fundit përfaqëson një proces kompleks transformimi shoqëror, institucional dhe politik, i cili përfshin disa etapa thelbësore: rezistencën ndaj represionit dhe mbijetesën kolektive gjatë…

Qeveria e Kosovës miratoi të hënën buxhetin më të madh në historinë e vendit: 4.27 miliardë euro. Ai parasheh rritje pagash, pagën e 13-të, shtesa më të larta për fëmijë dhe, për herë të parë, mbi…

Javën e kaluar, në Brvenicë të Tetovës u mbajtën zgjedhje të jashtëzakonshme lokale. Fitoi Arkin Jahii, i mbështetur nga koalicioni AKI. Ky koalicion këtë fitore e festoi me një ndjenjë të madhe triumfalizmi, megjithëse…

Ndërsa Budapesti bën publike bashkëpunëtorët e diktaturës, Tirana mbetet e vetmja, që nuk ka bërë dekomunistizimin Më 4 nëntor 2026 Hungaria hap zyrtarisht dosjet e Sigurimit komunist. Qeveria e Péter Magyar dhe partia Tisza, atë…

Sa herë të përmenden OJQ-të (organizatat joqeveritare), një gjë mos e harroni kurrë: nuk ka asgjë më qeveritare sesa një organizatë joqeveritare. Sa herë të ketë padrejtësi në hapësirën publike dhe ka fonde…

Ky Kuvend i Kosovës e ka votuar këtë Kushtetutë që e kemi sot, me të cilën jemi shtet laik. Athua, a e kuptojnë këta/këto deputetë e deputete se çfarë nënkuptojmë me shtet laik? Nëse jo, atëherë duhet…

Të dielën në mbrëmje, në ditën e 20-të radhazi, të rinjtë marshuan sërish nga Ministria e Arsimit drejt Kryeministrisë, pa asnjë incident. Një ditë më parë, po në ato rrugë, kishte gurë, molotovë e…

Kemi shkruar edhe më parë se shoqëria Kosovare është në krizë të identitetit të saj, në krizë të moralit njerëzor dhe në krizë të ndërtimit të shtetit. Kosova u shndërrua në një hajpak të…

Që nga themelimi i Dhomave të specializuara, nuk kanë pushuar pyetjet dhe kritikat në opinion se, pse u formua Gjykata Speciale me seli në Hagë dhe me staf profesional ndërkombëtar, e jo një Gjykatë Speciale në Kosovë. Që në…

Zhvillimet e fundit politike në Serbi, pas zgjedhjeve të 25 tetorit 2026, kanë shënuar një kthesë të rëndësishme në skenën politike të vendit, duke i dhënë fund dominimit 14-vjeçar të Partisë Progresive Serbe dhe…

Ekzistojnë periudha në historinë e arsimit që nuk dallohen vetëm për mënyrën e organizimit të studimeve, por edhe për kulturën e dijes që krijojnë. Krahasimi ndërmjet studentit të viteve ’80 dhe studentit të…

Po Bashkimi Evropian po i ashpërson kërkesat e saj ndaj vendeve kandidate sepse zgjerimi nuk është më vetëm çështje ekonomike dhe institucionale, por ajo është edhe çështje e sigurisë, e ndikimit politik dhe e pozitës…

Në një demokraci, humbja në zgjedhje kërkon reflektim, jo kurth. Kryeministri Hristijan Mickoski zgjodhi rrugën e dytë. Pas fitores së Arkin Jahijit në Bërvenicë, ai nuk foli për arsyet pse kandidati i tij nuk bindi mjaftueshëm…

At Shtjefën Gjeçov Kryeziu është njëra ndër figurat më të ndritura të kombit shqiptar, i shquar në radhë të parë për veprimtarinë e tij patriotike, arësye për të cilën edhe u vra nga serbët. Ai…

Vota popullore përbën një nga instrumentet themelore të demokracisë përfaqësuese dhe burimin kryesor të legjitimitetit politik të institucioneve shtetërore. Ajo nuk është vetëm shprehje numerike e preferencave elektorale të…

Njëzet e shtatë vjet pas çlirimit, Kosova ka arsye ta shtrojë një pyetje themelore: si mund të ruhet siguria e çdo komuniteti, duke i dhënë Republikës aftësinë për t’u reformuar? Një kushtetutë demokratike duhet…

Një javë pas zgjedhjeve që i dhanë fund sundimit 14-vjeçar të Aleksandar Vuçiqit, vëmendja e Prishtinës dhe e Brukselit është përqendruar te pyetja e madhe: çfarë do të bëjë Serbia e re me Kosovën? Por…

Fitorja e studentëve në Beograd dhe krizat politike në Tiranë e Prishtinë

Krijimi i njeriut të ri: Nga ideologjia komuniste te kultura e përfitimit në Shqipërinë e sotme!

Tërmeti politik në Uashington, çfarë ndryshon për Amerikën dhe Kosovën?

Si u përfshi BIA në mbledhjen e votave për SNS-në në Kosovë dhe Serbi?

Pse populli ynë i përsërit gabimet historike?

Nga listat e mbyllura te deformimi i shtetit: Kur politika i zë vendin meritokracisë.

Masakra e Tivarit nën dritën e institucioneve të Malit të Zi

Agim Vuniqi: Emigracioni nuk është vetëm largim, por edhe mundësi zhvillimi për Kosovën

Aksident mes tri veturave në Prishtinë, ka të lënduar

Arrestohet 20 vjeçari në Kaçanik, kishte urdhëresë gjyqësore

24 orët e së shtunës: Dy të vdekur nga aksidentet, 32 të lënduar

I shkon te shtëpia dhe e kanos babain e saj, arrestohet shtetasi maqedonas në Podujevë

“Mbi 100 të pushkatuar…”, si u shtyp kryengritja antikomuniste në Malësi të Madhe, më 25 janar 1945! Fati tragjik i krerëve të lëvizjes

Arrestimi i intelektuales disidente, si u persekutua Musine Kokalari! Pas gjashtë muajsh hetuesie, e nxorën në gjyq! Aktakuza e prokuror Nevzat Haznedari

10 kuriozitete që nuk i dini për Groenlandën

Shkencëtarët identifikojnë ADN-në më të vjetër njerëzore

Edhe sot, pas 14 vitesh, më mungon zëri yt, këshillat e tua dhe prania jote. Thonë se koha i shëron plagët, por mungesa…

Më mungoni në çdo hap të jetës. Dashuria, mirësia dhe kujtimi për ju nuk do të shuhen kurrë. U…

U bënë tri dekada – një jetë e tërë prej kur tragjikisht u nda prej nesh vajza e axhës Drita (Riza)…

Sot u bë 1 vit që kur ndërroi jetë më i dashuri ynë, Gani Rraci. Koha po kalon shpejt, por dhimbja, malli dhe…

Ylli australian i muzikës pop, Kylie Minogue, ka tërhequr vëmendjen me paraqitjen e saj elegante në eventin e koleksionit Cruise…

Këngëtarja e njohur amerikane, Billie Eilish, duket se nuk ka ndërmend ta mbajë gjatë pamjen e saj të re bionde, pasi…