Formimi, konsolidimi dhe zhvillimi I BE-së përmes traktateve

Bashkimi Evropian-BE është një bashkim politik dhe ekonomik i 27 shteteve evropiane që bashkëpunojnë për të garantuar paqen, sigurinë, përparimin dhe zhvillimin e bashkimit.

Objektivat e tij kryesore janë

-Paqja dhe stabiliteti midis shteteve anëtare.

-Tregu i vetëm lëvizja e lirë e njerëzve, mallrave, shërbimeve dhe kapitalit.

-Bashkëpunimi dhe zhvillimi ekonomik.

-Demokracia dhe sundimi i ligjit.

-Politika e përbashkët e jashtme dhe e sigurisë.

Bashkimi Evropjan dhe traktatet kryesore

Bashkimi Evropian (BE) nuk u krijua brenda një nate, por u formua hap pas hapi përmes një sërë traktatesh ndërkombëtare. Këto shërbejnë si kushtetuta e tij dhe përcaktojnë objektivat, rregullat, institucionet dhe marrëdhëniet midis vendeve anëtare. Pra zhvillimi i BE-së u bë pëpërmes traktateve kyqe ndërkombëtare që gradualisht e transformuan bashkëpunimin fillestar ekonomik në një bashkim të thellë politik dhe ekonomik të shteteve. Secila prej këtyre marrëveshjeve e ka ndryshuar strukturën institucionale, ka futur kompetenca të reja dhe I ka hedhur themelet për një treg të përbashkët, një monedhë të vetme dhe lëvizjen e lirë të qytetarëve.

Cila është rëndësia e traktateve të Bashkimit Evropian?

Traktatet e Bashkimit Evropian përbëjnë bazën ligjore dhe politike të bashkimit. Ato përcaktojnë funksionimin e tij, fuqitë e tij dhe objektivat e përbashkëta të shteteve anëtare.

-Baza ligjore: Ato përcaktojnë rregullat themelore të BE-së.

-Institucionet evropiane: Ato përcaktojnë fuqitë dhe përgjegjësitë e Komisionit Evropian, Parlamentit Evropian dhe Këshillit të BE-së.

-Tregu i vetëm: Ato lehtësojnë lëvizjen e lirë të njerëzve, mallrave, shërbimeve dhe kapitalit.

– Bashkëpunimi politik: Ato u lejojnë Shteteve Anëtare të koordinojnë politikat e tyre ekonomike, të jashtme dhe të sigurisë.

– Zgjerimi i BE-së: Ato përcaktojnë kornizën ligjore për pranimin e Shteteve të reja Anëtare.

Traktatet kryesore në historinë e Bashkimit Evropian

Ky është, një prej traktateve të para të integrimit evropian. I Nënshkruar më 18 prill të vitit 1951. Objektivi I tij ishte që të krijohet Komuniteti Evropian i Qymyrit dhe Çelikut (ECSC). Vendet themeluese ishin: Franca, Gjermania Perëndimore, Italia, Belgjika, Holanda dhe Luksemburgu. Rëndësia e tij ishte që të vendoset bashkëpunim ekonomik për të garantuar paqen në Evropë.

Traktati i Romës u nënshkrua më 25 mars të 1957 nga gjashtë shtete Franca, Gjermania Perëndimore, Italia, Belgjika, Holanda dhe Luksemburgu.

Qëllimi kryesor ishte krijimi i Komunitetit Ekonomik Evropian (KEE), si hap drejt integrimit evropian.

-Tregu i përbashkët – lëvizja më e lirë e mallrave, shërbimeve, kapitalit dhe personave.

-Bashkimi doganor – eliminimi i tarifave doganore ndërmjet shteteve anëtare.

-Bashkëpunimi ekonomik – zhvillimi i ekonomisë dhe rritja e mirëqenies.

-Integrimi evropian – forcimi i bashkëpunimit dhe ruajtja e paqes në Evropë.

Rëndësia historike Traktati i Romës konsiderohet një nga themelet kryesore të Bashkimit Evropian të sotëm. Apo më sakt Traktati i Romës e shënoi kalimin nga bashkëpunimi ndërmjet shteteve drejt integrimit ekonomik evropian.

Traktati i Brukselit i vitit 1965, i njohur edhe si Traktati i Bashkimit, është një marrëveshje që i bashkoi institucionet ekzekutive të tre Komuniteteve Evropiane:

– Komunitetit Evropian të Qymyrit dhe Çelikut.

– Komunitetit Ekonomik Evropian.

– Komunitetit Evropian të Energjisë Atomike.

Objektivi ishte që të krijohet një Komision dhe një Këshill i vetëm për tre Komunitetet, me qëllim të thjeshtimit të funksionimit të tyre.

Ky traktat ka hyrë në fuqi më 1 korrik të vitit 1967.

Traktati i Brukselit e forcoi bashkëpunimin institucional evropian duke i unifikuar institucionet kryesore ekzekutive të tre Komuniteteve.

Akti i Vetëm Evropian i vitit 1986 është një traktat që i reformoi institucionet evropiane dhe e hapi rrugën për krijimin e tregut të vetëm.

– Të krijohet një treg i brendshëm pa kufij.

-Të mundësohet lëvizja e lirë e mallrave, e njerëzve, e shërbimeve dhe e kapitalit.

– Reformat institucionale forcimi i rolit të Parlamentit Evropian dhe zgjerimi i votimit me shumicë të kualifikuar në Këshill.

Ka hyrë në fuqi më 1 korrik të vitit 1987.

Akti i Vetëm ishte një hap i madh drejt integrimit ekonomik dhe politik të Bashkimit Evropian.

Traktati i Maastrihtit është traktat themelues që e krijoi zyrtarisht Bashkimin Evropian (BE) dhe e forcoi bashkëpunimin midis shteteve anëtare.

Cila është rëndësia e tij?

-E krijoi zyrtarisht BE-në.

-E hapi rrugën për krijimin e euros.

-U dha të drejta shtesë qytetarëve të shteteve anëtare.

Sa i përket politikës së jashtme i njejti e forcoi bashkëpunimin midis shteteve në çështjet e jashtme dhe të sigurisë.

Kur bëhet fjalë për bashkëpunimin politik ky e thelloi integrimin evropian.

Ky traktat i reformoi institucionet e BE-së në përgatitje për zgjerimin e madh në lindje, e transferoi një pjesë të kompetencave nga fusha e drejtësisë dhe punëve të brendshme në fushën e politikave të përbashkëta dhe e integroi Marrëveshjen e Shengenit në kuadrin ligjor të BE-së.

E ndryshoi mënyrën e vendimmarrjes dhe përbërjen e institucioneve në mënyrë që BE-ja të mund të funksiononte në mënyrë efektive pas pranimit të 10 shteteve anëtare të reja në vitin 2004.

Pas dështimit të Kushtetutës Evropiane, ky traktat e modernizoi punën operative të BE-së. E mënjanoi strukturën shtyllore, i prezantoi funksionet e Presidentit të Këshillit Evropian dhe të Përfaqësuesit të Lartë për Politikën e Jashtme, e forcoi rolin e Parlamentit Evropian dhe e bëri ligjërisht të detyrueshme Kartën e të drejtave themelore. Bazuar në këto marrëveshje, Bashkimi Evropian ka evoluar gradualisht përmes atributeve të mëvonshme kryesore. BE-ja u mundëson shteteve anëtare të punojnë së bashku për të mbrojtur interesat e tyre të përbashkëta dhe për të forcuar vendin e Evropës në skenën ndërkombëtare.

Ajo që shpesh mbetet e pathënë rreth traktateve të BE-së është se pas rregullave juridike qëndrojnë interesat politike të shteteve.

-Fuqia politike jo të gjitha shtetet kanë ndikim të njëjtë në vendimmarrjen evropiane.

-Interesat kombëtare cdo shtet përpiqet të mbrojë interesat e veta, edhe kur flet për interesin e përbashkët evropian.

Kompromisi vendimet evropiane shpesh janë rezultat i negociatave dhe marrëveshjeve politike.

Sovraniteti shtetet anëtare pranojnë të ndajnë një pjesë të kompetencave të tyre me institucionet e BE-së.

Zgjerimi: Përveç përmbushjes së kritereve, anëtarësimi i vendeve kandidate ndikohet edhe nga vullneti politik i shteteve anëtare.

Traktatet nuk janë vetëm dokumente juridike, ato i pasqyrojnë raportet e fuqisë, interesat kombëtare dhe vizionin politik për të ardhmen e Evropës.

Serbia hyri natën e së dielës në një epokë të re politike. Pas 14 vjetësh pushtet të pandërprerë të Partisë Përparimtare Serbe (SNS), Aleksandar Vuçiq pranoi humbjen në zgjedhjet e parakohshme parlamentare, duke ia…

Një ditë para se të përballej me votuesit e vet, Aleksandar Vuçiqi gjeti kohë të mbronte Edi Ramën nga protestuesit në Tiranë. Kjo nuk ishte rastësi. Për më shumë se një dekadë, kryeministri shqiptar dhe lideri serb…

Lidhjet me diasporën, turizmi dhe zhvillimi i aviacionit i japin peshë strategjike një transportuesi të Kosovës. Menaxhimi profesional dhe financimi i qëndrueshëm mund ta kthejnë këtë ambicie në një investim me vlerë për…

Behajdin Allaqi, profesor gjimnazi nga Prizreni dhe një nga anëtarët e LPRK-së që morën pjesë në themelimin e UÇK-së, u zhduk më 11 qershor 1998. Trupi i tij nuk është gjetur kurrë. Më 16 shtator 2026, Dhomat e…

Ligji që u prezantua si mbështetja më e fortë institucionale për ish-drejtuesit e UÇK-së në Hagë u kthye të enjten në Kuvend. Kërkesën e bëri vetë partia që e kishte sponsorizuar. Në më pak se një…

Pas fjalimit të Konjufcës në Këshillin e Sigurimit, Serbia mbeti përballë pyetjeve që i shmang prej vitesh: 12 mijë të vrarët, 1.577 të zhdukurit dhe Radoiçiqi që jeton i lirë. Por sa prej këtyre çështjeve do…

Më 20 tetor, kryetarja e Dhomave të Specializuara, Ekaterina Trendafilova, doli me një video për pavarësinë e gjykatës. Brenda pak orësh i reaguan Organizata e Veteranëve të Luftës së UÇK-së dhe deputeti i PDK-së,…

Më 16 shtator, kur Dhomat e Specializuara dënuan Hashim Thaçin, Kadri Veselin, Jakup Krasniqin dhe Rexhep Selimin, në sallën e gjyqit u përmendën edhe shtatë emra të tjerë. Ata nuk ishin të akuzuar, por gjykata i cilësoi…

Marrëdhënia mes SHBA-së dhe Ukrainës ka arritur në pikën më të ulët që nga takimi shpërthyes në Shtëpinë e Bardhë. Për Kosovën, që e ka Amerikën partnerin kryesor strategjik, kjo krizë tregon sa e…

Dokumentet themeluese përcaktojnë kufijtë e ndërhyrjes së Kuvendit në Dhomat e Specializuara. Çdo ndryshim duhet të kalojë provën e Kushtetutës, marrëveshjes me BE-në dhe mbrojtjes së të drejtave të njeriut. Ligji…

Propozimi financiar i Qeverisë së Kosovës, i bërë publik nga senatori Dick Durbin, e kthen idenë e një baze të përhershme amerikane në një temë konkrete diplomatike. Prishtina po i ofron Uashingtonit pikërisht atë që ai u…

Më 12 tetor, brenda pak orësh, u dëgjuan dy qëndrime që nxorën në pah përplasjen e re mes Prishtinës dhe Brukselit. Në Luksemburg, para takimit të ministrave të Jashtëm të BE-së, komisionarja për Zgjerim, Marta Kos,…

Prokuroria kërkon gjashtë vjet burgim për Hashim Thaçin, të cilat të vuhen pas dënimit për krime lufte. Ajo e akuzon për përpjekje për të ndikuar te dëshmitarët. Mbrojtja kërkon pafajësi dhe pohon se bisedat në…

Në një intervistë ekskluzive për “Bota sot”, më 19 janar 2000, Ekrem Rexha – Komandant Drini, deklaroi se Prizreni ishte çliruar pa pëlqimin e Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së. Ai kritikoi gjithashtu…

Marrëveshja e minutave të fundit shmangu zgjedhjet e reja, por hapi një provë tjetër për shtetin: a do të veprojnë institucionet sipas përgjegjësive kushtetuese edhe kur kjo bie ndesh me interesat e partive që i mundësuan…

Miratimi me 88 vota ishte fitore politike për përkrahësit e ndryshimeve, por jo domosdoshmërisht fitore juridike. Përpara se ligji të prodhojë pasoja mbi dënimet dhe proceset në Hagë, ai mund të përballet me Presidenten, Gjykatën…

Pas zgjedhjes së Justina Shiroka-Pulës presidente, Hykmete Bajrami rikujtoi qëndrimin e saj se “gjashtë deputetë të LDK-së nuk e çojnë vendin në zgjedhje”. Në fund, Kosova vërtet nuk shkoi në zgjedhje. Por rruga që…

Kosova shmangu zgjedhjet e reja, PDK-ja siguroi miratimin e ndryshimeve të Ligjit për Dhomat e Specializuara, ndërsa Albin Kurti siguroi votat për presidente. Por, pas kompromisit politik të natës së 6-7 tetorit, beteja më e vështirë sapo fillon: a…

Kuvendi i Kosovës miratoi në lexim të parë ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara me 91 vota pro. Vetëvendosje dhe Albin Kurti i mbështetën ndryshimet, ndërsa LDK-ja nuk mori pjesë në votim. Por përtej debatit për…

PDK-ja e ka bërë ndryshimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara kusht për marrëveshjen mbi presidentin. Bedri Hamza ka thënë se ndryshimet duhet të miratohen plotësisht para se partia të hyjë në zgjidhjen përfundimtare të…

Vizita e presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, në Prishtinë më 1 tetor 2026, erdhi në një moment kur Kosova po përballet me pasoja të rëndësishme politike dhe shoqërore të aktgjykimit të Gjykatës Speciale…

Kosova po hyn në një javë vendimtare për funksionimin e institucioneve. Data 6 tetor 2026 nuk është thjesht një afat politik, por kufiri kushtetues brenda të cilit Kuvendi duhet ta zgjedhë presidentin e Republikës. Këtë afat e ka…

Miratimi i deklaratës së Kuvendit të Kosovës lidhur me aktgjykimin e Gjykatës Speciale ka hapur një debat që shkon përtej fatit juridik të Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Jakup Krasniqit dhe Rexhep Selimit. Ai prek raportin ndërmjet…

E emëruar në drejtimin e AKI-së gjatë debatit Thaçi–Vuçiq për ndryshimin e kufijve, e shkarkuar nga Osmani dhe Kurti, e më pas e vendosur nga Edi Rama në krye të inteligjencës shqiptare. Ndërkohë, institucionet e…

Protestat kundër aktgjykimit të Gjykatës Speciale po zhvillohen nën motot “Jo në emrin tim” dhe “Liria ka emër”. Në sheshet e Prishtinës janë vendosur fotografitë e Hashim Thaçit, Kadri Veselit dhe ish-drejtuesve…

Aktgjykimi i shkallës së parë nuk është vendim kundër UÇK-së dhe as nuk i ka zbardhur vrasjet e pasluftës. Por gjetjet për shënjestrimin e kundërshtarëve politikë, përfshirë njerëz të lidhur me LDK-në…

Në politikën ndërkombëtare, një vendim gjyqësor nuk jeton vetëm në faqet e aktgjykimit. Ai hyn në tekstet e historisë, në debatet diplomatike dhe në duart e kundërshtarëve të një shteti. Prandaj pyetja nëse…

Deklaratat e ditëve të fundit nuk mund të kalojnë më si shpërthime emocionale. Kur një deputet kërkon armatosjen e qytetarëve dhe figura të tjera paralajmërojnë se “kallet Kosova e krejt shqiptaria”, publiku ka të…

Në fillim të këtij shtatori ishte në Shqipëri i dërguari i posaçëm i presidentit amerikan, Donald Trump, për Partneritetet Globale, Paolo Zampolli. Ai u shfaq papritmas fillimisht në kryegjyshatën e Bektashinjve në Tiranë në…

Kushtetuta si kufi i pushtetit Në Republikën e Shqipërisë, çdo analizë mbi marrëdhënien ndërmjet parasë, krimit dhe politikës duhet të nisë nga parimi themelor kushtetues se e drejta përbën bazën dhe kufijtë e…

Sot, 28 vjet pas Prekazit, Prokuroria Speciale e Kosovës ka vendosur para drejtësisë një dosje që për dekada ka rënduar mbi kujtesën e Kosovës. Aktakuza është ngritur në mungesë ndaj 35 personave, të cilët akuzohen…

Distancimi nga Baton Haxhiu, Berat Buzhala dhe nga përpjekjet për ta orientuar LDK-në drejt një blloku me PDK-në mund të shënojë fillimin e një kthese. Por deklaratat duhet të pasohen me veprime politike. Intervista e fundit e Lumir Abdixhikut…

Aktakuza e Prokurorisë Speciale ndaj Fatmir Shehollit për spiunazh dhe shantazh nuk hap vetëm një çështje penale ndaj një individi. Ajo ngre një pyetje shumë më të madhe: a kemi të bëjmë me një përpjekje të…

Hyrje 58 jetë të humbura në vetëm shtatë muaj në aksidente rrugore në Kosovë nuk janë thjesht një statistikë. Pas çdo numri qëndron një familje e tronditur, fëmijë që mbeten pa prindër, prindër…

Beteja për Presidentin e Kosovës mund të mos jetë vetëm garë për një emër apo një post. Pas saj po afrohet një ndryshim i madh institucional: në gusht të vitit 2027 përfundojnë mandatet e pesë gjyqtarëve të…

Ky hulumtim shkencor është hartuar mbi bazën e dokumentacionit të ruajtur në Österreichisches Staatsarchiv (ÖStA) në Vienë, posaçërisht në Haus-, Hof- und Staatsarchiv (HHStA), Politisches Archiv (PA), si dhe, për kufirin…

Më 7–8 korrik 2026, Ankara do të jetë mikpritëse e Samitit të 36-të të NATO-s, ku liderët e vendeve anëtare do të diskutojnë sfidat më të rëndësishme të sigurisë euroatlantike dhe prioritetet strategjike…

1.Ballkani në prag të një rikonfigurimi të ri ekonomik dhe strategjik Ballkani Perëndimor po hyn në një fazë të re të rivalitetit ekonomik dhe gjeostrategjik, ku infrastruktura e transportit nuk përfaqëson më vetëm një…

Dosja përfundimtare e Prokurorisë në procesin gjyqësor ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit nuk është vendim gjykate dhe nuk përbën në vetvete dëshmi të fajësisë. Ajo është…

Luftërat e shekullit XXI po dëshmojnë se konceptet tradicionale të fuqisë ushtarake po ndryshojnë me ritme të jashtëzakonshme. Në të kaluarën, epërsia në fushëbetejë matej me numrin e tankeve, avionëve luftarakë,…

Historia e një vajze të re nga Drenica që përballë kohëve të rënda dhe mungesës së lirisë la pas ëndrrat e saj për t’u bërë pjesë e luftës për Kosovën. Historia e saj mbetet dëshmi…

Incidenti i fundit në Rumani, ku një dron i lidhur me operacionet ushtarake ruse goditi një ndërtesë banimi në territorin e një shteti anëtar të NATO-s, paraqet një nga momentet më serioze të sigurisë euroatlantike që nga fillimi…

Partitë jo-parlamentare luajnë një rol të rëndësishëm, edhe pse të kufizuar, në zhvillimin e demokracisë. Ka kohë që në viset e banuara me shqiptarë në Ballkan, për shkak të vështirësive për kalimin…

Sot mbushen 53 vite kur u zhvillua Revolta e famshme antikomuniste e Spaçit me 21 maj 1973 , të burgosurit politikë, të dërmuar nga punët e rënda , kushtet e këqija, ushqimi i mangët, dhuna fizike, psikologjike dhe shkatrimi i orientuar e i komanduar i…

Nëse lufta shpërthen në Evropë brenda 3 viteve të ardhshme, armiku më i madh i NATO-s nuk do të jenë vetëm raketat ruse. Do të jetë burokracia evropiane. Imagjinoni këtë skenar: Një kolonë tankesh që niset nga…

Konflikti diplomatik SHBA – EU së pari filloi me me tarifat doganore, u zgjerua me NATON dhe financimin e saj, kurse ky konflikt tash u zgjerua dhe po merr dimension të ri, me sulmin amerikan ndaj Iranit. Konfliktit i parapriu kërkesa e presidentit Trump, në angazhimin e…

Bisedimet për paqe apo armëpushim ndërmjet Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Iranit dështojnë jo për mungesë diplomacie, por për mungesë vullneti real politik. Ato nuk janë negociata për paqe të qëndrueshme, por…

Kush e la Arlindën pa mbrojtje: prokuroria, policia apo ministrja?

Serbia pas Vuçiqit: Çfarë sjell qeveria e re për Luginën e Preshevës dhe për dialogun me Kosovën

Pas Beogradit, Tirana? Çfarë mësojnë protestuesit shqiptarë nga fitorja e studentëve serbë

Pas rënies së Vuçiqit: Si do të formohet qeveria e re e Serbisë dhe cilat janë skenarët

Një popull i vogël, një krizë e madhe morali

Kur një grua kërkon mbrojtje, por nuk gjen siguri

Kur të gjithë t’i heqin maskat, dhuna ka me u ndie me marre…!

Diskriminimi nis dhe mësohet në shtëpi

Aksident mes tri veturave në Prishtinë, ka të lënduar

Arrestohet 20 vjeçari në Kaçanik, kishte urdhëresë gjyqësore

24 orët e së shtunës: Dy të vdekur nga aksidentet, 32 të lënduar

I shkon te shtëpia dhe e kanos babain e saj, arrestohet shtetasi maqedonas në Podujevë

“Mbi 100 të pushkatuar…”, si u shtyp kryengritja antikomuniste në Malësi të Madhe, më 25 janar 1945! Fati tragjik i krerëve të lëvizjes

Arrestimi i intelektuales disidente, si u persekutua Musine Kokalari! Pas gjashtë muajsh hetuesie, e nxorën në gjyq! Aktakuza e prokuror Nevzat Haznedari

10 kuriozitete që nuk i dini për Groenlandën

Shkencëtarët identifikojnë ADN-në më të vjetër njerëzore

Edhe sot, pas 14 vitesh, më mungon zëri yt, këshillat e tua dhe prania jote. Thonë se koha i shëron plagët, por mungesa…

Më mungoni në çdo hap të jetës. Dashuria, mirësia dhe kujtimi për ju nuk do të shuhen kurrë. U…

U bënë tri dekada – një jetë e tërë prej kur tragjikisht u nda prej nesh vajza e axhës Drita (Riza)…

Sot u bë 1 vit që kur ndërroi jetë më i dashuri ynë, Gani Rraci. Koha po kalon shpejt, por dhimbja, malli dhe…

Aktorja e njohur Jennifer Lawrence ka zbuluar se ka kryer një ndërhyrje kirurgjikale në gjoks, pasi ndjeu se trupi i saj nuk ishte…

Këngëtari i njohur britanik Elton John dhe bashkëshorti i tij, David Furnish, janë përfshirë në diskutimet rreth…