Studenti dje dhe sot?

Ekzistojnë periudha në historinë e arsimit që nuk dallohen vetëm për mënyrën e organizimit të studimeve, por edhe për kulturën e dijes që krijojnë. Krahasimi ndërmjet studentit të viteve ’80 dhe studentit të sotëm është një mundësi për të reflektuar mbi transformimin e universitetit, ndryshimin e metodave të të nxënit dhe, mbi të gjitha, mbi cilësinë e formimit intelektual të brezave.

Studenti i viteve ’80 e përjetonte universitetin në rrethana krejtësisht të ndryshme nga ato të sotmet,burimet akademike ishin më të kufizuara, literatura shkencore nuk ishte gjithmonë lehtësisht e qasshme, ndërsa biblioteka përbënte një nga hapësirat më të rëndësishme të kërkimit dhe përgatitjes universitare. Për një provim të rëndësishëm, përgatitja mund të zgjaste pesë deri në gjashtë muaj. Kjo kërkonte përkushtim, disiplinë, lexim sistematik dhe konsultim të vazhdueshëm me literaturën.

Në atë kohë, provimi nuk shihej vetëm si një mundësi për të siguruar notën apo për të përfunduar një obligim akademik. Provimi ishte, para së gjithash, një proces i përvetësimit të dijes dhe i ndërtimit të personalitetit intelektual. Studenti duhej të lexonte, të mbante shënime, të krahasonte autorë, të analizonte teori dhe të ndërtonte qëndrime të argumentuara. Libri ishte shoqëruesi i përditshëm i studentit, ndërsa leximi ishte një disiplinë që kërkonte durim dhe përkushtim.

Sot, universiteti funksionon në një realitet tjetër. Revolucioni digjital, interneti, bibliotekat elektronike, platformat akademike dhe inteligjenca artificiale kanë ndryshuar rrënjësisht mënyrën e qasjes në informacion. Ajo që dikur kërkonte ditë apo javë të tëra kërkimi, sot mund të gjendet brenda pak minutash. Studenti bashkëkohor ka mundësi të konsultojë mijëra studime, artikuj shkencorë dhe botime ndërkombëtare, pa qenë i detyruar të udhëtojë drejt bibliotekave fizike.

Kjo është një arritje e jashtëzakonshme e kohës sonë dhe nuk do të ishte e drejtë të shihej si pengesë për zhvillimin akademik. Përkundrazi, teknologjia mund të jetë një instrument i fuqishëm për demokratizimin e dijes dhe avancimin e kërkimit shkencor. Por pikërisht këtu shfaqet një paradoks i arsimit bashkëkohor, sa më shumë rritet qasja në informacion, aq më e rëndësishme bëhet aftësia për ta përzgjedhur, verifikuar, analizuar dhe përvetësuar atë.

Informacioni nuk është dije, ndërsa qasja në literaturë nuk nënkupton domosdoshmërisht kulturë shkencore. Një student mund të ketë në dispozicion qindra libra dhe mijëra artikuj, por kjo nuk e bën automatikisht studiues. Dija kërkon përpunim, reflektim, krahasim dhe kuptim. Formimi intelektual kërkon kohë, ndërsa mendimi kritik nuk ndërtohet përmes përgjigjeve të gatshme.

Një nga sfidat më serioze të studentit të sotëm është rreziku i zëvendësimit të procesit të të menduarit me procesin e kërkimit të përgjigjeve të shpejta. Përmbledhjet e gatshme, kopjimi mekanik, përdorimi jokritik i burimeve elektronike dhe varësia nga teknologjia mund ta dobësojnë aftësinë për të analizuar dhe argumentuar në mënyrë të pavarur.

Edhe inteligjenca artificiale, e cila përfaqëson një nga zhvillimet më të rëndësishme të epokës sonë, duhet të përdoret si instrument ndihmës i kërkimit dhe jo si zëvendësim i mendimit njerëzor. Kjo mund ta lehtësojë analizën, të orientojë kërkimin dhe të ndihmojë në sistemimin e literaturës, por nuk mund ta marrë përsipër përgjegjësinë intelektuale të studentit për verifikimin e burimeve, interpretimin e argumenteve dhe mbrojtjen e qëndrimeve shkencore.

Megjithatë, krahasimi ndërmjet dy brezave nuk duhet të shndërrohet në idealizim të së kaluarës apo në nënvlerësim të studentit bashkëkohor. Edhe në vitet ’80 kishte studentë me përgatitje të dobët, ndërsa sot ka të rinj me kompetenca të larta, kulturë të gjerë leximi dhe rezultate të admirueshme akademike. Çështja nuk është të përcaktojmë se cili brez është më i mirë, por të kuptojmë se cilat vlera të kulturës akademike duhet të ruhen dhe cilat mundësi të kohës moderne duhet të shfrytëzohen.

Në këtë kontekst, përgjegjësi të veçantë ka edhe universiteti. Studenti nuk mund të kufizohet vetëm në organizimin e ligjëratave, realizimin e provimeve dhe pajisjen e studentëve me diploma. Misioni i tij është shumë më i gjerë, të formojë njerëz me kulturë shkencore, mendim kritik, aftësi analitike, integritet akademik dhe përgjegjësi shoqërore. Profesori universitar nuk duhet të jetë vetëm transmetues i informacionit, por edhe udhërrëfyes në procesin e ndërtimit të mendimit të pavarur.

Një universitet që mat suksesin vetëm me numrin e diplomave rrezikon të harrojë thelbin e misionit të vet. Diploma është dëshmi e përfundimit të një cikli studimesh, por jo gjithmonë dëshmi e formimit të mirëfilltë intelektual. Vlera e një të diplomuari dëshmohet në aftësinë për të menduar, për të analizuar realitetin, për të argumentuar dhe për të kontribuar me përgjegjësi në zhvillimin e shoqërisë.

Në fund të fundit, studenti i viteve ’80 kishte më pak mundësi teknologjike, por shpesh përballej me një proces më të gjatë dhe më të mundimshëm të kërkimit dhe përvetësimit të dijes. Studenti i sotëm ka përpara një univers të tërë informacioni, por duhet të dëshmojë aftësinë për të mos u humbur në të. Njëri duhej të kërkonte librin, ndërsa tjetri duhet të dijë të dallojë librin e vlefshëm nga informacioni i pavërtetuar.

Prandaj, sfida e arsimit bashkëkohor nuk është vetëm të krijojë studentë që dinë të përdorin teknologjinë, por të formojë individë që dinë të mendojnë përtej saj. Sepse universiteti nuk duhet të prodhojë vetëm njerëz që dinë të gjejnë përgjigje, por njerëz që dinë të shtrojnë pyetje, të sfidojnë dogmat dhe të ndërtojnë argumente të mbështetura në dije.

Teknologjia mund t'ia shkurtojë studentit rrugën drejt informacionit, por nuk mund t'ia shkurtojë rrugën drejt urtësisë. Dija nuk matet me shpejtësinë e gjetjes së një përgjigjeje, por me thellësinë e kuptimit, pjekurinë e gjykimit dhe aftësinë për ta mbrojtur të vërtetën shkencërisht.

At Shtjefën Gjeçov Kryeziu është njëra ndër figurat më të ndritura të kombit shqiptar, i shquar në radhë të parë për veprimtarinë e tij patriotike, arësye për të cilën edhe u vra nga serbët. Ai…

Vota popullore përbën një nga instrumentet themelore të demokracisë përfaqësuese dhe burimin kryesor të legjitimitetit politik të institucioneve shtetërore. Ajo nuk është vetëm shprehje numerike e preferencave elektorale të…

Njëzet e shtatë vjet pas çlirimit, Kosova ka arsye ta shtrojë një pyetje themelore: si mund të ruhet siguria e çdo komuniteti, duke i dhënë Republikës aftësinë për t’u reformuar? Një kushtetutë demokratike duhet…

Një javë pas zgjedhjeve që i dhanë fund sundimit 14-vjeçar të Aleksandar Vuçiqit, vëmendja e Prishtinës dhe e Brukselit është përqendruar te pyetja e madhe: çfarë do të bëjë Serbia e re me Kosovën? Por…

Liderët me jetëgjatësinë më të madhe politike në Ballkanin Perëndimor janë Aleksandar Vuçiqi, Edi Rama, Milorad Dodiku dhe lideri i shqiptarëve të Maqedonisë së Veriut, Ali Ahmeti. Rënia spektakolare e Aleksandar…

Kur mbaron durimi i popullit dhe lind kërkesa për një demokraci të vërtetë. Ka një çast në jetën e një shoqërie kur heshtja nuk është më durim, bindja nuk është më pajtim dhe frika nuk është…

Zgjedhjet në Republikën e Serbisë dhanë një rezultat pozitiv për Lëvizjen opozitare Studentore. Autokrati Aleksandër Vuçiq shkoi në opozitë, ndërsa djali i Milosheviçit, Ivica Daçiq, doli jashtë parlamentit. Ishte…

Ditët e fundit, në rrjete sociale po qarkullon një material audio, në të cilin dëgjohet qartë dhe pa ekuivok zëri i deputetit socialist Ulsi Manja, njëkohësisht edhe Kryetar i Komisionit Parlamentat të Ligjeve në Kuvendin e…

Ta dinë se pa Qeverinë Kurti nuk ka shtet me SOVRANITET, e as pa hajni dhe korrupsion. Këtë nuk e them unë, por të gjitha mediat më të besueshme në rajon dhe Evropë. Ata që manipulohen nga ata që dikur ishin në pushtet, mbase e…

Për më shumë se një dekadë, Kosova e ka shpjeguar ngecjen e saj me një emër: Aleksandar Vuçiq. Shpjegimi ka pasur bazë. Banjska, lobimi kundër anëtarësimit tonë në organizatat ndërkombëtare dhe kërcënimet e…

Evropa dhe Ballkani Perëndimor po përjetojnë një periudhë të veçantë të tensioneve politike, sociale dhe institucionale, e cila po shfaqet përmes protestave masive, mobilizimit të gjeneratave të reja, kundërshtimit të…

Diktaturat kanë shumë gjëra të ngjashme, por edhe dallime të mëdha. Megjithatë, një gjë e kanë plotësisht të përbashkët dhe të sigurt: rrëzimin dhe fundin e tyre. Mënyrat e shembjes janë të ndryshme….

Gjashtë ditë pas humbjes historike në zgjedhjet e 25 tetorit, Aleksandar Vuçiqi zgjodhi temën me të cilën do të rikthehej në skenë: Milan Radoiçiqin. Në një deklaratë për media serbe, të raportuar sot,…

Vrasja e Arlinda Zekajt në Vitomiricë të Pejës ka tronditur Kosovën dhe me të drejtë ka nxjerrë qytetarët në rrugë. Një grua që bëri gjithçka që i kërkonte ligji, që denoncoi dhunën, kërkoi…

Shqipëria nuk ka nevojë për riciklimin e krizave partiake, por për një përgjegjësi të re politike dhe kombëtare. Zhvillimet e fundit në Tiranë, ku studentët kanë refuzuar bashkimin me deputetët e Partisë Demokratike, duke…

Dorëheqja e drejtorit të Përgjithshëm të Policisë së Kosovës, kolonel Gazmend Hoxha, më 30 tetor 2026, pas vrasjes tragjike të Arlinda Zekajt në Vitomiricë të Pejës, përbën një zhvillim me rëndësi të…

Një javë pas vrasjes së Arlinda Zekajt në Vitomiricë të Pejës, Kosova ende nuk ka gjetur gjuhën e duhur për të folur për të. 49-vjeçarja kishte trokitur në çdo derë institucionale: kishte denoncuar…

Ka javë kur politika e një vendi tregon më shumë sesa në vite të tëra. Për Shqipërinë, kjo është e tillë. Të enjten, Kuvendi miratoi me 84 vota ligjin e ri për Bankën e Shqipërisë. Sipas nenit 72,…

Përpjekjet për largimin e Albin Kurtit dhe Donika Gërvallës nga pushteti nuk janë të sotme. Ato datojnë që nga ardhja e tyre në pushtet, me votën plebishitare të qytetarëve. Mes drejtësisë, sovranitetit dhe interesave të…

Arlinda Zekaj kërkoi ndihmë me shkrim disa herë, deri pak ditë para se ta vrisnin. Pesë ditë pas vrasjes, shteti ka pranuar zyrtarisht se me shumë gjasë ajo mund të ishte shpëtuar. Të premten, drejtori i Përgjithshëm i Policisë,…

Letra e dy kongresmenëve amerikanë, Joe Wilson dhe Keith Self, drejtuar Sekretarit amerikan të Shtetit, Marco Rubio, nuk duhet parë thjesht si një zhvillim diplomatik apo si një tjetër deklaratë që do të kalojë pa lënë gjurmë…

Vrasja e Arlindës në Kosovë nuk është vetëm një tragjedi familjare, ajo nxjerr në pah një plagë shumë më të thellë të shoqërisë sonë, tolerancën e fshehtë dhe mbështetjen e heshtur që…

Afrim Gashi dha një përgjigje shumë të qëlluar dhe diplomatike lidhur me zgjedhjet për Komunën e Bërvenicës. Mesazhi i tij, i shprehur me fjalët: „Le të zgjidhet më i miri!“, përmban një parim të…

Renditjet ndërkombëtare të universiteteve nuk janë thjesht tabela statistikore ku institucionet arsimore vendosen në pozicione të ndryshme. Ato janë një instrument për të vlerësuar cilësinë e arsimit të lartë, kapacitetin…

Që në ish- Jugosllavi R e Maqedonisë sipas kushtetutës federale, po dhe shtetërore nuk ka qenë vetëm e maqedonasve, por edhe e shqiptarëve dhe turqëve, që të jemi më decid, derisa Serbia, Kroacia, Sllovenia dhe Mali i Zi ishin shtete…

Mosfunksionimi i sundimit të ligjit është në prag nëse marrëdhëniet e brishta të besimit midis qeverisë dhe qytetarëve, dhe midis vetë qytetarëve, nuk përmirësohen." Këshilli i shtetit paralajmëron për…

Shteti ynë i ngjan një ndërtese, të cilën banorët e saj e kanë ndotur pa pushim për vite me radhë, por që tani janë mbledhur para hyrjes për të protestuar kundër erës së keqe. Askush nuk e pranon…

Vrasja e Arlinda Zekajt në Pejë nuk mund të kuptohet thjesht si një tragjedi familjare. Pas saj qëndron një histori e dhimbshme e konfliktit për përkujdesjen ndaj fëmijës, shfrytëzimin e pasurisë së përbashkët dhe…

Ballkani nuk është thjesht një hapësirë gjeografike në hartën e Evropës. Por është një rajon me histori të trazuar, me kujtesë të rëndë kolektive, me plagë që ende nuk janë mbyllur dhe me ëndrra…

Natyrisht, janë një tufë burimesh, faktorësh, forcash… që kanë ndezur dhe mbajnë në veprim krizat, trazirat, destabilitetin, protestat… në vendet kryesore të BE-së. Të brendshme e të jashtme. Të hershme e të reja apo…

Mospranimi eventual i kërkesave për dorëheqjen e ministres së Drejtësisë, Donika Gërvalla, dhe ministrit të Punëve të Brendshme, Xhelal Sveçla, pas protestave të 28 dhe 29 tetorit 2026, mund të shndërrohet në një…

Dhuna familjare – dukuri shoqërore dhe rrezik kriminal Nga këndvështrimi sociologjik dhe kriminologjik, vrasjet në kuadër të dhunës familjare nuk janë raste të izoluara, por pasoja të një dukurie që kërkon parandalim, trajtim…

Është vrarë me sëpatë nga kunati i saj, edhe pse kishte pasur nga Gjykata e Pejës një urdhër mbrojtës. U vra me sëpatë në shtëpinë e saj. Dyshohet se ky krim makabër ka ndodhur edhe në praninë e…

Në një demokraci, zbatimi i ligjit nga policia nuk është përgjegjësi personale e ministrit të Drejtësisë apo e ministrit të Brendshëm, aq më pak në kuptimin që ata të ndërhyjnë në vendimet e organeve të…

Katër ditë pas vrasjes së Arlinda Zekajt në Vitomiricë të Pejës, institucionet e Kosovës më në fund lëvizën. Policia pezulloi njëmbëdhjetë zyrtarë, mes tyre drejtuesin e rajonit të Pejës dhe komandantin e…

Vrasja e Arlinda Zekajt e ka tronditur Kosovën. Një grua që kishte trokitur në dyert e drejtësisë dhe kishte kërkuar mbrojtje, përfundoi viktimë e asaj prej së cilës kishte frikë. Para një tragjedie të tillë, zemërimi…

Qindra qytetarë të Kosovës dje demonstruan në mbrojtje të jetës së grave pasiqë ngjarja e fundit e sensibilizoi opinionin publik. Në vitet e fundit në Kosovë janë shtuar rastet e krimit dhe vrasjeve të grave. Për pasojë…

Sigurisht, po ndjek me vëmendje të shtuar jo vetëm humbjen e merituar, ose fundin pa lavdi të Aleksandër Vuçiç (ish-ministrit të propagandës të Millosheviçit/kasapit të Ballkanit si dhe për 14 vite Nr. 1 i Serbisë), por…

Shqipëria ka pasur profesorë të mëdhenj si Eqrem Çabej, Aleks Buda e shumë të tjerë, të cilët e ndërtuan autoritetin e tyre mbi dije të thella, kërkime shkencore dhe vepra me vlerë të qëndrueshme kombëtare. Sot,…

Zhvishe petkun e despotit, vish rason e murgut dhe IK! Pa e kthyer kokën pas, pa asnjë pendesë për zullumet e tua! Mendoje edhe një herë, me qetësi, dorëheqjen. Pastaj… IK! IK! Zhvishe petkun e sundimtarit, hiqe mantelin e pushtetit dhe…

Të mërkurën, në të njëjtën ditë, ndodhën dy gjëra që tregojnë sa larg kanë shkuar Tirana dhe Uashingtoni nga njëra-tjetra. Në Uashington, dy kongresmenë republikanë, Joe Wilson dhe Keith Self, i shkruan…

Arlinda Zekaj kishte në dorë një urdhër mbrojtjeje gjashtëmujor, një vendim gjykate që i njihte të drejtën mbi shtëpinë dhe një vlerësim të prokurorit se kthimi i menjëhershëm atje mund t’i rrezikonte jetën….

Ka fraza që shqiptohen nga njerzë t[ë mëdhej, por që nuk plaken kurrë. Ka fjalë që, ndonëse të thëna vite më parë, vazhdojnë të godasin ndërgjegjen e një kombi edhe sot. E tillë është…

Bashkimi Evropian-BE është një bashkim politik dhe ekonomik i 27 shteteve evropiane që bashkëpunojnë për të garantuar paqen, sigurinë, përparimin dhe zhvillimin e bashkimit. Objektivat e tij kryesore janë -Paqja dhe stabiliteti midis…

Rasti i Arlinda Zekajt dhe dështimi i familjes, shoqërisë dhe institucioneve shtetërore për ta mbrojtur jetën e gruas. Mos pritni që një grua të vritet për ta besuar. Mos pritni një funeral për të kërkuar përgjegjësi….

Protesta e sivjetme e nisur si e bukura e dheut me emrin “Flamingo” dhe që aktualisht po udhëton në rrugë e më shumë mendje si “Protesta studentore”, edhe ky një emërtim tërheqës për shoqërinë, në vetvete…

Lajmi se Vuçiqi i humbi zgjedhjet, e ka tronditur Ramën. Ne plot 14 vite jemi mësuar vetëm të korrim fitore, i shkruan Rama, Vuçiqit. Basti ynë se cili do binte i pari, më nxori fitues. Taktika jote (që të ma punosh mua) të zgjidhesh…

Universitetet nuk maten me emrin, por me cilësinë e dijes që prodhojnë

Kur shoqëria hesht dhe xhelozia primitive merr jetë grash

Në Bërvenicë duhet të vendosin qytetarët, jo politika nga lart!

Vizat amerikane nuk janë privilegj për pushtetarët e korruptuar!

A po i ashpëson Bashkimi Evropjan kërkesat ndaj shteteve kandidate për anëtarsim?

Gjurmë në kujtesën e kombit (1)

Vota popullore: Kontratë demokratike apo licencë për arrogancë politike?

Aksident mes tri veturave në Prishtinë, ka të lënduar

Arrestohet 20 vjeçari në Kaçanik, kishte urdhëresë gjyqësore

24 orët e së shtunës: Dy të vdekur nga aksidentet, 32 të lënduar

I shkon te shtëpia dhe e kanos babain e saj, arrestohet shtetasi maqedonas në Podujevë

“Mbi 100 të pushkatuar…”, si u shtyp kryengritja antikomuniste në Malësi të Madhe, më 25 janar 1945! Fati tragjik i krerëve të lëvizjes

Arrestimi i intelektuales disidente, si u persekutua Musine Kokalari! Pas gjashtë muajsh hetuesie, e nxorën në gjyq! Aktakuza e prokuror Nevzat Haznedari

10 kuriozitete që nuk i dini për Groenlandën

Shkencëtarët identifikojnë ADN-në më të vjetër njerëzore

Edhe sot, pas 14 vitesh, më mungon zëri yt, këshillat e tua dhe prania jote. Thonë se koha i shëron plagët, por mungesa…

Më mungoni në çdo hap të jetës. Dashuria, mirësia dhe kujtimi për ju nuk do të shuhen kurrë. U…

U bënë tri dekada – një jetë e tërë prej kur tragjikisht u nda prej nesh vajza e axhës Drita (Riza)…

Sot u bë 1 vit që kur ndërroi jetë më i dashuri ynë, Gani Rraci. Koha po kalon shpejt, por dhimbja, malli dhe…

Dy yjet më të njohura shqiptare të muzikës pop botërore, Rita Ora dhe Dua Lipa, nuk kaluan pa u vënë re as…

Ylli i reality-show-t, Lisa Rinna, 63-vjeçare, ka habitur ndjekësit duke rikrijuar paraqitjen virale të Kylie Jenner në tapetin…