Tregu po ndryshon, por a po e ndjek arsimi të njëjtin ritëm?
Tregu i punës po ndryshon me shpejtësi, ndërsa pyetja që po bëhet gjithnjë e më e rëndësishme është nëse arsimi po arrin ta ndjekë të njëjtin ritëm.
Në Kosovë vazhdojnë të diplomohen shumë profesionistë, por në të njëjtën kohë bizneset përballen me mungesë të profileve të specializuara dhe aftësive që kërkohen konkretisht në treg.
Pikërisht për këtë temë foli Flandra Marmullaku Co-Founder në Data4X në episodin e radhës të podcastit “Gati për Tregun e Punës” , duke u bazuar në analizat e tregut të punës dhe të dhënat që tregojnë se ku janë sot boshllëqet më të mëdha.
Data4X, në bashkëpunim me projektin Matching Skills to Jobs – MSJ , ka zhvilluar një platformë analitike që mundëson krahasimin mes asaj që ofrojnë universitetet dhe asaj që kërkon tregu i punës.
Sipas Marmullakut, një nga problemet kryesore është fakti se tregu ka ndryshuar shumë shpejt gjatë viteve të fundit, ndërsa programet arsimore nuk kanë arritur gjithmonë të përshtaten me këtë dinamikë.
“Tregu i punës, sidomos në pesë vitet e fundit, ka lëvizë me një shpejtësi shumë të madhe dhe me një dinamikë shumë të madhe, e hala s’e kemi zënë hapin mjaftueshëm.”
Ajo thekson se hendeku vërehet sidomos te specializimi i kuadrove.
“Ende prodhojmë shumë gjeneralistë dhe shumë pak specialistë.”
Sipas saj, universitetet vazhdojnë të ofrojnë programe relativisht të përgjithshme, ndërsa tregu po kërkon gjithnjë e më shumë profile të specializuara për funksione konkrete brenda kompanive dhe sektorëve të ndryshëm.
Analizat tregojnë se kërkesa nuk lidhet vetëm me profesionet që zakonisht konsiderohen më tërheqëse. Marmullaku veçon si shembull kërkesën e lartë për saldues, por edhe nevojën më të madhe për profile teknike në sektorë të ndryshëm.
Një tjetër sfidë është aktivizimi i fuqisë punëtore. Sipas të dhënave të prezantuara në podcast, pjesëmarrja e grave dhe të rinjve në tregun e punës mbetet e ulët krahasuar me vendet e rajonit, ndërsa ky potencial ende nuk është shfrytëzuar plotësisht.
Në të njëjtën kohë, disa sektorë po përballen me një tjetër problem që mund të bëhet edhe më i dukshëm në vitet e ardhshme. Në energji, miniera, ujë, mbeturina dhe administratë publike, një pjesë e konsiderueshme e fuqisë punëtore po i afrohet pensionimit, ndërsa nuk ka mjaftueshëm kuadro të përgatitura për t’i zëvendësuar.
Për Marmullakun, orientimi në karrierë nuk duhet të bazohet vetëm në profesionet që janë në trend. Më e rëndësishme është që individët të kuptojnë çfarë kërkon tregu, por njëkohësisht edhe ku përshtaten më mirë aftësitë e tyre.
“Duhet me hulumtu, me pa se nga po shkon tregu, çka po kërkohet, por edhe me eksploru veten, me pa se ku përshtaten më shumë aftësitë e tua.”
Në një treg që vazhdon të ndryshojë, mendimi kritik, zgjidhja e problemeve dhe aftësia për t’u përshtatur po bëhen gjithnjë e më të rëndësishme, pavarësisht profesionit që zgjidhet.
“Matching Skills to Jobs” është projekt i financuar nga Agjencia Zvicerane për Zhvillim dhe Bashkëpunim (SDC) dhe i implementuar nga Swisscontact.
– YouTube www.youtube.com
