Kuvendi e votoi, BE-ja e kundërshtoi: Çfarë ndodh tani me Ligjin për Specialen?

Miratimi me 88 vota ishte fitore politike për përkrahësit e ndryshimeve, por jo domosdoshmërisht fitore juridike. Përpara se ligji të prodhojë pasoja mbi dënimet dhe proceset në Hagë, ai mund të përballet me Presidenten, Gjykatën Kushtetuese dhe vetë kornizën ndërkombëtare mbi të cilën u krijua Specialja.

Kuvendi i Kosovës e miratoi më 6 tetor 2026, me 88 vota për dhe asnjë kundër apo abstenim, Projektligjin për ndryshimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara dhe Zyrën e Prokurorit të Specializuar.

Votimi i dha fund betejës së menjëhershme parlamentare, por hapi një çështje shumë më të ndërlikuar: a mundet një ligj i zakonshëm i Kuvendit ta ndryshojë në mënyrë thelbësore një institucion të ngritur mbi një marrëveshje ndërkombëtare dhe mbi një dispozitë të posaçme kushtetuese?

Vetëm një ditë pas votimit, Bashkimi Evropian deklaroi se ndryshimet bien ndesh me detyrimet ndërkombëtare të Kosovës. Brukseli kërkoi respektimin e mandatit dhe të pavarësisë së Dhomave të Specializuara. Ky reagim e zhvendosi debatin nga politika e brendshme në raportet e Kosovës me partnerët ndërkombëtarë.

Çfarë synon të ndryshojë ligji?

Sipas projektligjit të publikuar para votimit, ndryshimet synojnë, ndër të tjera, ngushtimin e juridiksionit të Speciales, kufizimin e dënimit maksimal në 15 vjet, vuajtjen e dënimeve në Kosovë dhe mundësinë e faljes presidenciale.

Projektligji parashihte gjithashtu transferimin te institucionet vendore të çështjeve që do të konsideroheshin jashtë juridiksionit të ri, si dhe përfshirjen e Gjykatës Supreme të Kosovës në disa procedura juridike.

Dispozitat kalimtare synonin që kufiri prej 15 vjetësh, vuajtja e dënimit në Kosovë dhe mundësia e faljes të zbatoheshin edhe ndaj personave tashmë të dënuar ose ndaj atyre që ndodhen në procedurë.

Megjithatë, para nxjerrjes së përfundimeve duhet të publikohet dhe të analizohet teksti përfundimtar që mori 88 vota. Amendamentet e miratuara gjatë procedurës mund të kenë ndryshuar pjesë të propozimit fillestar.

Pse reagimi i BE-së ka peshë?

Specialja nuk u krijua vetëm me Ligjin nr. 05/L-053 të vitit 2015. Ajo mbështetet në tri shtylla: marrëveshjen ndërkombëtare të vitit 2014 ndërmjet Kosovës dhe Bashkimit Evropian, nenin 162 të Kushtetutës dhe ligjin e posaçëm të vitit 2015.

Kjo dallon nga një institucion i zakonshëm që Kuvendi mund ta riorganizojë vetëm duke ndryshuar një ligj.

Kushtetuta e Kosovës përcakton se marrëveshjet ndërkombëtare të ratifikuara kanë epërsi ndaj ligjeve të zakonshme. Prandaj, nëse ndryshimet e reja bien ndesh me marrëveshjen Kosovë–BE ose me nenin 162, votimi parlamentar nuk mjafton për ta zgjidhur konfliktin.

Pikërisht këtu mbështetet kundërshtimi i Brukselit: Kosova, sipas BE-së, nuk po ndryshon vetëm një ligj vendor, por po prek zotime të marra ndërkombëtarisht.

Dhomat e Specializuara kanë thënë se nuk janë konsultuar për ndryshimet. Ato nuk kanë dhënë ende një interpretim përfundimtar juridik dhe kanë deklaruar se mbeten të përqendruara në zhvillimin e proceseve të drejta, të paanshme dhe të sigurta.

Përplasja më e drejtpërdrejtë: ku vuhet dënimi?

Një nga kundërshtitë më të dukshme lidhet me vendin e vuajtjes së dënimit.

Ndryshimet e miratuara synojnë që dënimet të vuhet në Kosovë. Por neni 162 i Kushtetutës u jep Dhomave kompetenca për vuajtjen e dënimeve jashtë territorit të Kosovës. Edhe marrëveshja e vitit 2014 parashikon që dënimet përfundimtare të ekzekutohen jashtë Kosovës.

Ligji aktual përcakton se shtetin ku vuhet dënimi e cakton presidenti i Dhomave të Specializuara ndërmjet shteteve që kanë pranuar të bashkëpunojnë.

Nëse teksti i ri e detyron Specialen t’i transferojë të dënuarit në Kosovë, kjo dispozitë mund të jetë ndër të parat që do të kontestohet si e papajtueshme me Kushtetutën dhe marrëveshjen ndërkombëtare.

A mund të ulen menjëherë dënimet në 15 vjet?

Kufizimi i propozuar prej 15 vjetësh mund të përdoret nga mbrojtja për të kërkuar zbatimin e ligjit më të favorshëm. Por, para kësaj, duhet të përcaktohet nëse ligji i ri është kushtetues, nëse ka hyrë në fuqi dhe nëse zbatohet ndaj proceseve të nisura më herët.

Aktgjykimi ndaj Hashim Thaçit dhe të bashkakuzuarve është vendim i shkallës së parë. Procedura e apelit vazhdon dhe ndryshimet nuk e anulojnë vetvetiu aktgjykimin.

Çështja e kufirit prej 15 vjetësh ka të ngjarë të ngrihet nga mbrojtja në apel. Por vendimin për zbatimin e tij do ta marrë trupi gjykues kompetent, jo Kuvendi dhe as partitë politike.

Prandaj, efekti i parë i ligjit ka më shumë gjasa të jetë një betejë e re juridike sesa ulja e menjëhershme e dënimeve.

A mund t’i falë Presidentja të dënuarit?

Ligji aktual e përjashton faljen presidenciale të personave të dënuar nga Dhomat e Specializuara. Vetëm vetë Specialja mund ta ndryshojë ose ta zbusë kohëzgjatjen e dënimit.

Ndryshimi i kësaj dispozite dhe dhënia e kompetencës Presidentes së Kosovës mund të përplaset me pavarësinë e sistemit gjyqësor të Speciales dhe me marrëveshjen mbi të cilën është ngritur ai.

Edhe nëse ligji hyn në fuqi, falja nuk mund të ndodhë para se aktgjykimi të marrë formë të prerë. Çdo përpjekje e tillë do të hapte pothuajse me siguri një konflikt të ri juridik dhe institucional.

Çfarë mund të ndodhë tani?

Skenari i parë është kontestimi i ligjit. Së paku dhjetë deputetë kanë të drejtë që, brenda tetë ditëve nga miratimi, ta dërgojnë atë për shqyrtim kushtetues, si për përmbajtjen, ashtu edhe për procedurën e ndjekur.

Edhe vetë fakti se projektligji u miratua me shmangie të përshpejtuar nga afatet parlamentare mund të bëhet pjesë e një ankese eventuale.

Skenari i dytë lidhet me Presidenten. Pas pranimit të ligjit, ajo ka tetë ditë për ta dekretuar ose për ta kthyer një herë në Kuvend me arsyetimin përkatës. Nëse nuk ndërmerr asnjë veprim brenda afatit, ligji konsiderohet i shpallur edhe pa nënshkrimin e saj.

Skenari i tretë është hyrja e ligjit në fuqi, por refuzimi i disa dispozitave nga organet e Dhomave të Specializuara. Në atë rast, konflikti do të zhvendosej brenda procedurave gjyqësore në Hagë dhe te Dhoma e Specializuar e Gjykatës Kushtetuese.

Në vitin 2020, kjo Dhomë rrëzoi ndryshime të propozuara kushtetuese që, sipas saj, zvogëlonin të drejtat dhe liritë e garantuara. Ajo theksoi gjithashtu autonominë e Speciales dhe vazhdimin e mandatit të saj deri në njoftimin përkatës nga Këshilli i Bashkimit Evropian.

Fitore politike, por betejë juridike e hapur

Miratimi i ligjit mund të paraqitet si fitore politike e partive dhe protestuesve që kërkuan ndërhyrje në sistemin e Speciales. Por nga pikëpamja juridike, çështja është larg përfundimit.

Kuvendi ka kompetencë të miratojë ligje, por një ligj i zakonshëm nuk mund të mbizotërojë mbi Kushtetutën ose mbi një marrëveshje ndërkombëtare të ratifikuar. Nëse ekziston një përplasje e tillë, atë duhet ta përcaktojë gjykata kompetente.

Prandaj, pyetja kryesore nuk është më nëse Kuvendi e votoi ligjin. Ai e votoi.

Pyetja është nëse dispozitat e tij do t’i mbijetojnë kontrollit kushtetues, kundërshtimit të Bashkimit Evropian dhe interpretimit të Dhomave të Specializuara.

Në këtë fazë, një përfundim është i sigurt: ligji nuk i liron automatikisht të dënuarit, nuk i anulon aktgjykimet dhe nuk e ndërpret mandatin e Speciales. Ai vetëm ka hapur një kapitull të ri dhe potencialisht shumë të ndërlikuar të përplasjes ndërmjet politikës, Kushtetutës dhe detyrimeve ndërkombëtare të Kosovës.

PDK-ja e ka bërë ndryshimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara kusht për marrëveshjen mbi presidentin. Bedri Hamza ka thënë se ndryshimet duhet të miratohen plotësisht para se partia të hyjë në zgjidhjen përfundimtare të…

Vizita e presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, në Prishtinë më 1 tetor 2026, erdhi në një moment kur Kosova po përballet me pasoja të rëndësishme politike dhe shoqërore të aktgjykimit të Gjykatës Speciale…

Kosova po hyn në një javë vendimtare për funksionimin e institucioneve. Data 6 tetor 2026 nuk është thjesht një afat politik, por kufiri kushtetues brenda të cilit Kuvendi duhet ta zgjedhë presidentin e Republikës. Këtë afat e ka…

Miratimi i deklaratës së Kuvendit të Kosovës lidhur me aktgjykimin e Gjykatës Speciale ka hapur një debat që shkon përtej fatit juridik të Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Jakup Krasniqit dhe Rexhep Selimit. Ai prek raportin ndërmjet…

E emëruar në drejtimin e AKI-së gjatë debatit Thaçi–Vuçiq për ndryshimin e kufijve, e shkarkuar nga Osmani dhe Kurti, e më pas e vendosur nga Edi Rama në krye të inteligjencës shqiptare. Ndërkohë, institucionet e…

Protestat kundër aktgjykimit të Gjykatës Speciale po zhvillohen nën motot “Jo në emrin tim” dhe “Liria ka emër”. Në sheshet e Prishtinës janë vendosur fotografitë e Hashim Thaçit, Kadri Veselit dhe ish-drejtuesve…

Aktgjykimi i shkallës së parë nuk është vendim kundër UÇK-së dhe as nuk i ka zbardhur vrasjet e pasluftës. Por gjetjet për shënjestrimin e kundërshtarëve politikë, përfshirë njerëz të lidhur me LDK-në…

Në politikën ndërkombëtare, një vendim gjyqësor nuk jeton vetëm në faqet e aktgjykimit. Ai hyn në tekstet e historisë, në debatet diplomatike dhe në duart e kundërshtarëve të një shteti. Prandaj pyetja nëse…

Deklaratat e ditëve të fundit nuk mund të kalojnë më si shpërthime emocionale. Kur një deputet kërkon armatosjen e qytetarëve dhe figura të tjera paralajmërojnë se “kallet Kosova e krejt shqiptaria”, publiku ka të…

Në fillim të këtij shtatori ishte në Shqipëri i dërguari i posaçëm i presidentit amerikan, Donald Trump, për Partneritetet Globale, Paolo Zampolli. Ai u shfaq papritmas fillimisht në kryegjyshatën e Bektashinjve në Tiranë në…

Kushtetuta si kufi i pushtetit Në Republikën e Shqipërisë, çdo analizë mbi marrëdhënien ndërmjet parasë, krimit dhe politikës duhet të nisë nga parimi themelor kushtetues se e drejta përbën bazën dhe kufijtë e…

Sot, 28 vjet pas Prekazit, Prokuroria Speciale e Kosovës ka vendosur para drejtësisë një dosje që për dekada ka rënduar mbi kujtesën e Kosovës. Aktakuza është ngritur në mungesë ndaj 35 personave, të cilët akuzohen…

Distancimi nga Baton Haxhiu, Berat Buzhala dhe nga përpjekjet për ta orientuar LDK-në drejt një blloku me PDK-në mund të shënojë fillimin e një kthese. Por deklaratat duhet të pasohen me veprime politike. Intervista e fundit e Lumir Abdixhikut…

Aktakuza e Prokurorisë Speciale ndaj Fatmir Shehollit për spiunazh dhe shantazh nuk hap vetëm një çështje penale ndaj një individi. Ajo ngre një pyetje shumë më të madhe: a kemi të bëjmë me një përpjekje të…

Hyrje 58 jetë të humbura në vetëm shtatë muaj në aksidente rrugore në Kosovë nuk janë thjesht një statistikë. Pas çdo numri qëndron një familje e tronditur, fëmijë që mbeten pa prindër, prindër…

Beteja për Presidentin e Kosovës mund të mos jetë vetëm garë për një emër apo një post. Pas saj po afrohet një ndryshim i madh institucional: në gusht të vitit 2027 përfundojnë mandatet e pesë gjyqtarëve të…

Ky hulumtim shkencor është hartuar mbi bazën e dokumentacionit të ruajtur në Österreichisches Staatsarchiv (ÖStA) në Vienë, posaçërisht në Haus-, Hof- und Staatsarchiv (HHStA), Politisches Archiv (PA), si dhe, për kufirin…

Më 7–8 korrik 2026, Ankara do të jetë mikpritëse e Samitit të 36-të të NATO-s, ku liderët e vendeve anëtare do të diskutojnë sfidat më të rëndësishme të sigurisë euroatlantike dhe prioritetet strategjike…

1.Ballkani në prag të një rikonfigurimi të ri ekonomik dhe strategjik Ballkani Perëndimor po hyn në një fazë të re të rivalitetit ekonomik dhe gjeostrategjik, ku infrastruktura e transportit nuk përfaqëson më vetëm një…

Dosja përfundimtare e Prokurorisë në procesin gjyqësor ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit nuk është vendim gjykate dhe nuk përbën në vetvete dëshmi të fajësisë. Ajo është…

Luftërat e shekullit XXI po dëshmojnë se konceptet tradicionale të fuqisë ushtarake po ndryshojnë me ritme të jashtëzakonshme. Në të kaluarën, epërsia në fushëbetejë matej me numrin e tankeve, avionëve luftarakë,…

Historia e një vajze të re nga Drenica që përballë kohëve të rënda dhe mungesës së lirisë la pas ëndrrat e saj për t’u bërë pjesë e luftës për Kosovën. Historia e saj mbetet dëshmi…

Incidenti i fundit në Rumani, ku një dron i lidhur me operacionet ushtarake ruse goditi një ndërtesë banimi në territorin e një shteti anëtar të NATO-s, paraqet një nga momentet më serioze të sigurisë euroatlantike që nga fillimi…

Partitë jo-parlamentare luajnë një rol të rëndësishëm, edhe pse të kufizuar, në zhvillimin e demokracisë. Ka kohë që në viset e banuara me shqiptarë në Ballkan, për shkak të vështirësive për kalimin…

Sot mbushen 53 vite kur u zhvillua Revolta e famshme antikomuniste e Spaçit me 21 maj 1973 , të burgosurit politikë, të dërmuar nga punët e rënda , kushtet e këqija, ushqimi i mangët, dhuna fizike, psikologjike dhe shkatrimi i orientuar e i komanduar i…

Nëse lufta shpërthen në Evropë brenda 3 viteve të ardhshme, armiku më i madh i NATO-s nuk do të jenë vetëm raketat ruse. Do të jetë burokracia evropiane. Imagjinoni këtë skenar: Një kolonë tankesh që niset nga…

Konflikti diplomatik SHBA – EU së pari filloi me me tarifat doganore, u zgjerua me NATON dhe financimin e saj, kurse ky konflikt tash u zgjerua dhe po merr dimension të ri, me sulmin amerikan ndaj Iranit. Konfliktit i parapriu kërkesa e presidentit Trump, në angazhimin e…

Bisedimet për paqe apo armëpushim ndërmjet Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Iranit dështojnë jo për mungesë diplomacie, por për mungesë vullneti real politik. Ato nuk janë negociata për paqe të qëndrueshme, por…

Në diskursin politik, ajo që nuk thuhet është shpesh po aq e rëndësishme sa ajo që thuhet. Intervista e ish-presidentit Hashim Thaçi nga Haga, për gazetën gjermane "Frankurter Allgemeine Zeitung", paraqet një rast studimor të…

Nga fillimi i invazionit rus, më 24 shkurt 2022 ndaj Ukrainës e deri në fund të vitit 2025, në Serbi janë regjistruar afërsisht 100 mijë rusë të ardhur. Shumica e tyre janë larguar nga represaljet, dhuna dhe për të mos u rekrutuar,…

Organizata e Traktatit të Atlantikut të Veriut (NATO), e themeluar në vitin 1949, përfaqëson aleancën më të fuqishme politico-ushtarake në historinë moderne, e ndërtuar mbi parimin themelor të mbrojtjes kolektive dhe solidaritetit…

Pa “harruar” tendencën subjektiviste, hershëm e qartësisht ca proedramiste dhe me dozë “jugosllavizmi” të komisioneres Europiane për Zgjerim, Marta Kos si dhe debatin më 20 prill në Parlamentin Europian për përfoljet rreth…

Për ata që nuk i njohin, po sqaroj fillimisht se termat “vogjëli” (vegjëli) dhe “pari”, të përdorura në krye, janë terma të huazuara nga e Drejta Kanunore Shqiptare. Pari nënkupton klasën drejtuese, kurse Vogjëli…

Nga Isuf Bajraktari – analizë Ky shkrim argumenton se, në shumë vende të Ballkanit, emocionaliteti politik ka zëvendësuar debatin e arsyetuar, duke dobësuar kulturën e dialogut dhe cilësinë e vendimmarrjes. Duke shqyrtuar faktorët…

Ka një paradoks të madh në botën tonë moderne: ndërsa popuj të tërë përpiqen të mbijetojnë mes krizave ekonomike, korrupsionit dhe institucioneve të dobëta, një pjesë e elitave që kanë ushtruar pushtet mbi ta…

Sigurisht, po e ndjek me vëmendje të shtuar dinamikën e luftës në Iran, ngjarje që vijon të mbetet në “top lajmet” të Kancelarive dhe Institucioneve të Sigurisë. Në pamundësi për përgjigje të dedikuar ndaj…

Kur flitet për degradimin shpirtëror të individit, preket njëra nga temat më të rëndësishme të qenies njerëzore. Degradimi shpirtëror është një proces, në të cilin individi humbet ata orientues themelorë dhe…

Një fotografi nga një takim jo shumë i sqaruar publikisht po rikthehet sërish në qarkullim dhe po ngre pyetje të reja për zhvillimet politike që pasuan në Kosovë. Në këtë fotografi shihen disa nga figurat që kanë rol…

Debati për zgjedhjen e presidentit të Kosovës po hyn në orët vendimtare, ndërsa afati kushtetues po përfundon. Në këtë moment kritik, një analizë e publikuar nga këshilltari i kryeministrit Albin Kurti, Jeton Zulfaj, në rrjetet…

Kanalet më të fuqishme televizive të globit, së bashku me agjencitë e shumta të lajmeve nga e gjithë bota, vazhdojnë të transmetojnë pamje tronditëse ose shokuese nga Lindja e Mesme, ku gjuajtësit ose bombarduesit amerikanë dhe…

Zhvillimet e fundit në Lindjen e Mesme sinjalizojnë një fazë të re dhe tejet të rrezikshme të konfrontimit ndërmjet Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Iranit. Një sulm i drejtpërdrejtë amerikan ndaj objektivave iraniane –…

Hajdutët kadastralë janë individë ose grupe të organizuara që kryejnë mashtrim duke ndryshuar, falsifikuar ose manipuluar në mënyrë të paligjshme të dhënat publike të tokës (kadastrat) për të vjedhur pronën,…

Në kohën kur vëmendja globale dominohet nga demonstrimet klasike të fuqisë ushtarake – aeroplanmbajtëse, sisteme raketore dhe deklarata ultimative politike – një dimension tjetër, shumë më i heshtur por potencialisht më vendimtar,…

I. Nga miti i dijes tek realiteti i analfabetizmit funksional Një nga paradokset më të mëdha të shoqërive shqiptare gjatë shekullit XX është kontrasti midis retorikës së lavdërimit të arsimit dhe realitetit të prodhimit…

Konferenca e 62-të e Sigurisë, që u zhvillua fundjavën e kaluar në Mynih, Gjermani, jo vetëm u ndoq me interes të shtuar, por dhe vijon të mbetet në “top të lajmeve” si dhe analizave për kancelaritë, institutet dhe…

"Makineria" e Putinit që aktualisht po e gllabëron vetveten: Kjo është teza e një eksperteje të Rusisë, në konferencën e sigurisë. Shpjegimi i saj është i thjeshtë. Lufta në Ukrainë është, sigurisht,…

​Për të kuptuar dinamikat e sotme globale dhe takimet e nivelit të lartë që po tronditin arkitekturën e sigurisë, duhet fillimisht të spjegohen dy konceptet shtyllë të gjeopolitikës mbi të cilat ndërtohen strategjitë e fuqive…

Çfarë ndodh më 6 tetor: presidenti apo zgjedhje të reja?

Von der Leyen në Kosovë: A mund të ndahet drejtësia për krimet e luftës nga historia e UÇK-së?

Hamza, Thaçi dhe paradoksi i PDK-së: simbol po, rival jo?

Kurti mbështeti ndryshimet për Specialen, por pse heshti për vrasjet politike?

Kosova e kaloi provimin; këtë herë, pa ATA nga jashtë

Zgjedhja e zonjës Justina Shiroka-Pula për presidente, të jetë shembull edhe për fusha të tjera jetike, si në kryeministri, diplomaci…

Zgjedhja e presidentes së Kosovës: Një kapitull i ri për shtetin

Egoja për kult e Hashim Thaçit nuk realizohet me dhunë në Kosovë!

Aksident mes tri veturave në Prishtinë, ka të lënduar

Arrestohet 20 vjeçari në Kaçanik, kishte urdhëresë gjyqësore

24 orët e së shtunës: Dy të vdekur nga aksidentet, 32 të lënduar

I shkon te shtëpia dhe e kanos babain e saj, arrestohet shtetasi maqedonas në Podujevë

“Mbi 100 të pushkatuar…”, si u shtyp kryengritja antikomuniste në Malësi të Madhe, më 25 janar 1945! Fati tragjik i krerëve të lëvizjes

Arrestimi i intelektuales disidente, si u persekutua Musine Kokalari! Pas gjashtë muajsh hetuesie, e nxorën në gjyq! Aktakuza e prokuror Nevzat Haznedari

10 kuriozitete që nuk i dini për Groenlandën

Shkencëtarët identifikojnë ADN-në më të vjetër njerëzore

Më mungoni në çdo hap të jetës. Dashuria, mirësia dhe kujtimi për ju nuk do të shuhen kurrë. U…

U bënë tri dekada – një jetë e tërë prej kur tragjikisht u nda prej nesh vajza e axhës Drita (Riza)…

Sot u bë 1 vit që kur ndërroi jetë më i dashuri ynë, Gani Rraci. Koha po kalon shpejt, por dhimbja, malli dhe…

Për babain tim të dashur 🤍🕊️ Babi, Sot bëhen kaq shumë vite që nga dita kur na le përgjithmonë….

Aktorja e njohur britanike, Florence Pugh, tërhoqi vëmendjen me paraqitjen e saj elegante në New York, ku mori pjesë në…

Emma Thynn tërhoqi vëmendjen me një kopje të fustanit ikonik transparent të Kate Moss, teksa u shfaq në hapjen e…