Kur gjykohet elita, çfarë ndodh me shtetin?
Në politikën ndërkombëtare, një vendim gjyqësor nuk jeton vetëm në faqet e aktgjykimit. Ai hyn në tekstet e historisë, në debatet diplomatike dhe në duart e kundërshtarëve të një shteti. Prandaj pyetja nëse dënimi i një ish-presidenti dhe i tre figurave të tjera të luftës e prek Kosovën nuk merr përgjigje të mjaftueshme me formulën se përgjegjësia penale është individuale. Kjo formulë është e domosdoshme për drejtësinë, por nuk e shteron problemin shtetëror.
Më 16 shtator 2026, trupi gjykues i Dhomave të Specializuara shpalli fajtorë për krime lufte Hashim Thaçin, Kadri Veselin, Rexhep Selimin dhe Jakup Krasniqin. Sipas njoftimit të gjykatës, gjetjet përfshijnë ndalime arbitrare, trajtim mizor, torturë dhe vrasje. Vendimi është i shkallës së parë dhe i nënshtrohet ankimit. Këto janë konstatime të gjykatës, të cilat mbrojtja ka të drejtë t’i kundërshtojë; nuk janë një vendim mbi fajësinë penale të Republikës së Kosovës. Njoftimi i Dhomave të Specializuara
Çfarë tregon historia e krijimit të gjykatës?
Procesi nuk filloi me një votim të vetëm të vitit 2015. Raporti i Asamblesë Parlamentare të Këshillit të Evropës i vitit 2011 ngriti pretendime për trajtim çnjerëzor dhe trafikim organesh; më pas u zhvillua hetimi i Task Forcës Hetimore Speciale. Kuvendi i Kosovës ratifikoi shkëmbimin e letrave me Bashkimin Evropian në vitin 2014. Këto dokumente shpjegojnë presionin diplomatik dhe detyrimet që udhëheqja kosovare mori përsipër; vetë raporti dhe pretendimet e tij nuk duhen ngatërruar me akuza të provuara në këtë proces penal. Raporti i Këshillit të Evropës, Ligji për ratifikimin e shkëmbimit të letrave
Gjykata Kushtetuese e Kosovës e shqyrtoi amendamentin e propozuar nr. 24 në rastin KO26/15, përpara votimit. Ajo vlerësoi se propozimi nuk i pakësonte të drejtat kushtetuese që duhej të mbronte. Kuvendi nuk e miratoi amendamentin në votimin e 26 qershorit 2015. Qeveria e riparaqiti tekstin, dhe më 3 gusht 2015 Kuvendi e miratoi me 82 vota pro, 5 kundër dhe 1 abstenim. U miratua edhe Ligji nr. 05/L-053, ndërsa neni 162 hyri në Kushtetutë. Buletini zyrtar i Gjykatës Kushtetuese, KO26/15, vendimi KO107/15 në buletinin zyrtar, neni 162
Këtu ndodhet fakti juridik që nuk duhet fshehur nga publiku: 24 deputetë e kontestuan votimin e dytë në rastin KO107/15. Ata kundërshtuan, ndër të tjera, mosdërgimin për shqyrtim të ri kushtetues dhe mënyrën e shpërndarjes së materialeve. Gjykata e krahasoi tekstin e rivënë në votim me tekstin që kishte shqyrtuar më parë, i gjeti identike dhe tha se nuk nevojitej shqyrtim i dytë paraprak. Për pretendimin mbi materialet, ajo konstatoi se nuk ishin paraqitur prova mbështetëse të mjaftueshme. Ajo gjithashtu tha se, pasi amendamenti ishte miratuar, nuk kishte juridiksion ta rishqyrtonte si amendament kushtetues. Kërkesa u shpall e papranueshme. Një përpjekje e sotme për ta rrëzuar gjykatën vetëm mbi faktin e rivotimit do të përballej drejtpërdrejt me këtë vendim. KO107/15, buletini zyrtar, f. 303–323
Pohimi se deputetë apo udhëheqës u vunë nën presion meriton hetim historik me dokumente, dëshmi dhe kronologji. Por presioni diplomatik, kundërshtimi politik dhe detyrimi juridik nuk janë e njëjta gjë. Nuk kam gjetur në vendimet e cituara një konstatim gjyqësor se votat u siguruan me shtrëngim që e pavlefëson miratimin. Po ashtu, në vitin 2015 presidente ishte Atifete Jahjaga; Hashim Thaçi u bë president më vonë. Çdo pretendim duhet të identifikojë personin, veprimin, provën dhe pasojën juridike, në vend që të ndërtojë një akuzë të përgjithshme mbi atmosferën politike.
Nurembergu: analogji paralajmëruese, jo barazim historik
Në Nuremberg u gjykuan drejtuesit e Gjermanisë naziste, dhe tribunali kishte edhe kompetencë të shpallte kriminale organizata të caktuara. Ai trajtoi, ndër të tjera, luftën agresive dhe krimet e një regjimi shtetëror. Dhomat e Specializuara kanë mandat tjetër: shqyrtojnë përgjegjësinë e individëve për krime brenda juridiksionit të tyre, të lidhura me periudhën 1998–2000, përpara pavarësisë së Kosovës në vitin 2008. Vendimi i tyre nuk e shpall UÇK-në organizatë kriminale dhe nuk është gjykim penal i shtetit të Kosovës. Aktgjykimi i Nurembergut mbi organizatat, Ligji nr. 05/L-053
Por analogjia ka forcë në një pikë tjetër: gjykimi i udhëheqësve ndryshon mënyrën se si bota e lexon një epokë. Askush nuk mund t’i kërkojë qytetarit të Kosovës ta trajtojë dënimin e një ish-presidenti si ngjarje pa pasoja për shtetin. Në diplomaci, dallimi mes përgjegjësisë individuale dhe figurës së vendit duhet mbrojtur me fakte, vazhdimisht; ai nuk mbrohet vetë.
Cila është mbrojtja e interesit shtetëror?
Së pari, mbrojtja e të dënuarve duhet ta përdorë ankimin, me kundërshtime të sakta ndaj lidhjes mes secilit të akuzuar dhe secilës gjetje, besueshmërisë e përdorimit të provave, interpretimit të përgjegjësisë penale, garancive të procesit të rregullt dhe masës së dënimit. Një hetim i pavarur i arsyetimit të plotë të aktgjykimit nga juristë me përvojë në të drejtën penale ndërkombëtare do të ndihmonte për të dalluar argumentet e forta nga parullat. Shteti duhet të respektojë pavarësinë e mbrojtjes dhe të gjykatës. Ligji nr. 05/L-053, neni 46 për ankimin
Së dyti, institucionet e Kosovës duhet të krijojnë një dosje publike historike dhe diplomatike, me dokumente të verifikueshme mbi krimet e forcave serbe, përpjekjet e rezistencës, procesin e shtetformimit dhe përgjegjësitë e trajtuara nga gjykata të tjera. Kjo nuk është kundërpërgjigje ndaj viktimave të kësaj çështjeje. Një shtet serioz mund të mbrojë të vërtetën mbi luftën e tij dhe njëkohësisht të kërkojë drejtësi për çdo viktimë, pavarësisht përkatësisë.
Së treti, Kuvendi mund të bëjë hetim parlamentar dokumentues mbi vendimmarrjen e viteve 2014–2015: cilat zotime u dhanë, çfarë alternativash u shqyrtuan, kush i bëri propozimet dhe çfarë dinin deputetët kur votuan. Ky hetim do t’i shërbente llogaridhënies dhe historisë institucionale. Nuk duhet t’i premtohet publikut se një raport parlamentar do ta anulojë automatikisht nenin 162 ose aktgjykimin penal.
Së fundi, Kosova duhet të flasë me një zë të disiplinuar: të kundërshtojë çdo përgjithësim të fajit mbi popullin, shtetin ose çdo pjesëtar të UÇK-së; të mos shpallë të pavlefshme dhimbjet e viktimave; dhe të mos paraqesë si fakt të provuar një komplot për të cilin nuk ka prova të publikuara. Pesha ndërkombëtare e argumentit vjen nga saktësia e tij.
Përfundimi strategjik është i vështirë, por i qartë: rruga më e mundshme për të ndryshuar këtë aktgjykim kalon nga ankimi i argumentuar, ndërsa rruga për të mbrojtur Kosovën si shtet kalon nga dokumentimi, transparenca dhe diplomacia e qëndrueshme. Votimi i vitit 2015 mund dhe duhet të analizohet kritikisht. Por rivotimi dhe pretendimi i paprovuar për presion, pa prova të reja juridikisht vendimtare dhe pa kapërcyer KO26/15 e KO107/15, nuk janë një çelës i gatshëm për ta shfuqizuar gjykatën. Interesi i Kosovës kërkon njëkohësisht drejtësi për individët dhe mbrojtje të së vërtetës historike, pa e sakrifikuar njërën për tjetrën.
Miratimi i deklaratës së Kuvendit të Kosovës lidhur me aktgjykimin e Gjykatës Speciale ka hapur një debat që shkon përtej fatit juridik të Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Jakup Krasniqit dhe Rexhep Selimit. Ai prek raportin ndërmjet…
E emëruar në drejtimin e AKI-së gjatë debatit Thaçi–Vuçiq për ndryshimin e kufijve, e shkarkuar nga Osmani dhe Kurti, e më pas e vendosur nga Edi Rama në krye të inteligjencës shqiptare. Ndërkohë, institucionet e…
Protestat kundër aktgjykimit të Gjykatës Speciale po zhvillohen nën motot “Jo në emrin tim” dhe “Liria ka emër”. Në sheshet e Prishtinës janë vendosur fotografitë e Hashim Thaçit, Kadri Veselit dhe ish-drejtuesve…
Aktgjykimi i shkallës së parë nuk është vendim kundër UÇK-së dhe as nuk i ka zbardhur vrasjet e pasluftës. Por gjetjet për shënjestrimin e kundërshtarëve politikë, përfshirë njerëz të lidhur me LDK-në…
Deklaratat e ditëve të fundit nuk mund të kalojnë më si shpërthime emocionale. Kur një deputet kërkon armatosjen e qytetarëve dhe figura të tjera paralajmërojnë se “kallet Kosova e krejt shqiptaria”, publiku ka të…
Në fillim të këtij shtatori ishte në Shqipëri i dërguari i posaçëm i presidentit amerikan, Donald Trump, për Partneritetet Globale, Paolo Zampolli. Ai u shfaq papritmas fillimisht në kryegjyshatën e Bektashinjve në Tiranë në…
Kushtetuta si kufi i pushtetit Në Republikën e Shqipërisë, çdo analizë mbi marrëdhënien ndërmjet parasë, krimit dhe politikës duhet të nisë nga parimi themelor kushtetues se e drejta përbën bazën dhe kufijtë e…
Sot, 28 vjet pas Prekazit, Prokuroria Speciale e Kosovës ka vendosur para drejtësisë një dosje që për dekada ka rënduar mbi kujtesën e Kosovës. Aktakuza është ngritur në mungesë ndaj 35 personave, të cilët akuzohen…
Distancimi nga Baton Haxhiu, Berat Buzhala dhe nga përpjekjet për ta orientuar LDK-në drejt një blloku me PDK-në mund të shënojë fillimin e një kthese. Por deklaratat duhet të pasohen me veprime politike. Intervista e fundit e Lumir Abdixhikut…
Aktakuza e Prokurorisë Speciale ndaj Fatmir Shehollit për spiunazh dhe shantazh nuk hap vetëm një çështje penale ndaj një individi. Ajo ngre një pyetje shumë më të madhe: a kemi të bëjmë me një përpjekje të…
Hyrje 58 jetë të humbura në vetëm shtatë muaj në aksidente rrugore në Kosovë nuk janë thjesht një statistikë. Pas çdo numri qëndron një familje e tronditur, fëmijë që mbeten pa prindër, prindër…
Beteja për Presidentin e Kosovës mund të mos jetë vetëm garë për një emër apo një post. Pas saj po afrohet një ndryshim i madh institucional: në gusht të vitit 2027 përfundojnë mandatet e pesë gjyqtarëve të…
Ky hulumtim shkencor është hartuar mbi bazën e dokumentacionit të ruajtur në Österreichisches Staatsarchiv (ÖStA) në Vienë, posaçërisht në Haus-, Hof- und Staatsarchiv (HHStA), Politisches Archiv (PA), si dhe, për kufirin…
Më 7–8 korrik 2026, Ankara do të jetë mikpritëse e Samitit të 36-të të NATO-s, ku liderët e vendeve anëtare do të diskutojnë sfidat më të rëndësishme të sigurisë euroatlantike dhe prioritetet strategjike…
1.Ballkani në prag të një rikonfigurimi të ri ekonomik dhe strategjik Ballkani Perëndimor po hyn në një fazë të re të rivalitetit ekonomik dhe gjeostrategjik, ku infrastruktura e transportit nuk përfaqëson më vetëm një…
Dosja përfundimtare e Prokurorisë në procesin gjyqësor ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit nuk është vendim gjykate dhe nuk përbën në vetvete dëshmi të fajësisë. Ajo është…
Luftërat e shekullit XXI po dëshmojnë se konceptet tradicionale të fuqisë ushtarake po ndryshojnë me ritme të jashtëzakonshme. Në të kaluarën, epërsia në fushëbetejë matej me numrin e tankeve, avionëve luftarakë,…
Historia e një vajze të re nga Drenica që përballë kohëve të rënda dhe mungesës së lirisë la pas ëndrrat e saj për t’u bërë pjesë e luftës për Kosovën. Historia e saj mbetet dëshmi…
Incidenti i fundit në Rumani, ku një dron i lidhur me operacionet ushtarake ruse goditi një ndërtesë banimi në territorin e një shteti anëtar të NATO-s, paraqet një nga momentet më serioze të sigurisë euroatlantike që nga fillimi…
Partitë jo-parlamentare luajnë një rol të rëndësishëm, edhe pse të kufizuar, në zhvillimin e demokracisë. Ka kohë që në viset e banuara me shqiptarë në Ballkan, për shkak të vështirësive për kalimin…
Sot mbushen 53 vite kur u zhvillua Revolta e famshme antikomuniste e Spaçit me 21 maj 1973 , të burgosurit politikë, të dërmuar nga punët e rënda , kushtet e këqija, ushqimi i mangët, dhuna fizike, psikologjike dhe shkatrimi i orientuar e i komanduar i…
Nëse lufta shpërthen në Evropë brenda 3 viteve të ardhshme, armiku më i madh i NATO-s nuk do të jenë vetëm raketat ruse. Do të jetë burokracia evropiane. Imagjinoni këtë skenar: Një kolonë tankesh që niset nga…
Konflikti diplomatik SHBA – EU së pari filloi me me tarifat doganore, u zgjerua me NATON dhe financimin e saj, kurse ky konflikt tash u zgjerua dhe po merr dimension të ri, me sulmin amerikan ndaj Iranit. Konfliktit i parapriu kërkesa e presidentit Trump, në angazhimin e…
Bisedimet për paqe apo armëpushim ndërmjet Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Iranit dështojnë jo për mungesë diplomacie, por për mungesë vullneti real politik. Ato nuk janë negociata për paqe të qëndrueshme, por…
Në diskursin politik, ajo që nuk thuhet është shpesh po aq e rëndësishme sa ajo që thuhet. Intervista e ish-presidentit Hashim Thaçi nga Haga, për gazetën gjermane "Frankurter Allgemeine Zeitung", paraqet një rast studimor të…
Nga fillimi i invazionit rus, më 24 shkurt 2022 ndaj Ukrainës e deri në fund të vitit 2025, në Serbi janë regjistruar afërsisht 100 mijë rusë të ardhur. Shumica e tyre janë larguar nga represaljet, dhuna dhe për të mos u rekrutuar,…
Organizata e Traktatit të Atlantikut të Veriut (NATO), e themeluar në vitin 1949, përfaqëson aleancën më të fuqishme politico-ushtarake në historinë moderne, e ndërtuar mbi parimin themelor të mbrojtjes kolektive dhe solidaritetit…
Pa “harruar” tendencën subjektiviste, hershëm e qartësisht ca proedramiste dhe me dozë “jugosllavizmi” të komisioneres Europiane për Zgjerim, Marta Kos si dhe debatin më 20 prill në Parlamentin Europian për përfoljet rreth…
Për ata që nuk i njohin, po sqaroj fillimisht se termat “vogjëli” (vegjëli) dhe “pari”, të përdorura në krye, janë terma të huazuara nga e Drejta Kanunore Shqiptare. Pari nënkupton klasën drejtuese, kurse Vogjëli…
Nga Isuf Bajraktari – analizë Ky shkrim argumenton se, në shumë vende të Ballkanit, emocionaliteti politik ka zëvendësuar debatin e arsyetuar, duke dobësuar kulturën e dialogut dhe cilësinë e vendimmarrjes. Duke shqyrtuar faktorët…
Ka një paradoks të madh në botën tonë moderne: ndërsa popuj të tërë përpiqen të mbijetojnë mes krizave ekonomike, korrupsionit dhe institucioneve të dobëta, një pjesë e elitave që kanë ushtruar pushtet mbi ta…
Sigurisht, po e ndjek me vëmendje të shtuar dinamikën e luftës në Iran, ngjarje që vijon të mbetet në “top lajmet” të Kancelarive dhe Institucioneve të Sigurisë. Në pamundësi për përgjigje të dedikuar ndaj…
Kur flitet për degradimin shpirtëror të individit, preket njëra nga temat më të rëndësishme të qenies njerëzore. Degradimi shpirtëror është një proces, në të cilin individi humbet ata orientues themelorë dhe…
Një fotografi nga një takim jo shumë i sqaruar publikisht po rikthehet sërish në qarkullim dhe po ngre pyetje të reja për zhvillimet politike që pasuan në Kosovë. Në këtë fotografi shihen disa nga figurat që kanë rol…
Debati për zgjedhjen e presidentit të Kosovës po hyn në orët vendimtare, ndërsa afati kushtetues po përfundon. Në këtë moment kritik, një analizë e publikuar nga këshilltari i kryeministrit Albin Kurti, Jeton Zulfaj, në rrjetet…
Kanalet më të fuqishme televizive të globit, së bashku me agjencitë e shumta të lajmeve nga e gjithë bota, vazhdojnë të transmetojnë pamje tronditëse ose shokuese nga Lindja e Mesme, ku gjuajtësit ose bombarduesit amerikanë dhe…
Zhvillimet e fundit në Lindjen e Mesme sinjalizojnë një fazë të re dhe tejet të rrezikshme të konfrontimit ndërmjet Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Iranit. Një sulm i drejtpërdrejtë amerikan ndaj objektivave iraniane –…
Hajdutët kadastralë janë individë ose grupe të organizuara që kryejnë mashtrim duke ndryshuar, falsifikuar ose manipuluar në mënyrë të paligjshme të dhënat publike të tokës (kadastrat) për të vjedhur pronën,…
Në kohën kur vëmendja globale dominohet nga demonstrimet klasike të fuqisë ushtarake – aeroplanmbajtëse, sisteme raketore dhe deklarata ultimative politike – një dimension tjetër, shumë më i heshtur por potencialisht më vendimtar,…
I. Nga miti i dijes tek realiteti i analfabetizmit funksional Një nga paradokset më të mëdha të shoqërive shqiptare gjatë shekullit XX është kontrasti midis retorikës së lavdërimit të arsimit dhe realitetit të prodhimit…
Konferenca e 62-të e Sigurisë, që u zhvillua fundjavën e kaluar në Mynih, Gjermani, jo vetëm u ndoq me interes të shtuar, por dhe vijon të mbetet në “top të lajmeve” si dhe analizave për kancelaritë, institutet dhe…
"Makineria" e Putinit që aktualisht po e gllabëron vetveten: Kjo është teza e një eksperteje të Rusisë, në konferencën e sigurisë. Shpjegimi i saj është i thjeshtë. Lufta në Ukrainë është, sigurisht,…
Për të kuptuar dinamikat e sotme globale dhe takimet e nivelit të lartë që po tronditin arkitekturën e sigurisë, duhet fillimisht të spjegohen dy konceptet shtyllë të gjeopolitikës mbi të cilat ndërtohen strategjitë e fuqive…
Ky shqyrtim analitik trajton degradimin sistematik të përfaqësimit autentik politik të shqiptarëve në Luginën e Preshevës, përmes studimit të rastit të subjektit politik të njohur si Alternativa për Ndryshim (APN). Argumenti…
Duke iu referuar veprave, ideve dhe teorive të njohura shkencore ose politologjike të Prof. Dr. Jovan Miriç, Prof. Dr. Zvonko Lerotiç, Prof. Dr. Eduard Kale, Prof. Dr. Ante Pazhanin, Prof. Dr. Livia Kardum, Prof. Dr. Tomislav Jantol, akademik Vlatko Mileta dhe…
Debat i paparë për vrasjet e 21 janarit 2011! Preç Zogaj thotë se ato vrasje “u bënë me paramendim”! Lorenc Vangjeli shton më pas dhe bën Kasandrën: “Atë ditë mund të ishin vrarë dhjetëra e qindra,…
Sot, sistemi ndërkombëtar i sigurisë po përballet me një nga momentet më kritike që nga përfundimi i Luftës së Ftohtë. Vlerësimet strategjike të trajtuara edhe në sgumë emisione si dhe në emisionin“360”…
Deklarata e Kuvendit për Specialen: Çfarë ndryshojnë 99 vota dhe çfarë mbetet në duart e drejtësisë?
Çfarë ndodh më 6 tetor: presidenti apo zgjedhje të reja?
Von der Leyen në Kosovë: A mund të ndahet drejtësia për krimet e luftës nga historia e UÇK-së?
Hamza, Thaçi dhe paradoksi i PDK-së: simbol po, rival jo?
Nga Ukraina në Lindjen e Mesme – bota përballë një rendi të ri sigurie-pasigurie
Kush bën keq në heshtje paguan me .. Skandal
Kur shoqëria humb kufirin mes publikes dhe privates
Albin Kurti është vazhdim i projektit kombëtar
Aksident mes tri veturave në Prishtinë, ka të lënduar
Arrestohet 20 vjeçari në Kaçanik, kishte urdhëresë gjyqësore
24 orët e së shtunës: Dy të vdekur nga aksidentet, 32 të lënduar
I shkon te shtëpia dhe e kanos babain e saj, arrestohet shtetasi maqedonas në Podujevë
“Mbi 100 të pushkatuar…”, si u shtyp kryengritja antikomuniste në Malësi të Madhe, më 25 janar 1945! Fati tragjik i krerëve të lëvizjes
Arrestimi i intelektuales disidente, si u persekutua Musine Kokalari! Pas gjashtë muajsh hetuesie, e nxorën në gjyq! Aktakuza e prokuror Nevzat Haznedari
10 kuriozitete që nuk i dini për Groenlandën
Shkencëtarët identifikojnë ADN-në më të vjetër njerëzore
Më mungoni në çdo hap të jetës. Dashuria, mirësia dhe kujtimi për ju nuk do të shuhen kurrë. U…
U bënë tri dekada – një jetë e tërë prej kur tragjikisht u nda prej nesh vajza e axhës Drita (Riza)…
Sot u bë 1 vit që kur ndërroi jetë më i dashuri ynë, Gani Rraci. Koha po kalon shpejt, por dhimbja, malli dhe…
Për babain tim të dashur 🤍🕊️ Babi, Sot bëhen kaq shumë vite që nga dita kur na le përgjithmonë….
Aktorja britanike Hannah Waddingham tërhoqi vëmendjen me paraqitjen e saj në Javën e Modës në Paris, ku mori pjesë…
Modelja dhe aktorja amerikane Brooks Nader tërhoqi vëmendjen me paraqitjen e saj në Javën e Modës në Paris, ku mori…
