U kthye te zyra ku merrte ndihma ushqimore – aty nënshkroi marrëveshjen 19-miliardëshe për WhatsApp-in

Në moshën 16-vjeçare, Jan Koum mbërriti në Shtetet e Bashkuara me nënën dhe gjyshen e tij. Familja jetonte në një banesë të subvencionuar dhe mbështetej te ndihmat ushqimore. Më shumë se dy dekada më vonë, ai u kthye te ndërtesa ku kishte pritur dikur në radhë dhe, në derën e saj, nënshkroi dokumentet për shitjen e WhatsApp-it te Facebook. Por aplikacioni që e bëri miliarder fillimisht kishte dështuar dhe Koum po mendonte ta mbyllte.

Më 19 shkurt 2014, Jan Koum nuk zgjodhi një hotel luksoz, një zyrë avokatësh apo selinë e Facebook-ut për të nënshkruar marrëveshjen më të madhe të jetës së tij.

Së bashku me bashkëthemeluesin Brian Acton dhe investitorin Jim Goetz, ai shkoi te një ndërtesë e vjetër në Mountain View të Kalifornisë.

Dikur aty funksiononte një zyrë e shërbimeve sociale. Në atë ndërtesë, Koum kishte pritur në radhë për të marrë ndihma ushqimore për familjen.

Tani po kthehej për të nënshkruar marrëveshjen me të cilën Facebook merrte WhatsApp-in për rreth 19 miliardë dollarë.

Dokumentet u nënshkruan duke përdorur derën e ndërtesës si mbështetje. Ngjarja është dokumentuar nga “Forbes” dhe “Wired”, ndërsa një fotografi e çastit është bërë me miratimin e vetë Koumit.

Skena duket sikur është shkruar për një film.

Por rruga deri aty nuk kishte qenë aspak e parashikueshme.

WhatsApp-i nuk filloi si një aplikacion për mesazhe. Versioni i parë pothuajse nuk u përdor nga askush, kishte probleme teknike dhe Koum ishte pranë dorëzimit.

Kthesa erdhi falë një ndryshimi të bërë nga një kompani tjetër.

Nga Ukraina në një banesë të subvencionuar

Jan Koum lindi në vitin 1976 dhe u rrit në një fshat pranë Kievit, në atë kohë pjesë e Bashkimit Sovjetik.

Në vitin 1992, kur ishte 16 vjeç, emigroi në Kaliforni me nënën dhe gjyshen. Babai i tij mbeti në Ukrainë.

Familja nuk kishte makinë dhe jetonte në një banesë të financuar me ndihmë shtetërore. Koum udhëtonte me autobus dhe punonte në një dyqan ushqimor, ndërsa familja përdorte kuponë ushqimorë për të përballuar jetesën.

Për shkak të kostos së lartë të telefonatave ndërkombëtare, ai dhe nëna e tij rrallë mund të komunikonin me familjarët që kishin mbetur në Ukrainë. “Wired” ka raportuar gjithashtu se Koum ishte rritur në një shoqëri ku përgjimi i telefonave dhe kontrolli i komunikimit ishin pjesë e jetës së përditshme.

Këto përvoja do të ndikonin më vonë në mënyrën si ai e konceptoi WhatsApp-in: komunikim i thjeshtë, pa reklama dhe me sa më pak të dhëna të ruajtura për përdoruesin.

Por në atë periudhë nuk kishte ende kompani, investitorë apo plan për një aplikacion global.

Koum nuk e kishte përdorur një kompjuter deri rreth moshës 19-vjeçare. Ai nisi të interesohej për rrjetet kompjuterike dhe sigurinë, ndoqi studimet për matematikë dhe shkenca kompjuterike në Universitetin Shtetëror të San Joses, por nuk i përfundoi.

Pas disa punëve në fushën e teknologjisë dhe sigurisë kompjuterike, në vitin 1997 u punësua në Yahoo.

Personi që e intervistoi ishte Brian Acton.

Ata do të punonin së bashku për rreth një dekadë, pa e ditur se një ditë do të ndërtonin një nga aplikacionet më të përdorura në botë.

Dy punonjës të lodhur nga kompanitë e mëdha

Koum dhe Acton u larguan nga Yahoo në të njëjtën ditë, më 31 tetor 2007.

Kishin kursyer para dhe nuk u hodhën menjëherë në një projekt të ri. Udhëtuan, luajtën “ultimate frisbee” dhe shqyrtuan mundësitë e tyre.

Acton aplikoi për punë në Twitter dhe më pas në Facebook, por u refuzua nga të dyja kompanitë. Postimet e tij të asaj kohe në Twitter janë ruajtur dhe janë bërë të famshme pas marrëveshjes së WhatsApp-it.

Në vitin 2009, Koum bleu një iPhone dhe kuptoi se dyqani i ri i aplikacioneve i Apple-it mund të krijonte një industri të re.

Ideja e tij e parë nuk ishte dërgimi i mesazheve.

Ai mendoi një aplikacion që do të tregonte statusin e njerëzve në listën e kontakteve: nëse personi ishte në punë, në palestër, në një telefonatë apo i disponueshëm për t’u kontaktuar.

Emri “WhatsApp” u zgjodh sepse tingëllonte si shprehja angleze “What’s up?” – “Çfarë ka të re?”

Më 24 shkurt 2009, në ditëlindjen e tij, Koum regjistroi kompaninë WhatsApp Inc.

Por regjistrimi i kompanisë ishte pjesa më e lehtë.

Aplikacioni që nuk po e përdorte askush

Versioni i parë i WhatsApp-it u publikua në maj 2009.

Nuk ishte sukses.

Aplikacioni bllokohej, kishte probleme të vazhdueshme dhe vetëm një numër i vogël njerëzish e kishin shkarkuar. Meqenëse funksiononte si sistem statusesh, përdoruesit nuk kishin shumë arsye të riktheheshin në të.

Koum po shpenzonte kursimet e fituara gjatë viteve në Yahoo dhe filloi të dyshonte nëse duhej të vazhdonte.

Sipas dëshmive të mbledhura nga “Forbes”, ai i tha Brian Actonit se ndoshta duhej ta mbyllte projektin dhe të kërkonte punë.

Acton e këshilloi t’i jepte edhe disa muaj.

Ky vendim e mbajti WhatsApp-in gjallë aq gjatë sa të ndodhte kthesa vendimtare.

Një ndryshim i Apple-it e ktheu dështimin në mundësi

Në qershor 2009, Apple aktivizoi njoftimet “push” në sistemin e iPhone-it.

Kjo u mundësonte aplikacioneve t’i njoftonin përdoruesit edhe kur nuk ishin të hapura.

Koum e përshtati WhatsApp-in në mënyrë që, sa herë dikush ndryshonte statusin, kontaktet e tij të merrnin një njoftim.

Përdoruesit filluan t’i shfrytëzonin statuset në një mënyrë që themeluesi nuk e kishte planifikuar. Në vend që të shkruanin vetëm “jam në punë” ose “nuk mund të flas”, ata nisën të komunikonin me njëri-tjetrin përmes tyre.

Njëri ndryshonte statusin me një pyetje. Tjetri përgjigjej duke ndryshuar statusin e vet.

Aplikacioni po shndërrohej vetvetiu në një mjet komunikimi.

Koum e kuptoi sinjalin dhe e rindërtoi WhatsApp-in si aplikacion për mesazhe. Ai përdori numrin e telefonit në vend të emrit dhe fjalëkalimit, ndërsa lista e kontakteve të telefonit shërbente si një rrjet i gatshëm shoqëror.

Në shtator 2009 doli versioni i ri. Brian Acton iu bashkua projektit dhe ndihmoi në sigurimin e kapitalit fillestar.

Ajo që kishte nisur si aplikacion i pasuksesshëm për statuse po bëhej një alternativë ndaj mesazheve të kushtueshme SMS.

“Pa reklama, pa lojëra, pa marifete”

WhatsApp-i hyri në një treg me konkurrentë shumë më të mëdhenj.

Apple kishte iMessage, Facebook kishte Messenger, ndërsa në vende të ndryshme po rriteshin aplikacione si WeChat, Line dhe KakaoTalk.

Koum dhe Acton nuk u përpoqën ta mbushnin aplikacionin me funksione të panevojshme.

Në zyrën e tyre qëndronte një shënim me tri rregulla: “Pa reklama. Pa lojëra. Pa marifete.”

Ata donin që aplikacioni të hapej shpejt, të funksiononte në telefona dhe sisteme të ndryshme dhe ta çonte mesazhin nga një person te tjetri pa pengesa.

Në vend të reklamave, WhatsApp-i përdori për një periudhë një tarifë të vogël shkarkimi ose abonimi. Kur aplikacioni ofrohej falas, shkarkimet rriteshin shumë shpejt dhe e ngarkonin infrastrukturën; vendosja e tarifës e ngadalësonte rritjen dhe i siguronte kompanisë të ardhura.

Ky ishte një model i pazakontë në Silicon Valley, ku shumë kompani përqendroheshin fillimisht te rritja dhe planifikonin të ardhurat për më vonë.

WhatsApp-i kishte një avantazh tjetër vendimtar: funksiononte në shumë platforma. Përdoruesi i iPhone-it mund të komunikonte me dikë që përdorte Android, BlackBerry, Nokia, Symbian ose Windows Phone.

Çdo përdorues i ri sillte potencialisht edhe kontaktet e tij.

Rritja filloi të ushqente vetveten.

450 milionë përdorues dhe vetëm rreth 50 punonjës

Deri në fillim të vitit 2014, WhatsApp-i kishte mbi 450 milionë përdorues aktivë në muaj.

Rreth 70 për qind e tyre e përdornin aplikacionin çdo ditë. Kompania po shtonte më shumë se një milion përdorues të rinj në ditë, ndërsa vëllimi i mesazheve po i afrohej gjithë trafikut botëror të SMS-ve.

E gjithë kjo ishte arritur me një ekip prej vetëm rreth 50 punonjësish.

WhatsApp-i nuk kishte seli madhështore, fushata të mëdha reklamuese apo një numër të madh shitësish.

Produkti përhapej sepse njerëzit kishin nevojë të komunikonin me familjarët dhe miqtë, veçanërisht përtej kufijve, pa paguar tarifat e SMS-ve ndërkombëtare.

Pikërisht kjo vlerë e bëri aplikacionin tepër të rëndësishëm për Facebook-un.

Marrëveshja 19-miliardëshe

Më 19 shkurt 2014, Facebook njoftoi marrëveshjen për blerjen e WhatsApp-it.

Struktura fillestare parashikonte 4 miliardë dollarë para të gatshme dhe afërsisht 12 miliardë dollarë në aksione të Facebook-ut. Marrëveshja përfshinte edhe 3 miliardë dollarë në aksione të kufizuara për themeluesit dhe punonjësit, të cilat do të përfitoheshin gjatë katër viteve pas përfundimit të blerjes.

Kjo është arsyeja pse marrëveshja zakonisht përshkruhet si blerje prej rreth 19 miliardë dollarësh.

Koum iu bashkua bordit drejtues të Facebook-ut, ndërsa WhatsApp-i vazhdoi të funksiononte si aplikacion dhe markë e veçantë.

Marrëveshja kishte edhe një kundërthënie të dukshme.

Një aplikacion i ndërtuar mbi refuzimin e reklamave dhe mbledhjen minimale të të dhënave ishte blerë nga një kompani, modeli ekonomik i së cilës mbështetej kryesisht te reklamat dhe përdorimi i të dhënave.

Në vitin 2018, Koum njoftoi largimin nga WhatsApp-i dhe bordi i Facebook-ut. “Wired” dhe media të tjera raportuan se largimi erdhi pas dallimeve lidhur me privatësinë dhe drejtimin e aplikacionit, megjithëse Koum nuk i paraqiti publikisht të gjitha hollësitë e mosmarrëveshjeve.

Mësimi i WhatsApp-it

Historia e Jan Koumit tregohet shpesh si një rrugëtim i thjeshtë nga varfëria te miliardat.

Por ky përshkrim humb pjesën më të dobishme të saj.

Suksesi nuk erdhi vetëm sepse Koum punoi shumë apo sepse nuk u dorëzua. Shumë njerëz punojnë dhe këmbëngulin pa ndërtuar një kompani 19-miliardëshe.

Kthesa erdhi sepse ai vëzhgoi se si njerëzit po e përdornin produktin ndryshe nga qëllimi fillestar.

WhatsApp-i i parë nuk ishte aplikacioni që pushtoi botën. Ai dështoi.

Në vend që të mbronte me kokëfortësi idenë fillestare, Koum kuptoi sjelljen e përdoruesve dhe ndryshoi produktin. Një sistem statusesh u kthye në një shërbim mesazhesh. Lista e zakonshme e kontakteve u bë rrjet shoqëror. Numri i telefonit zëvendësoi llogaritë dhe fjalëkalimet.

Mësimi nuk është se çdo aplikacion i pasuksesshëm duhet mbajtur gjallë pafundësisht.

Mësimi është se dështimi i versionit të parë nuk do të thotë domosdoshmërisht se problemi është i gabuar. Ndonjëherë zgjidhja e parë është ajo që duhet ndryshuar.

Jan Koum nuk e parashikoi saktësisht se si do të përdorej WhatsApp-i.

Por kur përdoruesit ia treguan, ai ishte i vëmendshëm sa ta dallonte kthesën.

Dhe kur u kthye te ndërtesa ku dikur merrte ndihma ushqimore, nuk po nënshkruante vetëm shitjen e një aplikacioni.

Po mbyllte një rreth që kishte nisur me pamundësinë e familjes së tij për të komunikuar lirshëm përtej kufijve.