Rrumpalla e titujve akademikë: Kur profesori nuk është më garanci e shkencës

Shqipëria ka pasur profesorë të mëdhenj si Eqrem Çabej, Aleks Buda e shumë të tjerë, të cilët e ndërtuan autoritetin e tyre mbi dije të thella, kërkime shkencore dhe vepra me vlerë të qëndrueshme kombëtare. Sot, përballë kësaj trashëgimie, ngrihet një pyetje shqetësuese: Si është e mundur që titullin «Profesor» ta mbajnë si shkencëtarët me vepra të jashtëzakonshme, ashtu edhe individë pa kontribute shkencore të mirëfillta?

Titulli është i njëjtë, por vlerat që duhet të përfaqësojë nuk janë domosdoshmërisht të njëjta. Kjo është një nga paradokset më të rënda të arsimit të lartë shqiptar: zhvlerësimi i titujve akademikë përmes kritereve të paqarta, standardeve të dyfishta dhe vendimmarrjeve të ndikuara nga interesa personale e institucionale.

I. Nga standardet shkencore te preferencat personale

Që nga viti 1994, dhënia e titujve akademikë është shoqëruar me praktika dhe standarde jo gjithmonë të njëjta. Në raste të ndryshme, individë të caktuar kanë përfituar nga kritere më lehtësuese, ndërsa të tjerë u janë nënshtruar kërkesave shumë më të rrepta.

Dikujt i është dhënë titulli vetëm dy vjet pas doktoraturës, ndërsa dikujt tjetër i janë dashur dhjetë apo pesëmbëdhjetë vjet. Për disa është kërkuar më parë titulli «Profesor i Asociuar», ndërsa të tjerë kanë kaluar drejtpërdrejt te titulli «Profesor». Njësoj të ndryshme kanë qenë edhe kërkesat për botimet shkencore: për disa mjaftonin pak artikuj, ndërsa për të tjerë kërkoheshin shumë më tepër.

Kur për të njëjtin titull zbatohen standarde të ndryshme, merita shkencore zëvendësohet nga privilegji. Kur vendimmarrja varet nga preferencat e komisioneve, drejtësia akademike kthehet në një premtim të pambajtur.

Përgjegjësia nuk qëndron vetëm te komisionet që kanë shqyrtuar kandidaturat, por edhe te institucionet dhe qeveritë që kanë hartuar, ndryshuar ose zbatuar kuadrin përkatës. Kur mekanizmat e vlerësimit nuk garantojnë pavarësi, transparencë dhe barazi kriteresh, titujt akademikë rrezikojnë të shndërrohen në instrumente të pushtetit dhe të klientelizmit.

II. Barazia formale që fsheh pabarazinë e meritës

Sigurisht, jo çdo profesor mund të ketë veprën e një Eqrem Çabej apo Aleks Buda. Shkenca zhvillohet në fusha të ndryshme dhe kontributet nuk maten vetëm me numrin e botimeve. Por është e papranueshme që titulli «Profesor» të mos mbështetet në një veprimtari shkencore të dokumentuar, në rezultate të verifikueshme dhe në një kontribut të dallueshëm në fushën përkatëse.

Barazimi formal i kontributeve të pabarabarta krijon një padrejtësi të dyfishtë: zhvlerëson punën e studiuesve që kanë ndërtuar karrierën mbi kërkimin e ndershëm dhe u jep mundësi individëve pa të njëjtën peshë shkencore të përfitojnë nga i njëjti autoritet simbolik e institucional.

Kjo nuk është barazi akademike. Është barazi e titullit pa domosdoshmërisht barazi të meritës.

Pasojat janë të rënda. Kur promovimi nuk lidhet bindshëm me cilësinë e kërkimit, dobësohet motivimi për të studiuar, për të botuar punime cilësore dhe për të konkurruar ndershmërisht. Në vend të një mjedisi që shpërblen dijen, krijohet terren për konformizëm, favore dhe bindje ndaj eprorëve.

Kështu, rrënohet jo vetëm autoriteti i profesorit, por edhe besimi i studentëve dhe i shoqërisë te universiteti.

III. Kush mban përgjegjësi për këtë gjendje?

Përgjegjësia është institucionale dhe nuk mund të fshihet pas vendimeve të veçuara administrative. Ajo u përket të gjithë atyre që kanë hartuar rregullat, kanë vlerësuar kandidaturat dhe kanë miratuar tituj pa garantuar zbatimin e njëjtë të standardeve.

Prandaj, nevojitet një reformë e vërtetë e sistemit të titujve akademikë, e mbështetur në:

Kritere të qarta dhe të njëjta për të gjithë kandidatët.

Vlerësim të pavarur dhe transparent të kontributeve shkencore.

Verifikim të botimeve, të cilësisë së tyre, të autorësisë dhe të integritetit akademik.

Arsyetim të dokumentuar të vendimeve, me mundësi ankimi dhe kontrolli institucional.

Llogaridhënie për shkeljet, pa përjashtime për shkak të pozitës, lidhjeve apo ndikimit politik.

Këto masa nuk duhet të shndërrohen në gjykime arbitrare për karrierat e së kaluarës. Ato duhet të synojnë vendosjen e standardeve të besueshme, vlerësimin objektiv dhe rivendosjen e integritetit të sistemit akademik.

IV. Universiteti nuk mund të ngrihet mbi tituj të zhvlerësuar

Një universitet nuk bëhet i shkëlqyer duke shtuar profesorët në listat e personelit, por duke rritur cilësinë e dijes që ata prodhojnë, transmetojnë dhe u lënë brezave të ardhshëm.

Shqipëria nuk ka nevojë për më shumë tituj në letër, por për më shumë shkencë, më shumë ndershmëri dhe më shumë përgjegjësi akademike. Nuk ka nevojë për komisione që përshtatin kriteret sipas kandidatit, por për institucione që i nënshtrojnë të gjithë kandidatët të njëjtit standard.

Titulli «Profesor» nuk duhet të jetë shpërblim për bindjen, privilegj i miqësisë apo produkt i kompromisit institucional. Ai duhet të jetë dëshmi e një jete kushtuar dijes dhe e një kontributi shkencor të verifikueshëm.

Nëse nuk rikthehet ky parim, rrumpalla e titujve do të vazhdojë të ushqejë mediokritetin, të largojë studiuesit e përkushtuar dhe të dobësojë universitetet publike.

Dhe atëherë, pyetja nuk do të jetë më se sa profesorë ka Shqipëria, por sa prej tyre përfaqësojnë realisht autoritetin shkencor që ky titull duhet të garantojë.

Të mërkurën, në të njëjtën ditë, ndodhën dy gjëra që tregojnë sa larg kanë shkuar Tirana dhe Uashingtoni nga njëra-tjetra. Në Uashington, dy kongresmenë republikanë, Joe Wilson dhe Keith Self, i shkruan…

Arlinda Zekaj kishte në dorë një urdhër mbrojtjeje gjashtëmujor, një vendim gjykate që i njihte të drejtën mbi shtëpinë dhe një vlerësim të prokurorit se kthimi i menjëhershëm atje mund t’i rrezikonte jetën….

Ka fraza që shqiptohen nga njerzë t[ë mëdhej, por që nuk plaken kurrë. Ka fjalë që, ndonëse të thëna vite më parë, vazhdojnë të godasin ndërgjegjen e një kombi edhe sot. E tillë është…

Bashkimi Evropian-BE është një bashkim politik dhe ekonomik i 27 shteteve evropiane që bashkëpunojnë për të garantuar paqen, sigurinë, përparimin dhe zhvillimin e bashkimit. Objektivat e tij kryesore janë -Paqja dhe stabiliteti midis…

Rasti i Arlinda Zekajt dhe dështimi i familjes, shoqërisë dhe institucioneve shtetërore për ta mbrojtur jetën e gruas. Mos pritni që një grua të vritet për ta besuar. Mos pritni një funeral për të kërkuar përgjegjësi….

Protesta e sivjetme e nisur si e bukura e dheut me emrin “Flamingo” dhe që aktualisht po udhëton në rrugë e më shumë mendje si “Protesta studentore”, edhe ky një emërtim tërheqës për shoqërinë, në vetvete…

Lajmi se Vuçiqi i humbi zgjedhjet, e ka tronditur Ramën. Ne plot 14 vite jemi mësuar vetëm të korrim fitore, i shkruan Rama, Vuçiqit. Basti ynë se cili do binte i pari, më nxori fitues. Taktika jote (që të ma punosh mua) të zgjidhesh…

Zhvillimet politike dhe protestat në Shqipëri, aktgjykimi i Gjykatës Speciale ndaj ish-krerëve të UÇK-së, si dhe çështjet e pazbardhura nga periudha e luftës në Kosovë, janë ndër temat për të cilat ka folur Dritan…

Barazia gjinore mes djalit dhe vajzës duhet të mësohet në shtëpi dhe të përsëritet në kopsht, në shkollë dhe në fakultet. Burri shqiptar duhet të mësojë se pa dashuri, pa drejtësi dhe pa barazi, nuk ka as familje…

Me 3 shkurt 1990, në kohen kur arsimi shqip në Kosovë po përballej me një nga përiudhat më të rënda të historisë së tij, një grup arsimtarësh dhe drejtusish shkollash ndërmorren nismën historike për themelimin e…

Kur një universitet drejtohet nga një njeri që, sipas interesit të çastit, sillet si prokuror, si avokat, si gjykatës apo si ligjvënës, atëherë akademia rrezikon të shndërrohet në një aparat burokratik, ku procedura…

Urdhri i gjykatës, aktakuza dhe ndalimi nuk e shpëtuan Arlinda Zekajn. Hallkat që dështuan janë prokuroria dhe policia, por zhurma politike po drejtohet kryesisht te Ministria e Drejtësisë. Dorëheqja e një ministreje nuk ndreq zinxhirin që…

Serbia ka që nga korriku një dialog strategjik me Shtetet e Bashkuara. Kosova, aleatja më e sinqertë e Amerikës në Ballkan, e ka të pezulluar të sajin që nga shtatori i vitit 2025. Të premten e kaluar Ambasada amerikane në Prishtinë e tha…

Karakteri i hapur i demokracive përbën forcën e tyre, por përcakton edhe dobësinë e tyre. Ato janë të ndjeshme ndaj ndikimit nga kundërshtarët që mund të thirren në hapësirën dhe lirinë që ofron demokracia dhe nuk…

Ka njerëz që hyjnë në politikë për t’i shërbyer atdheut. Ka të tjerë që hyjnë në atdhe për t’i shërbyer vetvetes. Të parët e shohin pushtetin si përgjegjësi; të dytët si mundësi…

Lista Studentore do ta vazhdojë dialogun me Kosovën, të zhvilluar gjatë qeverisjes së mëparshme. Kjo nënkupton edhe zbatimin e Marrëveshjes së Brukselit për normalizimin e marrëdhënieve mes Kosovës dhe Serbisë, të…

Bota Sot shkroi se pas humbjes së Aleksandar Vuçiqit, Lista Serbe në Kosovë mbeti pa patron. Por Vuçiqi nuk humbi vetëm aleatin e tij në veri të Kosovës. Ai humbi edhe zërin e partnerit më të afërt që kishte në…

Historiografia e një kombi nuk shkruhet vetëm me bojën e dokumenteve zyrtare apo me gjakun e fushëbetejave; ajo frymëzohet dhe merr jetë mbi të gjitha në shpirtin e miteve dhe legjendave që trashëgohen brez pas brezi. Këto rrëfime…

Për më shumë se një dekadë, në veriun e Kosovës politika e serbëve është bërë nga Beogradi. Lista Serbe nuk ka qenë thjesht një parti e komunitetit serb. Ka qenë dega e Partisë Përparimtare Serbe të Aleksandar…

A i duhet Shqipërisë një frymë e re? I dashur lexues, Kur një shoqëri përfshihet nga tensionet politike, protestat dhe pakënaqësitë qytetare, pyetja kryesore nuk duhet të jetë vetëm kush ka të drejtë në…

Ndryshimet politike në Serbi dhe pjesëmarrja e shqiptarëve të Luginës së Preshevës në zgjedhjet parlamentare e rikthejnë në vëmendje një çështje që nuk mund të trajtohet vetëm përmes numrave të…

Pa njohjen e së kaluarës, pa drejtësi për viktimat dhe pa normalizimin e marrëdhënieve me Kosovën, pajtimi i qëndrueshëm në Ballkan mbetet një sfidë e madhe. Zgjedhjet parlamentare të 25 tetorit 2026 në Serbi kanë…

Në cilësinë e përfaqësuesit të shoqërisë civile, e konsideroj të nevojshëm hapjen e një debati të gjerë publik mbi dorëheqjen e qeverisë Rama dhe mundësinë e një zgjidhjeje institucionale që garanton…

Dëmi më i madh që Edi Rama i ka shkaktuar shoqërisë shqiptare nuk matet vetëm me problemet ekonomike, korrupsionin apo dobësimin e institucioneve. Ai qëndron edhe në deformimin e sistemit të vlerave, në përmbysjen e hierarkisë së…

Të dielën mbrëma, ndërsa në Beograd festohej rënia e Aleksandar Vuçiqit, disa qindra të rinj qëndronin sërish para Kryeministrisë në Tiranë, duke kërkuar dorëheqjen e Edi Ramës. Të hënën, në…

Të dielën, 25 tetor, Serbia bëri atë që shumëkush në rajon e mendonte të pamundur: e largoi nga pushteti Aleksandar Vuçiqin përmes kutisë së votimit. Sipas rezultateve paraprake, Lista Studentore mori rreth 52.5 për qind të…

Të dielën në mbrëmje, Aleksandar Vuçiqi bëri atë që shumëkush në Prishtinë nuk e besonte: pranoi humbjen. Sipas projeksioneve të para, Lista Studentore merr rreth 52 për qind të votave dhe shumicën në Kuvendin e…

Në Hungari, pas 16 vitesh pushteti të pandërprerë, Orban humbi zgjedhjet. Në Serbi, pas më shumë se një dekade kontrolli pothuajse absolut, Vuçiçi pranoi mbrëmjen e së dielës humbjen ngase Lista e Studentëve kishte fituar…

Në orën 20 të mbrëmjes së djeshme në Serbi u mbyllën qendrat e votimit dhe ish-presidenti i Serbisë, Aleksandër Vuçiq, njoftoi paraprakisht se diku nga ora 11.00 e asaj mbrëmjeje do të komunikonte fitoren e partisë së tij…

Në dy shkrimet e mia paraprake, kam bërë një analizë më të detajuar lidhur me ndryshimet dhe plotësimet e Ligjit për Dhomat e Specializuara, kurse tani do të përmendi një arsye komplementare se, a do të mund të zbatohet ky ligj,…

Dje në Serbi, fituesi i madh i zgjedhjeve parlamentare ishte lëvizja opozitare studentore, e njohur si “Lista e Studentëve”. Ajo e mundi kampin politik radikal-nacionaliste të Aleksandar Vuçiçit, i cili në pushtet është që nga viti…

Zgjedhjet parlamentare të 25 tetorit në Serbi, me humbjen e kampit të Aleksandar Vuçiqit dhe fitoren e listës së udhëhequr nga studentët sipas rezultateve paraprake, hapin një kapitull të ri politik për Beogradin. Ky zhvillim nuk…

Në Ballkanin Perëndimor, ku demokracia, sundimi i ligjit dhe integrimi evropian vazhdojnë të përballen me sfida të rëndësishme, debati mbi përqendrimin e pushtetit dhe tiparet autoritare të udhëheqjes politike mbetet thelbësor. Në…

Fitorja e aleancës studentore në Serbi më 25 tetor 2026 ishte një dëshmi e re se serbët e grekët, përgjithësisht popujt e tjerë, kanë patriotizëm e nacionalizëm me zemra, bindje, vepra, vota…! Ndërsa tek ne, shumica e popullit…

Humbja e partisë së Aleksandër Vuçiqit në Serbi pas 14 vitesh në pushtet, është e mirëseardhur. Nuk do të thotë se pritet shumë ndoshta edhe nga Lista Studentore, por kjo mbetet të shihet. Mendja më thotë se duhet të…

Sa herë që Austria feston Ditën e saj Kombëtare, më vjen ndërmend Princi Eugen, ai që e mbrojti këtë vend të bukur dhe vetë civilizimin europian. Ashtu siç bëri më parë Gjergj Kastrioti, "Athleta Christi",…

Me qeverisjen dhe udhëheqjen e tanishme, Kosova nuk mund të integrohet në Bashkimin Europian dhe as të anëtarësohet në NATO. Kjo ndodh sepse, me njerëz që trurin e tyre e kanë të lidhur me ideologjinë islamike dhe shohin ëndrra…

Rënia e Aleksandar Vuçiqit pas 14 vjetësh në pushtet u prit me lehtësim në shumë kryeqytete të rajonit. Por për shqiptarët – si për ata të Luginës së Preshevës, ashtu edhe për Kosovën – pyetja nuk…

Serbia hyri natën e së dielës në një epokë të re politike. Pas 14 vjetësh pushtet të pandërprerë të Partisë Përparimtare Serbe (SNS), Aleksandar Vuçiq pranoi humbjen në zgjedhjet e parakohshme parlamentare, duke ia…

Më 24 tetor, dita e dymbëdhjetë e protestës studentore në Tiranë u mbyll me 23 persona që kërkuan ndihmë mjekësore: trembëdhjetë protestues, gjashtë policë, tre gazetarë dhe një deputet. Një i ri u operua…

Humbja e atdhetarit Osman Osmani, birit të Kosovës dhe të kombit shqiptar, nga Morina e Gjakovës, është e thellë dhe e dhimbshme, veçanërisht për ata prej nesh që patën fatin ta njihnin personalisht, të punonin me të dhe ta…

Një ditë para se të përballej me votuesit e vet, Aleksandar Vuçiqi gjeti kohë të mbronte Edi Ramën nga protestuesit në Tiranë. Kjo nuk ishte rastësi. Për më shumë se një dekadë, kryeministri shqiptar dhe lideri serb…

Në kuadrin e operacionit të OKB-së “Alba”, Turqia kishte dislokuar në Zall-Herr, Shqipëri, 900 trupa. Zonat e veprimit ishin në mbrojtje të aeroportit të Rinasit, të zonës perëndimore të Tiranës dhe të aksit rrugor…

Edi Rama, pushteti nuk është pronë private dhe Shqipëria nuk është pronë e askujt. Karriget e pushtetit mund të duken të përjetshme për ata që janë ulur gjatë në to, por historia ka treguar se asnjë pushtet nuk…

Të shtunën, Tirana përjetoi ditën më të rëndë të protestave që nga mesi i tetorit. Ministria e Shëndetësisë raportoi 13 të lënduar: protestues, disa prej tyre me dëmtime në sy, policë, dy gazetarë dhe…

Sot, Erjon Vishkulli është fytyra e vërtetë kurajoze dhe frymëzuese e djalërisë shqiptare, që nuk pranon të heshtë edhe kur përballet me jetën nga një rregjim autokrat, represiv dhe gjakatar, si kjo e një sundimtari patologjik,…

Revolta masive dhe protestat studentore kanë treguar se zgjedhjet parlamentare të së dielës mund të jenë vendimtare për të ardhmen e Serbisë. Sipas analistëve serbë, ekziston një forcë e re politike, e përfaqësuar nga…

Pas Beogradit, Tirana? Çfarë mësojnë protestuesit shqiptarë nga fitorja e studentëve serbë

Për një Qeveri Kujdestare me mandat njëvjeçar

Rama dhe dëmi afatgjatë ndaj shoqërisë shqiptare

Ndryshimi politik në Serbi: Shpresë për një Ballkan të qetë apo vetëm ndërrim pushteti?

Disa paralele krahasuese për reagimin e shqiptarëve në Kosovë dhe në Shqipëri!

“Fitorja e studentëve në Beograd, shembull për revoltën e Tiranës”!

Rrumpalla e titujve akademikë: Kur profesori nuk është më garanci e shkencës

Mbathja… Edi, mbathja nga Shqipëria!

Aksident mes tri veturave në Prishtinë, ka të lënduar

Arrestohet 20 vjeçari në Kaçanik, kishte urdhëresë gjyqësore

24 orët e së shtunës: Dy të vdekur nga aksidentet, 32 të lënduar

I shkon te shtëpia dhe e kanos babain e saj, arrestohet shtetasi maqedonas në Podujevë

“Mbi 100 të pushkatuar…”, si u shtyp kryengritja antikomuniste në Malësi të Madhe, më 25 janar 1945! Fati tragjik i krerëve të lëvizjes

Arrestimi i intelektuales disidente, si u persekutua Musine Kokalari! Pas gjashtë muajsh hetuesie, e nxorën në gjyq! Aktakuza e prokuror Nevzat Haznedari

10 kuriozitete që nuk i dini për Groenlandën

Shkencëtarët identifikojnë ADN-në më të vjetër njerëzore

Edhe sot, pas 14 vitesh, më mungon zëri yt, këshillat e tua dhe prania jote. Thonë se koha i shëron plagët, por mungesa…

Më mungoni në çdo hap të jetës. Dashuria, mirësia dhe kujtimi për ju nuk do të shuhen kurrë. U…

U bënë tri dekada – një jetë e tërë prej kur tragjikisht u nda prej nesh vajza e axhës Drita (Riza)…

Sot u bë 1 vit që kur ndërroi jetë më i dashuri ynë, Gani Rraci. Koha po kalon shpejt, por dhimbja, malli dhe…

Millie Mackintosh ka tërhequr vëmendjen me një paraqitje të guximshme në premierën e filmit “The Hunger Games:…

Aktorja e njohur Sienna Miller ka tërhequr vëmendjen me paraqitjen e saj elegante, teksa shijoi një mbrëmje romantike me…