Çfarë muze do të hapen në Kalanë e Shkupit?!

Në Kalanë e Shkupit po u jepet dora e fundit punimeve në dy objekte për Muzeun e Parahistorisë dhe Muzeun e Periudhës Osmane, të cilët pas përshtatjes pritet të vihen zyrtarisht në funksion gjatë vitit të ardhshëm.

Drejtoresha e Drejtorisë për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore, Vesella Çestoeva, informoi se kërkimet arkeologjike në lokalitetin e Kalasë së Shkupit, të nisura që nga viti 2007, kanë rezultuar me zbulimin e më shumë se 5.000 artefakteve. Sipas saj, në periudhën nga viti 2017 deri në vitin 2024 ato janë ruajtur në kushte nën çdo standard, ndërsa dy objektet muzeale ishin lënë në harresë.

Me ardhjen e qeverisë së re në vitin 2024, Drejtoria, si investitore e projektit, i ka dorëzuar informacion Qeverisë dhe ka siguruar tetë milionë denarë për realizimin e aktiviteve.

Është formuar grupi i punës, është bërë paramasa dhe është shpallur tenderi për mirëmbajtjen rrjedhëse, përshtatjen dhe sanimin e dy muzeve. Si kryerës i punimeve është zgjedhur kompania “Net Invest” nga fshati Tearcë e Tetovës.

“Për më pak se një vit objektet tashmë janë përfunduar”, theksoi Çestoeva, duke sqaruar se punimet kanë përfshirë disa fusha, përfshirë arkitekturën, makinerinë, instalimet elektrike dhe bravarinë.

Në këta muze do të ekspozohen eksponatet e gjetura gjatë gërmimeve kapitale arkeologjike në Kala të realizuara nga viti 2007 deri në vitin 2016, pasi ato të konceptualizohen sipas parimeve bashkëkohore muzeologjike – interaktivitetit, narrativitetit dhe qasjes multimediale.

Me vendim të Qeverisë, i gjithë materiali nga gërmimet kapitale (2007-2016), nën udhëheqjen e arkeologut prof. dr. Dragi Mitrevski, i është dhënë në shfrytëzim Muzeut Arkeologjik si institucion amë për trashëgiminë e luajtshme arkeologjike. Nga e marta, ekipet e tij do të nisin rregullimin e brendshëm të dy muzeve, njoftoi drejtoria.

Komisioni i përbërë nga kuratorë të atij muzeu, kuratorë nga Muzeu i Qytetit të Shkupit dhe punonjës të Drejtorisë kanë punuar në revidimin e materialit për të vepruar sipas vendimit të Qeverisë dhe për të bërë përzgjedhjen e objekteve që do të ekspozohen.

Çestoeva njoftoi se në fazën e fundit është edhe procedura për sjelljen e vendimit me të cilin Kalaja e Shkupit do të shpallet trashëgimi kulturore me rëndësi të veçantë. Me këtë zgjidhje të propozuar, kompetencat do të ndahen mes Qytetit të Shkupit dhe Muzeut Arkeologjik. Muzeu Arkeologjik do të menaxhojë dy objektet muzeale, ndërsa eksponatet do të rregullohen që vizitorët të njihen me historinë e lokalitetit.

Ajo paralajmëroi gjithashtu se dy muzetë do të përfshihen zyrtarisht në programin e projektit madhor “Shkupi – Kryeqyteti Evropian i Kulturës 2028”.

Në Kalanë e Shkupit po u jepet dora e fundit punimeve ndërtimore në dy objekte që do të shërbejnë si Muzeu i Parahistorisë dhe Muzeu i Periudhës Osmane. Pas adaptimit dhe rregullimit të brendshëm, të dy muzeumet pritet të vihen zyrtarisht në funksion gjatë vitit të ardhshëm, ndërsa do të jenë pjesë përbërëse e programit zyrtar “Shkupi – Kryeqyteti Evropian i Kulturës 2028”.

A është i përfshirë Instituti i Trashëgimisë Shpirtërore e Kulturore të Shqiptarve (ITSHKSH)?

Në këtë projekt institucional dhe shkencor nuk figuron përfshirja e ndonjë institucioni tjetër, siç është Instituti i Trashëgimisë Shpirtërore e Kulturore të Shqiptarëve (ITSHKSH). Të gjitha kompetencat kërkimore, kuratoriale dhe menaxhuese për konceptimin e muzeve i janë besuar ekskluzivisht institucioneve të tjera shtetërore e muzeale.

Institucionet e përfshira në projekt

Drejtoria për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore (UZKN): Si investitore kryesore e projektit, nën drejtimin e drejtoreshës Vesella Çestoeva, i dorëzoi informacion Qeverisë dhe siguroi 8 milionë denarë për sanimin e objekteve.

Muzeu Arkeologjik i Maqedonisë së Veriut: Me vendim të Qeverisë, i është dhënë në shfrytëzim i gjithë materiali arkeologjik (mbi 5.000 artefakte) i zbuluar gjatë gërmimeve 2007–2016 të udhëhequra nga prof. dr. Dragi Mitrevski. Muzeu Arkeologjik do të menaxhojë dy objektet dhe do të nisë rregullimin e brendshëm eksponencial.

Muzeu i Qytetit të Shkupit & UZKN: Kuratorët nga këto dy institucione përbëjnë komisionin që ka bërë revidimin dhe selektimin e eksponateve që do të izolohen për vizitorët.

Qyteti i Shkupit: Do të ndajë kompetencat e menaxhimit të hapësirës së Kalasë së Shkupit së bashku me Muzeun Arkeologjik, pasi Kalaja të shpallet trashëgimi kulturore me rëndësi të veçantë.(INA)