Rasti Allaqi dhe pyetja që ligji për Specialen nuk e zgjidh
Behajdin Allaqi, profesor gjimnazi nga Prizreni dhe një nga anëtarët e LPRK-së që morën pjesë në themelimin e UÇK-së, u zhduk më 11 qershor 1998. Trupi i tij nuk është gjetur kurrë. Më 16 shtator 2026, Dhomat e Specializuara konstatuan në shkallë të parë se Hashim Thaçi mori pjesë personalisht në arrestimin, ndalimin, transferimin dhe vrasjen e tij.
Nëse ligji që Kuvendi votoi më 6 tetor hyn në fuqi, raste si ai i Allaqit dalin jashtë juridiksionit të Hagës për çdo hetim të ri dhe për çdo rigjykim që mund të urdhërojë Apeli. Arsyeja është e thjeshtë: rasti ndodhi para 1 korrikut 1999 dhe nuk ka lidhje me pretendimet për trafikim organesh.
Ky është paradoksi që debati publik për ligjin e ka anashkaluar. Ligji paraqitet si mbrojtje e luftës çlirimtare. Por një pjesë e rëndësishme e asaj që ai nxjerr nga Haga janë krimet ndaj vetë shqiptarëve, ndaj atyre që u perceptuan si kundërshtarë politikë. Tani që presidentja e ktheu ligjin në Kuvend, kjo pyetje duhet shtruar para se të votohet sërish.
Çfarë del jashtë juridiksionit të Hagës
Aktgjykimi i 16 shtatorit nuk ishte për trafikim organesh. Pretendimet për trafikim organesh nuk ishin pjesë e aktakuzës ndaj katërshes. Katërshja u dënua në shkallë të parë për krime lufte: Thaçi dhe Krasniqi me nga 25 vjet, Veseli me 18 dhe Selimi me 13, ndërsa u shpallën të pafajshëm për krime kundër njerëzimit.
Sipas gjykatësve, të akuzuarit ndanin një qëllim të përbashkët kriminal për të vënë në shënjestër, ndaluar dhe, në raste të caktuara, vrarë personat e perceptuar si kundërshtarë të UÇK-së. Sipas Human Rights Watch, ndër viktimat kishte shqiptarë të Kosovës që konsideroheshin kundërshtarë politikë ose bashkëpunëtorë, si dhe serbë e romë.
Ligji i PDK-së e ndryshon mandatin në tri drejtime:
– Lloji i krimeve. Specialja nuk do të ketë juridiksion mbi krimet e përgjithshme të luftës, krimet kundër njerëzimit ose dhunën politike që nuk lidhen drejtpërdrejt me pretendimet për trafikim organesh të raportit të Këshillit të Evropës.
– Periudha. Juridiksioni kufizohet nga 1 korriku 1999 deri më 31 dhjetor 2000. Gjithçka para përfundimit të luftës del jashtë.
– Territori. Mbeten vetëm krimet në Kosovë, jo ato të pretenduara në veri të Shqipërisë.
Procedurat aktuale vazhdojnë deri në përfundim të Apelit. Por nëse Apeli urdhëron rigjykim, zbatohet juridiksioni i ri. Me fjalë të tjera, ligji nuk e fshin aktgjykimin, por ia mbyll Hagës rrugën për t'u marrë me këto krime në të ardhmen.
PDK-ja nuk pretendon se këto krime duhet të mbeten pa gjykim. Kur e dorëzoi nismën, Bedri Hamza tha se ajo nuk është nismë për pandëshkueshmëri, por për të përcaktuar se kush ka të drejtë të gjykojë çfarë.
Sipas nenit 6 të ligjit, procedurat që nuk hyjnë në juridiksionin e ri, aktakuzat e konfirmuara dhe gjykimet transferohen në Departamentin Special të Gjykatës Themelore në Prishtinë. Kallëzimet penale, hetimet dhe dosjet kalojnë te Prokuroria Speciale e Kosovës. Bashkë me rastet do të transferoheshin edhe provat dhe materialet përkatëse. Në këtë logjikë, rasti Allaqi nuk harrohet, por kthehet në shtëpi.
Kundërargumentet janë tri.
– Mbrojtja e dëshmitarëve. Gjykata u vendos në Hagë kryesisht për shkak të frikës për sigurinë e dëshmitarëve. Kjo frikë nuk është teorike: Thaçi përballet me një çështje të dytë para Speciales, bashkë me katër persona të tjerë, për pengim të administrimit të drejtësisë. Në vendimet për paraburgimin, trupi gjykues ka vlerësuar rrezikun që ai të veprojë kundër atyre që perceptohen si kundërshtarë, përfshirë dëshmitarët.
– Detyrimet ndërkombëtare. Specialja u krijua me ndryshim kushtetues dhe me marrëveshje ndërkombëtare. LDK-ja, përmes Jehona Lushaku-Sadriut, ka argumentuar se ndryshimi i një ligji të zakonshëm nuk i shfuqizon këto detyrime dhe nuk mund ta anashkalojë Kushtetutën.
– Pasojat për të dënuarit. Ligji kufizon dënimin maksimal në 15 vjet dhe hap rrugën për falje presidenciale. Për familjet e viktimave shqiptare, kjo mund të lexohet si sinjal se drejtësia për të afërmit e tyre ka çmim politik.
Pyetja reale, pra, nuk është nëse krimet ndaj kundërshtarëve politikë do të gjykohen, por nëse do të gjykohen në kushte ku dëshmitarët guxojnë të flasin.
LDK-ja e ka shtruar këtë çështje që para votimit të ligjit. Kur Kuvendi miratoi rezolutën për aktgjykimin ndaj katërshes, deputetët e LDK-së kërkuan të përfshihej edhe detyrimi institucional për zbardhjen e të gjitha vrasjeve të pazbardhura pas luftës, përfshirë vrasjet politike. Kërkesa u refuzua dhe LDK-ja nuk mori pjesë në votim. Partia deklaroi se drejtësia ose vlen për të gjithë, ose humb legjitimitetin. LDK-ja nuk mori pjesë as në votimin e ligjit.
Për VV-në, dilema është më e vështirë dhe më personale. Në qershor 2023, Albin Kurti e përkujtoi Behajdin Allaqin në 25-vjetorin e zhdukjes si aktivist politik dhe luftëtar të lirisë, anëtar të LPRK-së që kishte marrë pjesë në proceset që themeluan UÇK-në. Kurti shkroi atëherë se ende nuk dihej çfarë kishte ndodhur me të dhe se trupi i tij nuk ishte gjetur.
Tre vjet më vonë, gjykata dha përgjigjen e saj të shkallës së parë. Dhe vetëm tri javë pas asaj përgjigjeje, VV-ja votoi një ligj që i mbyll Hagës rrugën për raste si ky. Partia e bëri këtë nën presionin e afatit për presidenten, dhe me dyshimet e shprehura hapur nga shefja e grupit, Arbërie Nagavci.
Tani që presioni i afatit nuk ekziston më, VV-ja ka hapësirë që nuk e kishte më 6 tetor. Pa votat e saj, ligji nuk i arrin 61 votat e nevojshme. Pyetja është nëse ajo do ta përdorë këtë hapësirë për të kërkuar që dhuna politike ndaj shqiptarëve të mbetet në juridiksionin e Speciales, apo do ta rivotojë ligjin siç është.
Komisioni parlamentar ka tani katër javë për të shqyrtuar arsyet e kthimit të ligjit. PDK-ja ka kërkuar rishqyrtim të dispozitave për juridiksionin dhe mandatin e Speciales. Pikërisht aty qëndron edhe çështja e dhunës politike.
Aktgjykimi i 16 shtatorit nuk është i formës së prerë, dhe katërshja ka të drejtën e plotë të apelit dhe të prezumimit të pafajësisë deri në vendimin përfundimtar. Kjo nuk ndryshon asgjë nga pyetja që i mbetet Kuvendit: a mund të quhet mbrojtje e luftës çlirimtare një ligj që i nxjerr nga gjykata më e mbrojtur krimet ndaj shqiptarëve që u vranë sepse mendonin ndryshe?
Human Rights Watch vlerësoi se aktgjykimi duhet të shërbejë si shtysë për drejtësi për të gjitha viktimat e luftës në Kosovë. Familja e Behajdin Allaqit ka pritur 28 vjet. Rishqyrtimi i ligjit është rasti i fundit që deputetët të tregojnë nëse viktimat shqiptare të asaj periudhe kanë të njëjtën peshë me të tjerat.
Më 16 shtator, kur Dhomat e Specializuara dënuan Hashim Thaçin, Kadri Veselin, Jakup Krasniqin dhe Rexhep Selimin, në sallën e gjyqit u përmendën edhe shtatë emra të tjerë. Ata nuk ishin të akuzuar, por gjykata i cilësoi…
Marrëdhënia mes SHBA-së dhe Ukrainës ka arritur në pikën më të ulët që nga takimi shpërthyes në Shtëpinë e Bardhë. Për Kosovën, që e ka Amerikën partnerin kryesor strategjik, kjo krizë tregon sa e…
Dokumentet themeluese përcaktojnë kufijtë e ndërhyrjes së Kuvendit në Dhomat e Specializuara. Çdo ndryshim duhet të kalojë provën e Kushtetutës, marrëveshjes me BE-në dhe mbrojtjes së të drejtave të njeriut. Ligji…
Propozimi financiar i Qeverisë së Kosovës, i bërë publik nga senatori Dick Durbin, e kthen idenë e një baze të përhershme amerikane në një temë konkrete diplomatike. Prishtina po i ofron Uashingtonit pikërisht atë që ai u…
Më 12 tetor, brenda pak orësh, u dëgjuan dy qëndrime që nxorën në pah përplasjen e re mes Prishtinës dhe Brukselit. Në Luksemburg, para takimit të ministrave të Jashtëm të BE-së, komisionarja për Zgjerim, Marta Kos,…
Prokuroria kërkon gjashtë vjet burgim për Hashim Thaçin, të cilat të vuhen pas dënimit për krime lufte. Ajo e akuzon për përpjekje për të ndikuar te dëshmitarët. Mbrojtja kërkon pafajësi dhe pohon se bisedat në…
Në një intervistë ekskluzive për “Bota sot”, më 19 janar 2000, Ekrem Rexha – Komandant Drini, deklaroi se Prizreni ishte çliruar pa pëlqimin e Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së. Ai kritikoi gjithashtu…
Marrëveshja e minutave të fundit shmangu zgjedhjet e reja, por hapi një provë tjetër për shtetin: a do të veprojnë institucionet sipas përgjegjësive kushtetuese edhe kur kjo bie ndesh me interesat e partive që i mundësuan…
Miratimi me 88 vota ishte fitore politike për përkrahësit e ndryshimeve, por jo domosdoshmërisht fitore juridike. Përpara se ligji të prodhojë pasoja mbi dënimet dhe proceset në Hagë, ai mund të përballet me Presidenten, Gjykatën…
Pas zgjedhjes së Justina Shiroka-Pulës presidente, Hykmete Bajrami rikujtoi qëndrimin e saj se “gjashtë deputetë të LDK-së nuk e çojnë vendin në zgjedhje”. Në fund, Kosova vërtet nuk shkoi në zgjedhje. Por rruga që…
Kosova shmangu zgjedhjet e reja, PDK-ja siguroi miratimin e ndryshimeve të Ligjit për Dhomat e Specializuara, ndërsa Albin Kurti siguroi votat për presidente. Por, pas kompromisit politik të natës së 6-7 tetorit, beteja më e vështirë sapo fillon: a…
Kuvendi i Kosovës miratoi në lexim të parë ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara me 91 vota pro. Vetëvendosje dhe Albin Kurti i mbështetën ndryshimet, ndërsa LDK-ja nuk mori pjesë në votim. Por përtej debatit për…
PDK-ja e ka bërë ndryshimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara kusht për marrëveshjen mbi presidentin. Bedri Hamza ka thënë se ndryshimet duhet të miratohen plotësisht para se partia të hyjë në zgjidhjen përfundimtare të…
Vizita e presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, në Prishtinë më 1 tetor 2026, erdhi në një moment kur Kosova po përballet me pasoja të rëndësishme politike dhe shoqërore të aktgjykimit të Gjykatës Speciale…
Kosova po hyn në një javë vendimtare për funksionimin e institucioneve. Data 6 tetor 2026 nuk është thjesht një afat politik, por kufiri kushtetues brenda të cilit Kuvendi duhet ta zgjedhë presidentin e Republikës. Këtë afat e ka…
Miratimi i deklaratës së Kuvendit të Kosovës lidhur me aktgjykimin e Gjykatës Speciale ka hapur një debat që shkon përtej fatit juridik të Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Jakup Krasniqit dhe Rexhep Selimit. Ai prek raportin ndërmjet…
E emëruar në drejtimin e AKI-së gjatë debatit Thaçi–Vuçiq për ndryshimin e kufijve, e shkarkuar nga Osmani dhe Kurti, e më pas e vendosur nga Edi Rama në krye të inteligjencës shqiptare. Ndërkohë, institucionet e…
Protestat kundër aktgjykimit të Gjykatës Speciale po zhvillohen nën motot “Jo në emrin tim” dhe “Liria ka emër”. Në sheshet e Prishtinës janë vendosur fotografitë e Hashim Thaçit, Kadri Veselit dhe ish-drejtuesve…
Aktgjykimi i shkallës së parë nuk është vendim kundër UÇK-së dhe as nuk i ka zbardhur vrasjet e pasluftës. Por gjetjet për shënjestrimin e kundërshtarëve politikë, përfshirë njerëz të lidhur me LDK-në…
Në politikën ndërkombëtare, një vendim gjyqësor nuk jeton vetëm në faqet e aktgjykimit. Ai hyn në tekstet e historisë, në debatet diplomatike dhe në duart e kundërshtarëve të një shteti. Prandaj pyetja nëse…
Deklaratat e ditëve të fundit nuk mund të kalojnë më si shpërthime emocionale. Kur një deputet kërkon armatosjen e qytetarëve dhe figura të tjera paralajmërojnë se “kallet Kosova e krejt shqiptaria”, publiku ka të…
Në fillim të këtij shtatori ishte në Shqipëri i dërguari i posaçëm i presidentit amerikan, Donald Trump, për Partneritetet Globale, Paolo Zampolli. Ai u shfaq papritmas fillimisht në kryegjyshatën e Bektashinjve në Tiranë në…
Kushtetuta si kufi i pushtetit Në Republikën e Shqipërisë, çdo analizë mbi marrëdhënien ndërmjet parasë, krimit dhe politikës duhet të nisë nga parimi themelor kushtetues se e drejta përbën bazën dhe kufijtë e…
Sot, 28 vjet pas Prekazit, Prokuroria Speciale e Kosovës ka vendosur para drejtësisë një dosje që për dekada ka rënduar mbi kujtesën e Kosovës. Aktakuza është ngritur në mungesë ndaj 35 personave, të cilët akuzohen…
Distancimi nga Baton Haxhiu, Berat Buzhala dhe nga përpjekjet për ta orientuar LDK-në drejt një blloku me PDK-në mund të shënojë fillimin e një kthese. Por deklaratat duhet të pasohen me veprime politike. Intervista e fundit e Lumir Abdixhikut…
Aktakuza e Prokurorisë Speciale ndaj Fatmir Shehollit për spiunazh dhe shantazh nuk hap vetëm një çështje penale ndaj një individi. Ajo ngre një pyetje shumë më të madhe: a kemi të bëjmë me një përpjekje të…
Hyrje 58 jetë të humbura në vetëm shtatë muaj në aksidente rrugore në Kosovë nuk janë thjesht një statistikë. Pas çdo numri qëndron një familje e tronditur, fëmijë që mbeten pa prindër, prindër…
Beteja për Presidentin e Kosovës mund të mos jetë vetëm garë për një emër apo një post. Pas saj po afrohet një ndryshim i madh institucional: në gusht të vitit 2027 përfundojnë mandatet e pesë gjyqtarëve të…
Ky hulumtim shkencor është hartuar mbi bazën e dokumentacionit të ruajtur në Österreichisches Staatsarchiv (ÖStA) në Vienë, posaçërisht në Haus-, Hof- und Staatsarchiv (HHStA), Politisches Archiv (PA), si dhe, për kufirin…
Më 7–8 korrik 2026, Ankara do të jetë mikpritëse e Samitit të 36-të të NATO-s, ku liderët e vendeve anëtare do të diskutojnë sfidat më të rëndësishme të sigurisë euroatlantike dhe prioritetet strategjike…
1.Ballkani në prag të një rikonfigurimi të ri ekonomik dhe strategjik Ballkani Perëndimor po hyn në një fazë të re të rivalitetit ekonomik dhe gjeostrategjik, ku infrastruktura e transportit nuk përfaqëson më vetëm një…
Dosja përfundimtare e Prokurorisë në procesin gjyqësor ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit nuk është vendim gjykate dhe nuk përbën në vetvete dëshmi të fajësisë. Ajo është…
Luftërat e shekullit XXI po dëshmojnë se konceptet tradicionale të fuqisë ushtarake po ndryshojnë me ritme të jashtëzakonshme. Në të kaluarën, epërsia në fushëbetejë matej me numrin e tankeve, avionëve luftarakë,…
Historia e një vajze të re nga Drenica që përballë kohëve të rënda dhe mungesës së lirisë la pas ëndrrat e saj për t’u bërë pjesë e luftës për Kosovën. Historia e saj mbetet dëshmi…
Incidenti i fundit në Rumani, ku një dron i lidhur me operacionet ushtarake ruse goditi një ndërtesë banimi në territorin e një shteti anëtar të NATO-s, paraqet një nga momentet më serioze të sigurisë euroatlantike që nga fillimi…
Partitë jo-parlamentare luajnë një rol të rëndësishëm, edhe pse të kufizuar, në zhvillimin e demokracisë. Ka kohë që në viset e banuara me shqiptarë në Ballkan, për shkak të vështirësive për kalimin…
Sot mbushen 53 vite kur u zhvillua Revolta e famshme antikomuniste e Spaçit me 21 maj 1973 , të burgosurit politikë, të dërmuar nga punët e rënda , kushtet e këqija, ushqimi i mangët, dhuna fizike, psikologjike dhe shkatrimi i orientuar e i komanduar i…
Nëse lufta shpërthen në Evropë brenda 3 viteve të ardhshme, armiku më i madh i NATO-s nuk do të jenë vetëm raketat ruse. Do të jetë burokracia evropiane. Imagjinoni këtë skenar: Një kolonë tankesh që niset nga…
Konflikti diplomatik SHBA – EU së pari filloi me me tarifat doganore, u zgjerua me NATON dhe financimin e saj, kurse ky konflikt tash u zgjerua dhe po merr dimension të ri, me sulmin amerikan ndaj Iranit. Konfliktit i parapriu kërkesa e presidentit Trump, në angazhimin e…
Bisedimet për paqe apo armëpushim ndërmjet Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Iranit dështojnë jo për mungesë diplomacie, por për mungesë vullneti real politik. Ato nuk janë negociata për paqe të qëndrueshme, por…
Në diskursin politik, ajo që nuk thuhet është shpesh po aq e rëndësishme sa ajo që thuhet. Intervista e ish-presidentit Hashim Thaçi nga Haga, për gazetën gjermane "Frankurter Allgemeine Zeitung", paraqet një rast studimor të…
Nga fillimi i invazionit rus, më 24 shkurt 2022 ndaj Ukrainës e deri në fund të vitit 2025, në Serbi janë regjistruar afërsisht 100 mijë rusë të ardhur. Shumica e tyre janë larguar nga represaljet, dhuna dhe për të mos u rekrutuar,…
Organizata e Traktatit të Atlantikut të Veriut (NATO), e themeluar në vitin 1949, përfaqëson aleancën më të fuqishme politico-ushtarake në historinë moderne, e ndërtuar mbi parimin themelor të mbrojtjes kolektive dhe solidaritetit…
Pa “harruar” tendencën subjektiviste, hershëm e qartësisht ca proedramiste dhe me dozë “jugosllavizmi” të komisioneres Europiane për Zgjerim, Marta Kos si dhe debatin më 20 prill në Parlamentin Europian për përfoljet rreth…
Për ata që nuk i njohin, po sqaroj fillimisht se termat “vogjëli” (vegjëli) dhe “pari”, të përdorura në krye, janë terma të huazuara nga e Drejta Kanunore Shqiptare. Pari nënkupton klasën drejtuese, kurse Vogjëli…
Nga Isuf Bajraktari – analizë Ky shkrim argumenton se, në shumë vende të Ballkanit, emocionaliteti politik ka zëvendësuar debatin e arsyetuar, duke dobësuar kulturën e dialogut dhe cilësinë e vendimmarrjes. Duke shqyrtuar faktorët…
Ka një paradoks të madh në botën tonë moderne: ndërsa popuj të tërë përpiqen të mbijetojnë mes krizave ekonomike, korrupsionit dhe institucioneve të dobëta, një pjesë e elitave që kanë ushtruar pushtet mbi ta…
Specialja dhe sovraniteti: a mjaftojnë votat për ta ndryshuar drejtësinë?
Trump–Zelensky në përplasje: çfarë mëson Kosova nga kriza mes Washingtonit dhe Kievit
Shtatë emrat në aktgjykimin e Thaçit: a mund të kenë pasoja juridike?
Kush ka fjalën e fundit për Specialen: Kuvendi apo gjykata?
At Gjergj Fishta dhe Shqipëria e sotme: rreziku që vjen nga brenda
Universiteti, një pasqyrë e hidhur e politikës!
Edi Rama është në fakt aset për Serbinë dhe gazep për Shqipërinë!
Suksesi nuk është alibi: nga vetëkënaqësia e pushtetit te mirëqenia e qytetarit
Aksident mes tri veturave në Prishtinë, ka të lënduar
Arrestohet 20 vjeçari në Kaçanik, kishte urdhëresë gjyqësore
24 orët e së shtunës: Dy të vdekur nga aksidentet, 32 të lënduar
I shkon te shtëpia dhe e kanos babain e saj, arrestohet shtetasi maqedonas në Podujevë
“Mbi 100 të pushkatuar…”, si u shtyp kryengritja antikomuniste në Malësi të Madhe, më 25 janar 1945! Fati tragjik i krerëve të lëvizjes
Arrestimi i intelektuales disidente, si u persekutua Musine Kokalari! Pas gjashtë muajsh hetuesie, e nxorën në gjyq! Aktakuza e prokuror Nevzat Haznedari
10 kuriozitete që nuk i dini për Groenlandën
Shkencëtarët identifikojnë ADN-në më të vjetër njerëzore
Më mungoni në çdo hap të jetës. Dashuria, mirësia dhe kujtimi për ju nuk do të shuhen kurrë. U…
U bënë tri dekada – një jetë e tërë prej kur tragjikisht u nda prej nesh vajza e axhës Drita (Riza)…
Sot u bë 1 vit që kur ndërroi jetë më i dashuri ynë, Gani Rraci. Koha po kalon shpejt, por dhimbja, malli dhe…
Për babain tim të dashur 🤍🕊️ Babi, Sot bëhen kaq shumë vite që nga dita kur na le përgjithmonë….
Aktorja e njohur Jenna Ortega ka zbuluar se nuk i shikon filmat e saj dhe as nuk lexon vlerësimet e kritikëve për punën e saj,…
Aktorja Sydney Sweeney ka postuar një foto të re ku shihet duke rruar fytyrën me një reçipeta shumë të vogla….
