Hungaria hap dosjet e Sigurimit – Shqipëria ende thërret “Poshtë komunizmi”
Ndërsa Budapesti bën publike bashkëpunëtorët e diktaturës, Tirana mbetet e vetmja, që nuk ka bërë dekomunistizimin
Më 4 nëntor 2026 Hungaria hap zyrtarisht dosjet e Sigurimit komunist. Qeveria e Péter Magyar dhe partia Tisza, atë që nuk e bën paraardhsit e tij po bëjnë publike emrat e rreth 50–60 mijë personave, që bashkëpunuan ose u monitoruan nga shërbimet sekrete midis 1945–1989.
Platforma nyitottaktak.hu do t’i bëjë të kërkueshme këto dokumente,dhe do ti ekspozojë ata. Një fazë e dytë në shkurt 2027, Hungaria thotë se do të sjell rreth 9 mijë dosje të detajuara.
Qeveria e Magyar ka thënë se :" Ky vërtet është një hap i vonuar, por real, i lidhur me 70-vjetorin e Revolucionit të 1956-ës, që synon transparencë dhe përballje me të kaluarën.
Në Shqipëri, ndërkohë, në protestat e këtyre ditëve dëgjohet prapë thirrja “poshtë komunizmi”. Në sheshe, në rrugë, në grupe të rinjsh që nuk e kanë jetuar asnjë ditë të diktaturës, ky slogan sa vjen e po përsëritet.
Pyetja që ngrihet vetvetiu është: a ka ende arsye që një thirrje e tillë të bëhet kuaz si në vitet ’90, një thirrje e gjithë shqiptarëve, por tani e përshtatur me kohën dhe me një brez që nuk di fare se çfarë ka qenë komunizmi në Shqipëri?
Përgjigja është e dyfishtë. Po, ka arsye. Jo, nuk mund të jetë e njëjtë.
Shqipëria, vuajti komunizmin më rëndë se çdo vend tjetër i kampit. Internimet, burgjet, ekzekutimet, izolimi total, kontrolli mbi mendimin, mbi familjen, mbi jetën e përditshme , marrja e pronës pronarve, lanë plagë që ende nuk janë mbyllur.
Gjatë 35 viteve të tranzicionit, shteti nuk hapi dosjet e plota të Sigurimit, nuk bëri pastrim real të aparatit, nuk u dha pronat pronarve, dhe e fundosi edhe më shumë shtresën e përndjekurve politik.
Ata që mbajtën mbi shpinë diktaturën sot nuk gjejnë vend askund në shoqërinë shqiptare, por vetëm shfrytëzohen politikisht nga pushteti né ndonjë rast si një farë Halit Valteri që zgërdhihet kur i thotë Rama " që vhen nga partia e mutit".
Modelet e ndjekura nga PS dhe ish-PPSH e kanë bërë këtë fundosje pjesë të vazhdimësisë, së saj.
Në dekadën e parë të demokracisë, ish-kuadrot e Komitetit Qendror dhe të Byrosë Politike u ricikluan dhevu sistemuan shpejt. Më vonë në krye të PS ish PPSH erdhi Edi Rama – biri i Kristaq Ramës dhe nipi i Spiro Kolekës – i cili i zëvendësoi ish-nomenklaturën e partisë me bijtë e Bllokut, në një mirëkuptim të qartë midis trashëgimtarëve të vjetër dhe të rinj.
Spiunët dhe të rekrutuarit e tyre, shumë prej të cilëve vinin nga familje komuniste, u fshehën. Ish-oficerë, ushtarakë dhe policë, mësues të përgatitur dhe stërvitur ideologjikisht me partinë, u shfaqën pas viteve ’90 menjëherë si “të përndjekur”, derisa u vodhën statusin e vërtetë të viktimave.
Të kaluarën e tyre ata e konvertuan me mekanizmat që kishin shërbyer në Partinë e Punës dhe e përdorën për azil politik jashtë shtetit. Derisa u shitën lehtë si demokratë e të djathtë, por sa herë që PS kishte nevojë, ngrinin krye e bëheshin “socialistë”, dhe votojnë Edi Ramën dhe duan që të mos largohet ai, se athere u humb partia.
Tani një brez i ri, që nuk e njeh as kampin, as qelinë, as frikën e vazhdueshme të spiunimit, thërret “poshtë komunizmi”. Për ta, kjo thirrje është më shumë simbol se kujtim.
Është kundër një sistemi që e shohin të rifituar në forma të reja, në klientelizëm, në mungesë transparence, në korrupsion të paparë dhe në vazhdimësinë e privilegjeve të dikurshme, në mënyrën si pushteti trajton ende të vërtetën e së kaluarës.
Ata që i dëgjojnë ndoshta nuk e dinë se çfarë do të thotë të rritesh me frikën se dikush nga familja mund të internohej, se fjala e thënë në shtëpi mund të çonte në burg, se e ardhmja ishte e mbyllur dhe Shqipëria ishte e gjitha e rrethuar me tela me gjemba.
Por sot ndjejnë pasojat e një shoqërie që nuk ka bërë llogari me veten, të një shteti që ende mbron dosjet dhe riciklon njerëz.
Kryeministri i Shqipërisë, jo një herë në parlament, ende satirizon e tallet me partitë tradicionale si Balli Kombëtar, duke i quajtur parti hale e parti hajdute pulash. Në ndërkohë Shqipëria, mbetet i vetmi vend në kampin lindor që nuk ka bërë dekomunistizimin.
Shqipëria, duhet të bëjë publike emrat e personave që bashkëpunuan ose u monitoruan nga shërbimet sekrete midis 1945–1989, nëse do të shkojë në Evropë. Nuk ka mundësi që e gjithë Evropa Lindore ta bëjë dhe Shqipëria e Edi Ramës jo.
Hapja e dosjeve, nëse do të ndodhte në Shqipëri, do të kishte ndikim të drejtpërdrejtë në politikën e sotme dhe do t’i jepte fund këtij tranzicioni të gjatë e të lodhshëm për shqiptarët.
Madje, do të ekspozonte rrjetet e vjetra që ende ushtrojnë ndikim, do të detyronte shumë figura publike të japin llogari dhe do të dobësonte legjitimitetin e atyre që kanë ndërtuar karrierën mbi fshehjen e së kaluarës.
Në protestat e sotme, ku të rinjtë kërkojnë drejtësi dhe ndryshim, kjo hapje do t’i jepte përmbajtje thirrjes “poshtë komunizmi”, duke e kthyer nga slogan në kërkesë konkrete.
Pa të, protestat rrezikojnë të mbeten sipërfaqësore dhe, si Revolucioni Flamingo apo Vjeshta Studentore, të dështojnë.
Sepse, Rama ka për t’i gënjyer e mashtruar me ligje e reforma që ai të mos largohet.
Fatkeqësisht, tranzicioni shqiptar nuk solli ndryshim real, por boshatisje. Vendin e kanë braktisur qindra mijëra të rinj, të dëshpëruar nga mungesa e mundësive dhe nga vazhdimësia e të njëjtave struktura pushteti.
Emigrimi masiv, humbja e besimit te institucionet, korrupsioni i thellë dhe rikthimi i logjikës së privilegjit janë fenomenet që e shoqërojnë këtë boshatisje.
Ndërsa Hungaria hap dosjet për të rivendosur besimin, Shqipëria vazhdon të humbasë njerëz dhe të fshehë të vërtetën.
Për ata që e jetuan, thirrja “poshtë komunizmi” sot ka një tingull të veçantë. Është si të dëgjosh një zë të vjetër që kthehet, por tani i thënë nga gojë që nuk e kanë njohur dhimbjen.
Kjo sot ngjall një përzierje ndjenjash: kënaqësi që nuk është harruar krejt, por edhe hidhërim, sepse ata që e kanë vuajtur realisht apo trashëgimtarët e tyre e dinë se sa sipërfaqësore mbetet kur në krye të vendit është PS-ja e sojit Edi Rama dhe dosjet vazhdojnë të mbeten të mbyllura.
Thirrja “Poshtë komunizmi” sot në Shqipëri – për të mos thënë ose paralelizuar me atë të viteve ’90 që ju bashkua edhe “E duam Shqipërinë si gjithë Evropa” – ka arsye të ekzistojë, dhe të bëhet kauz.
Por ajo thirrje tani duhet të bëhet më e fortë dhe të shoqërohet me kërkesën: hapni dosjet, tregoni emrat, jepni drejtësi. Bëhuni edhe ju si Péter Magyar, si Hungaria.
Vetëm atëherë një brez që nuk e njeh komunizmin do të kuptojë pse ajo thirrje nuk është nostalgji, por nevojë që Shqipëria të bëhet si gjithë Evropa.
Kemi shkruar edhe më parë se shoqëria Kosovare është në krizë të identitetit të saj, në krizë të moralit njerëzor dhe në krizë të ndërtimit të shtetit. Kosova u shndërrua në një hajpak të…
Që nga themelimi i Dhomave të specializuara, nuk kanë pushuar pyetjet dhe kritikat në opinion se, pse u formua Gjykata Speciale me seli në Hagë dhe me staf profesional ndërkombëtar, e jo një Gjykatë Speciale në Kosovë. Që në…
Zhvillimet e fundit politike në Serbi, pas zgjedhjeve të 25 tetorit 2026, kanë shënuar një kthesë të rëndësishme në skenën politike të vendit, duke i dhënë fund dominimit 14-vjeçar të Partisë Progresive Serbe dhe…
Ekzistojnë periudha në historinë e arsimit që nuk dallohen vetëm për mënyrën e organizimit të studimeve, por edhe për kulturën e dijes që krijojnë. Krahasimi ndërmjet studentit të viteve ’80 dhe studentit të…
Po Bashkimi Evropian po i ashpërson kërkesat e saj ndaj vendeve kandidate sepse zgjerimi nuk është më vetëm çështje ekonomike dhe institucionale, por ajo është edhe çështje e sigurisë, e ndikimit politik dhe e pozitës…
Në një demokraci, humbja në zgjedhje kërkon reflektim, jo kurth. Kryeministri Hristijan Mickoski zgjodhi rrugën e dytë. Pas fitores së Arkin Jahijit në Bërvenicë, ai nuk foli për arsyet pse kandidati i tij nuk bindi mjaftueshëm…
At Shtjefën Gjeçov Kryeziu është njëra ndër figurat më të ndritura të kombit shqiptar, i shquar në radhë të parë për veprimtarinë e tij patriotike, arësye për të cilën edhe u vra nga serbët. Ai…
Vota popullore përbën një nga instrumentet themelore të demokracisë përfaqësuese dhe burimin kryesor të legjitimitetit politik të institucioneve shtetërore. Ajo nuk është vetëm shprehje numerike e preferencave elektorale të…
Njëzet e shtatë vjet pas çlirimit, Kosova ka arsye ta shtrojë një pyetje themelore: si mund të ruhet siguria e çdo komuniteti, duke i dhënë Republikës aftësinë për t’u reformuar? Një kushtetutë demokratike duhet…
Një javë pas zgjedhjeve që i dhanë fund sundimit 14-vjeçar të Aleksandar Vuçiqit, vëmendja e Prishtinës dhe e Brukselit është përqendruar te pyetja e madhe: çfarë do të bëjë Serbia e re me Kosovën? Por…
Liderët me jetëgjatësinë më të madhe politike në Ballkanin Perëndimor janë Aleksandar Vuçiqi, Edi Rama, Milorad Dodiku dhe lideri i shqiptarëve të Maqedonisë së Veriut, Ali Ahmeti. Rënia spektakolare e Aleksandar…
Kur mbaron durimi i popullit dhe lind kërkesa për një demokraci të vërtetë. Ka një çast në jetën e një shoqërie kur heshtja nuk është më durim, bindja nuk është më pajtim dhe frika nuk është…
Zgjedhjet në Republikën e Serbisë dhanë një rezultat pozitiv për Lëvizjen opozitare Studentore. Autokrati Aleksandër Vuçiq shkoi në opozitë, ndërsa djali i Milosheviçit, Ivica Daçiq, doli jashtë parlamentit. Ishte…
Ditët e fundit, në rrjete sociale po qarkullon një material audio, në të cilin dëgjohet qartë dhe pa ekuivok zëri i deputetit socialist Ulsi Manja, njëkohësisht edhe Kryetar i Komisionit Parlamentat të Ligjeve në Kuvendin e…
Ta dinë se pa Qeverinë Kurti nuk ka shtet me SOVRANITET, e as pa hajni dhe korrupsion. Këtë nuk e them unë, por të gjitha mediat më të besueshme në rajon dhe Evropë. Ata që manipulohen nga ata që dikur ishin në pushtet, mbase e…
Për më shumë se një dekadë, Kosova e ka shpjeguar ngecjen e saj me një emër: Aleksandar Vuçiq. Shpjegimi ka pasur bazë. Banjska, lobimi kundër anëtarësimit tonë në organizatat ndërkombëtare dhe kërcënimet e…
Evropa dhe Ballkani Perëndimor po përjetojnë një periudhë të veçantë të tensioneve politike, sociale dhe institucionale, e cila po shfaqet përmes protestave masive, mobilizimit të gjeneratave të reja, kundërshtimit të…
Diktaturat kanë shumë gjëra të ngjashme, por edhe dallime të mëdha. Megjithatë, një gjë e kanë plotësisht të përbashkët dhe të sigurt: rrëzimin dhe fundin e tyre. Mënyrat e shembjes janë të ndryshme….
Gjashtë ditë pas humbjes historike në zgjedhjet e 25 tetorit, Aleksandar Vuçiqi zgjodhi temën me të cilën do të rikthehej në skenë: Milan Radoiçiqin. Në një deklaratë për media serbe, të raportuar sot,…
Vrasja e Arlinda Zekajt në Vitomiricë të Pejës ka tronditur Kosovën dhe me të drejtë ka nxjerrë qytetarët në rrugë. Një grua që bëri gjithçka që i kërkonte ligji, që denoncoi dhunën, kërkoi…
Shqipëria nuk ka nevojë për riciklimin e krizave partiake, por për një përgjegjësi të re politike dhe kombëtare. Zhvillimet e fundit në Tiranë, ku studentët kanë refuzuar bashkimin me deputetët e Partisë Demokratike, duke…
Dorëheqja e drejtorit të Përgjithshëm të Policisë së Kosovës, kolonel Gazmend Hoxha, më 30 tetor 2026, pas vrasjes tragjike të Arlinda Zekajt në Vitomiricë të Pejës, përbën një zhvillim me rëndësi të…
Një javë pas vrasjes së Arlinda Zekajt në Vitomiricë të Pejës, Kosova ende nuk ka gjetur gjuhën e duhur për të folur për të. 49-vjeçarja kishte trokitur në çdo derë institucionale: kishte denoncuar…
Ka javë kur politika e një vendi tregon më shumë sesa në vite të tëra. Për Shqipërinë, kjo është e tillë. Të enjten, Kuvendi miratoi me 84 vota ligjin e ri për Bankën e Shqipërisë. Sipas nenit 72,…
Përpjekjet për largimin e Albin Kurtit dhe Donika Gërvallës nga pushteti nuk janë të sotme. Ato datojnë që nga ardhja e tyre në pushtet, me votën plebishitare të qytetarëve. Mes drejtësisë, sovranitetit dhe interesave të…
Arlinda Zekaj kërkoi ndihmë me shkrim disa herë, deri pak ditë para se ta vrisnin. Pesë ditë pas vrasjes, shteti ka pranuar zyrtarisht se me shumë gjasë ajo mund të ishte shpëtuar. Të premten, drejtori i Përgjithshëm i Policisë,…
Letra e dy kongresmenëve amerikanë, Joe Wilson dhe Keith Self, drejtuar Sekretarit amerikan të Shtetit, Marco Rubio, nuk duhet parë thjesht si një zhvillim diplomatik apo si një tjetër deklaratë që do të kalojë pa lënë gjurmë…
Vrasja e Arlindës në Kosovë nuk është vetëm një tragjedi familjare, ajo nxjerr në pah një plagë shumë më të thellë të shoqërisë sonë, tolerancën e fshehtë dhe mbështetjen e heshtur që…
Afrim Gashi dha një përgjigje shumë të qëlluar dhe diplomatike lidhur me zgjedhjet për Komunën e Bërvenicës. Mesazhi i tij, i shprehur me fjalët: „Le të zgjidhet më i miri!“, përmban një parim të…
Renditjet ndërkombëtare të universiteteve nuk janë thjesht tabela statistikore ku institucionet arsimore vendosen në pozicione të ndryshme. Ato janë një instrument për të vlerësuar cilësinë e arsimit të lartë, kapacitetin…
Që në ish- Jugosllavi R e Maqedonisë sipas kushtetutës federale, po dhe shtetërore nuk ka qenë vetëm e maqedonasve, por edhe e shqiptarëve dhe turqëve, që të jemi më decid, derisa Serbia, Kroacia, Sllovenia dhe Mali i Zi ishin shtete…
Mosfunksionimi i sundimit të ligjit është në prag nëse marrëdhëniet e brishta të besimit midis qeverisë dhe qytetarëve, dhe midis vetë qytetarëve, nuk përmirësohen." Këshilli i shtetit paralajmëron për…
Shteti ynë i ngjan një ndërtese, të cilën banorët e saj e kanë ndotur pa pushim për vite me radhë, por që tani janë mbledhur para hyrjes për të protestuar kundër erës së keqe. Askush nuk e pranon…
Vrasja e Arlinda Zekajt në Pejë nuk mund të kuptohet thjesht si një tragjedi familjare. Pas saj qëndron një histori e dhimbshme e konfliktit për përkujdesjen ndaj fëmijës, shfrytëzimin e pasurisë së përbashkët dhe…
Ballkani nuk është thjesht një hapësirë gjeografike në hartën e Evropës. Por është një rajon me histori të trazuar, me kujtesë të rëndë kolektive, me plagë që ende nuk janë mbyllur dhe me ëndrra…
Natyrisht, janë një tufë burimesh, faktorësh, forcash… që kanë ndezur dhe mbajnë në veprim krizat, trazirat, destabilitetin, protestat… në vendet kryesore të BE-së. Të brendshme e të jashtme. Të hershme e të reja apo…
Mospranimi eventual i kërkesave për dorëheqjen e ministres së Drejtësisë, Donika Gërvalla, dhe ministrit të Punëve të Brendshme, Xhelal Sveçla, pas protestave të 28 dhe 29 tetorit 2026, mund të shndërrohet në një…
Dhuna familjare – dukuri shoqërore dhe rrezik kriminal Nga këndvështrimi sociologjik dhe kriminologjik, vrasjet në kuadër të dhunës familjare nuk janë raste të izoluara, por pasoja të një dukurie që kërkon parandalim, trajtim…
Është vrarë me sëpatë nga kunati i saj, edhe pse kishte pasur nga Gjykata e Pejës një urdhër mbrojtës. U vra me sëpatë në shtëpinë e saj. Dyshohet se ky krim makabër ka ndodhur edhe në praninë e…
Në një demokraci, zbatimi i ligjit nga policia nuk është përgjegjësi personale e ministrit të Drejtësisë apo e ministrit të Brendshëm, aq më pak në kuptimin që ata të ndërhyjnë në vendimet e organeve të…
Katër ditë pas vrasjes së Arlinda Zekajt në Vitomiricë të Pejës, institucionet e Kosovës më në fund lëvizën. Policia pezulloi njëmbëdhjetë zyrtarë, mes tyre drejtuesin e rajonit të Pejës dhe komandantin e…
Vrasja e Arlinda Zekajt e ka tronditur Kosovën. Një grua që kishte trokitur në dyert e drejtësisë dhe kishte kërkuar mbrojtje, përfundoi viktimë e asaj prej së cilës kishte frikë. Para një tragjedie të tillë, zemërimi…
Qindra qytetarë të Kosovës dje demonstruan në mbrojtje të jetës së grave pasiqë ngjarja e fundit e sensibilizoi opinionin publik. Në vitet e fundit në Kosovë janë shtuar rastet e krimit dhe vrasjeve të grave. Për pasojë…
Sigurisht, po ndjek me vëmendje të shtuar jo vetëm humbjen e merituar, ose fundin pa lavdi të Aleksandër Vuçiç (ish-ministrit të propagandës të Millosheviçit/kasapit të Ballkanit si dhe për 14 vite Nr. 1 i Serbisë), por…
Shqipëria ka pasur profesorë të mëdhenj si Eqrem Çabej, Aleks Buda e shumë të tjerë, të cilët e ndërtuan autoritetin e tyre mbi dije të thella, kërkime shkencore dhe vepra me vlerë të qëndrueshme kombëtare. Sot,…
Zhvishe petkun e despotit, vish rason e murgut dhe IK! Pa e kthyer kokën pas, pa asnjë pendesë për zullumet e tua! Mendoje edhe një herë, me qetësi, dorëheqjen. Pastaj… IK! IK! Zhvishe petkun e sundimtarit, hiqe mantelin e pushtetit dhe…
Të mërkurën, në të njëjtën ditë, ndodhën dy gjëra që tregojnë sa larg kanë shkuar Tirana dhe Uashingtoni nga njëra-tjetra. Në Uashington, dy kongresmenë republikanë, Joe Wilson dhe Keith Self, i shkruan…
Dorëheqja morale s’mund të ndalet te dera e policisë
Imunitet për guvernatorin, përjashtim për opozitën: Ku po shkon reforma në drejtësi?
Për ta dobësuar Albin Kurtin, së pari synohet të largohen dy shtyllat kryesore të qeverisjes së tij: Donika Gërvalla dhe Xhelal Sveçla
Arlinda nuk është kartë politike
Hungaria hap dosjet e Sigurimit – Shqipëria ende thërret “Poshtë komunizmi”
Lufta e OJQ-ve me rilindasit dhe letërsinë shqiptare
Ruaje Zot Kosovën prej shqiptarëve!
U bëmë horë para Zotit dhe para Botës me këta maskarenj!…
Aksident mes tri veturave në Prishtinë, ka të lënduar
Arrestohet 20 vjeçari në Kaçanik, kishte urdhëresë gjyqësore
24 orët e së shtunës: Dy të vdekur nga aksidentet, 32 të lënduar
I shkon te shtëpia dhe e kanos babain e saj, arrestohet shtetasi maqedonas në Podujevë
“Mbi 100 të pushkatuar…”, si u shtyp kryengritja antikomuniste në Malësi të Madhe, më 25 janar 1945! Fati tragjik i krerëve të lëvizjes
Arrestimi i intelektuales disidente, si u persekutua Musine Kokalari! Pas gjashtë muajsh hetuesie, e nxorën në gjyq! Aktakuza e prokuror Nevzat Haznedari
10 kuriozitete që nuk i dini për Groenlandën
Shkencëtarët identifikojnë ADN-në më të vjetër njerëzore
Edhe sot, pas 14 vitesh, më mungon zëri yt, këshillat e tua dhe prania jote. Thonë se koha i shëron plagët, por mungesa…
Më mungoni në çdo hap të jetës. Dashuria, mirësia dhe kujtimi për ju nuk do të shuhen kurrë. U…
U bënë tri dekada – një jetë e tërë prej kur tragjikisht u nda prej nesh vajza e axhës Drita (Riza)…
Sot u bë 1 vit që kur ndërroi jetë më i dashuri ynë, Gani Rraci. Koha po kalon shpejt, por dhimbja, malli dhe…
Modelja e njohur Irina Shayk ka tërhequr vëmendjen me paraqitjen e saj për Halloween, duke zgjedhur një kostum të kuq,…
Lisa Rinna ka tërhequr vëmendjen në rrjetet sociale me transformimin e saj për Halloween, duke rikrijuar një nga paraqitjet…
