Zvicra synon t’ua japë të drejtën e votës 16 mijë personave me aftësi të kufizuara intelektuale

Këshilli Federal ka paraqitur një propozim për ndryshimin e Kushtetutës dhe ligjeve federale, me qëllim që personat me aftësi të kufizuara intelektuale të mos përjashtohen më nga pjesëmarrja politike. Ndryshimi pritet të prekë rreth 13 mijë deri në 16 mijë persona, të cilët aktualisht nuk mund të votojnë në nivel federal për shkak të kufizimeve ligjore.

Jo të gjithë qytetarët e rritur zviceranë kanë të drejtë të marrin pjesë në zgjedhje dhe referendume. Aktualisht, personat me aftësi të kufizuara intelektuale që janë nën kujdestari të plotë për shkak të paaftësisë së përhershme për të marrë vendime ose që përfaqësohen nga një përfaqësues i caktuar përjashtohen nga ushtrimi i të drejtave politike në nivel federal, raporton Arcinfo .

Kjo situatë pritet të ndryshojë pas propozimit të paraqitur nga Këshilli Federal, i cili synon të ndryshojë Kushtetutën Federale dhe legjislacionin përkatës, në mënyrë që të gjithë qytetarët e rritur zviceranë të mund të marrin pjesë në formësimin e së ardhmes së vendit.

Personat që kanë një kujdestar ligjor ose që përfaqësohen nga dikush përmes një direktive paraprake do të lejohen gjithashtu të votojnë në të ardhmen, sipas propozimit.

Këshilli Federal deklaroi se ndryshimet synojnë të eliminojnë disavantazhet me të cilat përballen personat me aftësi të kufizuara intelektuale dhe të forcojnë vetëvendosjen e tyre.

Nëse propozimi miratohet, të gjithë qytetarët e rritur zviceranë duhet të jenë në gjendje të marrin pjesë në jetën politike të vendit, pavarësisht nëse kanë nevojë për mbështetje për shkak të aftësive të kufizuara intelektuale.

Kjo përfshin të drejtën për të votuar në zgjedhjet për Këshillin Kombëtar dhe në referendumet federale, si dhe për të nënshkruar iniciativa dhe referendume popullore, transmeton Telegrafi.

Zgjedhjet për Këshillin e Shteteve do të vazhdojnë të rregullohen në nivel kantonal dhe jo në nivel federal.

Sipas Këshillit Federal, përjashtimi i personave me aftësi të kufizuara intelektuale nga pjesëmarrja politike është problematik nga pikëpamja ligjore. E drejta për pjesëmarrje të barabartë politike garantohet nga Konventa e OKB-së për të Drejtat e Personave me Aftësi të Kufizuara, të cilën e ka nënshkruar edhe Zvicra.

Qeveria federale thekson gjithashtu se vendbanimi mund të ndikojë në mundësinë e ushtrimit të të drejtave politike, pasi disa kantone vendosin kujdestari gjithëpërfshirëse shumë më shpesh se të tjerat.

Për këtë arsye, ndryshimi synon të sigurojë që aftësia e kufizuar ose nevoja për mbështetje të mos shërbejë më si bazë për përjashtimin nga jeta politike.

Ndryshimi legjislativ dhe kushtetues rrjedh nga një propozim i Marina Carobbios, ish-anëtare e Partisë Socialdemokrate (SP) në Këshillin e Shteteve nga Ticino, e cila tani është pjesë e qeverisë së këtij kantoni.

Ajo mori përsipër një kërkesë të paraqitur nga personat me aftësi të kufizuara gjatë seancës së parë të posaçme parlamentare për çështjet e aftësisë së kufizuar, në vitin 2023.

Partia Socialdemokrate e ka cilësuar nismën si një “hap të rëndësishëm”.

Sipas qeverisë federale, ndryshimet pritet t'u japin të drejtën e votës rreth 13 mijë deri në 16 mijë personave.

Në disa kantone zvicerane, personave me aftësi të kufizuara intelektuale u lejohet tashmë të marrin pjesë në jetën politike.

Gjeneva ishte kantoni i parë që, në vitin 2020, vendosi t'u jepte të drejta politike personave me aftësi të kufizuara, duke u mundësuar pjesëmarrjen në vendimmarrjen politike.

Appenzell Innerrhoden, Glarus dhe Zug kanë miratuar ose zbatuar gjithashtu ndryshime të ngjashme vitet e fundit. Ndërkohë, kantone të tjera, si Basel-Stadt dhe Lucerne, po planifikojnë masa të tilla.

Gjeneva synon të forcojë më tej të drejtat e personave me aftësi të kufizuara përmes një projektligji që parashikon masa kundër diskriminimit, përmirësimin e qasjes në ndërtesa dhe punësim, si dhe rritjen e pjesëmarrjes së tyre në vendimmarrje, votime dhe zgjedhje.

Projektligji parashikon që institucionet publike të hartojnë inventarë të pengesave ndaj barazisë dhe të zbatojnë plane veprimi: një çdo pesë vjet për kantonin dhe një çdo dhjetë vjet për komunat. Gjithashtu, do të krijohet një komision i ri kantonal, shumica e anëtarëve të të cilit, përfshirë kryetarin, do të jenë persona me aftësi të kufizuara.

Propozimi i Këshillit Federal është i lidhur edhe me përpjekjet për modernizimin e ligjit për mbrojtjen e të rriturve, në kuadër të të cilave po punohet drejt heqjes së kujdestarisë gjithëpërfshirëse.

Periudha e konsultimeve për propozimin federal zgjat deri më 28 janar 2027. Përveç ndryshimit të Kushtetutës Federale, kërkohen edhe dy ndryshime legjislative.

Vendimi përfundimtar për ndryshimin kushtetues do t'u takojë popullit dhe kantoneve, përmes votimit në referendum. /Telegrafi/