Nga mërgimi te politika e sotme, Avdimetaj me mesazh të fortë: Mos e ngatërroni pushtetin me shtetin!

Veprimtari i çështjes kombëtare, Shefqet Avdimetaj, në intervistën për “Bota sot” rrëfen rrugëtimin e tij që nga largimi nga Kosova në vitin 1988 dhe angazhimi politik në diasporë, duke veçuar rolin e saj në mbështetjen dhe ndërkombëtarizimin e çështjes së Kosovës.

Ai shpreh shqetësimin për politikën e sotme, duke thënë se sakrifica e brezave nuk nderohet me deklarata, por me përgjegjësi ndaj shtetit dhe institucioneve. Duke komentuar ngërçin institucional, Avdimetaj e sheh atë jo vetëm si krizë mes partive, por edhe si problem të kulturës politike, ku interesi partiak shpesh vendoset mbi atë shtetëror.

Ai thekson se rezultati i zgjedhjeve duhet të respektohet dhe se “pushteti fitohet me votë, ushtrohet me përgjegjësi dhe humbet me votë”.

Sipas tij, opozita duhet ta kundërshtojë qeverinë përmes mekanizmave demokratikë, por jo të bllokojë institucionet dhe shtetin.

Avdimetaj kërkon nga partitë politike gatishmëri për kompromis kur këtë e kërkon interesi i vendit, duke nënvizuar se liderët dhe mandatet kalojnë, ndërsa shteti mbetet.

Pavarësisht shqetësimeve për zhvillimet politike, ai thotë se mbetet optimist për të ardhmen e Kosovës dhe beson se qytetarët do ta përdorin votën për ta përcaktuar drejtimin e vendit.

Intervista e plotë:

“Bota sot”: Zoti Avdimetaj, ju keni një veprimtari shumëvjeçare në shërbim të çështjes kombëtare. Kur e shikoni sot rrugëtimin tuaj, cilat janë momentet që i konsideroni më të rëndësishme?

Shefqet Avdimetaj: Kur e shikoj sot rrugëtimin tim, një nga momentet që më është ngulitur më thellë në kujtesë është nata e largimit nga vendlindja, në vitin 1988. Përshëndetja me prindërit ishte shumë e vështirë dhe emocionale. Në kokën time vinin mijëra pyetje, por për asnjërën nuk kisha përgjigje. Çfarë do të ndodhë me mua? Kur do të kthehem? A do t’i shoh përsëri prindërit? Çfarë do të bëhet me vendin tim?

Ishte një natë kur u largova fizikisht nga vendlindja, por shpirtërisht nuk u ndava kurrë prej saj.

Jeta në Norvegji më hapi një kapitull të ri, por lidhja me Kosovën dhe me çështjen kombëtare mbeti gjithmonë pjesë e imja. Më 23 nëntor 1990 pata nderin të bëhem kryetari i parë i degës së LDK-së në Norvegji. Që nga ajo kohë, angazhimi im politik dhe shoqëror u bë një pjesë e rëndësishme e jetës sime.

Sot, pas gjithë këtyre viteve, mendoj se rrugëtimi im nuk është vetëm një histori personale. Është një pjesë e vogël e historisë së një brezi që u detyrua të largohej, por që nuk e harroi vendin e vet.

Një vazhdim i këtij rrugëtimi ka qenë edhe shkrimi. Së fundi, në Shqipëri janë botuar tre librat e mi: “Me zemër në dy vende”, “Jeta është më e thjeshtë sesa mendojmë” dhe “Heshtja nuk është neutrale”. Janë tri mënyra të ndryshme për të reflektuar mbi jetën, mërgimin, shoqërinë dhe përgjegjësinë njerëzore. Për mua, shkrimi është një mënyrë për ta ruajtur kujtesën dhe për t’ua përcjellë brezave atë që kam përjetuar dhe menduar.

Nëse do ta përmblidhja me një fjali, do të thosha, u largova nga vendlindja, por vendlindja nuk u largua kurrë nga unë.

“Bota sot”: Ju keni jetuar dhe vepruar për shumë vite në mërgatë. Çfarë roli ka luajtur diaspora shqiptare në ruajtjen e çështjes së Kosovës dhe në mbështetjen e saj ndër vite?

Shefqet Avdimetaj: Diaspora shqiptare ka luajtur një rol jashtëzakonisht të rëndësishëm në ruajtjen, mbështetjen dhe ndërkombëtarizimin e çështjes së Kosovës. Këtë nuk e them vetëm si vlerësim, por nga ajo që kam përjetuar vetë.

Unë u kyça shumë herët në aktivitetin politik dhe më 23 nëntor 1990 u zgjodha kryetari i parë i degës së LDK-së në Norvegji. Në atë periudhë e ndienim se nuk mjaftonte vetëm të flisnim me njëri-tjetrin për atë që po ndodhte në Kosovë. Duhej që zëri i Kosovës të dëgjohej edhe në institucionet dhe shoqërinë norvegjeze.

Kemi zhvilluar takime me institucionet norvegjeze, përfshirë kryeministrin, ministrin e Punëve të Jashtme dhe përfaqësues të tjerë institucionalë. Kemi dhënë intervista në media, kemi marrë pjesë në debate televizive dhe kemi organizuar aktivitete të ndryshme për sensibilizimin e opinionit norvegjez për gjendjen në Kosovë.

Një pjesë e rëndësishme ishte edhe mbledhja e fondeve dhe dërgimi i tyre në atdhe. Por diaspora nuk ka qenë vetëm burim financiar. Ajo ka qenë edhe një faktor politik, shoqëror dhe kulturor.

Për mua ka pasur rëndësi të veçantë organizimi i shkollës shqipe për fëmijët e mërgatës. E dinim se mund të ishim larg vendit, por nuk duhej të lejonim që fëmijët tanë të largoheshin nga gjuha, kultura dhe rrënjët e tyre.

Prandaj, diaspora duhet të shihet edhe sot si një pasuri e madhe njerëzore, profesionale dhe diplomatike e Kosovës, jo vetëm si një burim financiar.

“Bota sot”: Nga përvoja juaj si veprimtar, a mendoni se brezi i sotëm politik e kupton sakrificën që është bërë për ndërtimin e shtetit të Kosovës?

Shefqet Avdimetaj: Besoj se shumë prej politikanëve të sotëm e kuptojnë sakrificën që është bërë për Kosovën, por mënyra se si zhvillohet politika sot shpesh më bën të mendoj se nuk e ndiejnë sa duhet peshën e saj.

Mua më dhemb shumë kur shoh se politikanët tanë vendosin interesat personale apo partiake mbi interesat e shtetit dhe të popullit që i solli aty ku janë. Përçarjet dhe lufta e tyre për pushtet, e jo për shtet, më befasojnë dhe më shqetësojnë.

Pas shtetit të Kosovës qëndrojnë sakrifica të mëdha, njerëz që u burgosën, familje që u dëbuan, njerëz që humbën jetën, veprimtarë që punuan për vite të tëra dhe një diasporë që nuk e harroi kurrë vendin e saj.

Prandaj, sakrifica nuk nderohet vetëm me fjalime dhe deklarata në përvjetorë. Ajo nderohet me mënyrën se si sillemi me shtetin dhe me institucionet.

Më shqetëson edhe gjuha e politikës së sotme. Sharjet, fyerjet dhe sulmet personale mes politikanëve shpesh kalojnë çdo kufi. Mund të kemi bindje të ndryshme, por nuk kemi pse të bëhemi armiq.

Politika duhet të jetë përplasje idesh dhe programesh, jo përplasje urrejtjesh. Askush nuk sakrifikoi që Kosova të bëhej pronë e një partie apo e një lideri. U sakrifikua që qytetari të ishte i lirë dhe të kishte një shtet demokratik.

“Bota sot”: Sot Kosova ndodhet sërish përballë një ngërçi institucional, ndërsa Kuvendi ende nuk po arrin të konstituohet. A është kjo thjesht një krizë mes partive apo një krizë më e thellë e kulturës politike në Kosovë?

Shefqet Avdimetaj: Mendoj se kjo nuk është vetëm një krizë mes partive. Është edhe një problem i kulturës sonë politike.

Në demokraci është krejt normale që partitë të kenë qëndrime të ndryshme dhe që opozita ta kundërshtojë shumicën. Por kundërshtimi politik nuk duhet të shndërrohet në bllokim të institucioneve.

Kur askush nuk e ka shumicën e nevojshme, atëherë kërkohet dialog, përgjegjësi dhe gatishmëri për të gjetur një zgjidhje. Demokracia nuk është vetëm fitore dhe humbje, është edhe aftësi për të bashkëjetuar politikisht me mendimin ndryshe.

Mendoj se një nga problemet tona është se ende nuk e kemi ndarë sa duhet konceptin e partisë nga koncepti i shtetit. Partitë vijnë dhe shkojnë, liderët ndryshojnë, mandatet përfundojnë, por shteti mbetet.

Mund të jesh kundër qeverisë, por nuk mund të jesh kundër shtetit. Mund ta kritikosh kryeministrin, ministrin apo një parti, por institucionet duhet të funksionojnë.

Kosova ka nevojë për një kulturë politike ku kundërshtari nuk shihet si armik dhe ku interesi shtetëror vendoset mbi interesin partiak. Qytetari nuk ka votuar që të zihemi me njëri-tjetrin, por që të punojmë për të.

“Bota sot”: Ju keni thënë se “pushteti fitohet me votë dhe humbet me votë”. A mendoni se partitë politike në Kosovë po respektojnë sot vullnetin e qytetarëve?

Shefqet Avdimetaj: Unë e them shpesh: “Pushteti fitohet me votë dhe humbet me votë.” Për mua kjo nuk është thjesht një shprehje politike, por një parim themelor i demokracisë.

Kur qytetari del në zgjedhje dhe ia jep votën një partie, ai i jep asaj një mandat për të qeverisur. Mund të mos pajtohemi me rezultatin apo me programin e fituesit, por rezultati i zgjedhjeve duhet të respektohet.

Kjo nuk do të thotë se fituesi ka të drejtë të bëjë çfarë të dojë. Qeveria duhet të kontrollohet nga Kuvendi, opozita duhet ta kritikojë, mediat duhet ta vëzhgojnë dhe qytetarët duhet ta gjykojnë.

Nëse një qeveri gabon, opozita ka shumë mjete demokratike për ta kundërshtuar: debatin parlamentar, votën kundër, amendamentet, interpelancat, mocionin e mosbesimit dhe, në fund, zgjedhjet.

Ajo që nuk mund të bëjmë është ta zëvendësojmë vullnetin e qytetarit me kalkulime partiake.

Demokracia nuk mund të funksionojë me logjikën “e respektoj votën vetëm kur më pëlqen rezultati”. Qytetari është sovrani dhe vullneti i tij duhet të respektohet edhe kur rezultati nuk na pëlqen.

Prandaj, do ta përsëris, pushteti fitohet me votë, ushtrohet me përgjegjësi dhe humbet me votë.

“Bota sot”: A duhet opozita ta pranojë rezultatin e zgjedhjeve dhe t’i japë mundësi shumicës të qeverisë, duke e kundërshtuar atë përmes Kuvendit?

Shefqet Avdimetaj: Po. Opozita duhet ta pranojë rezultatin e zgjedhjeve dhe t’i japë mundësi shumicës të qeverisë, ndërsa vetë duhet ta kryejë me seriozitet rolin e saj kontrollues.

Të pranosh rezultatin e zgjedhjeve nuk do të thotë të pajtohesh me qeverinë. Përkundrazi, opozita duhet ta kritikojë, ta kontrollojë dhe ta sfidojë atë me çdo mjet demokratik.

Nëse opozita mendon se qeveria po gabon, duhet ta argumentojë. Nëse nuk pajtohet me një ligj, duhet të votojë kundër. Nëse një ministër dështon, duhet të kërkojë përgjegjësi. Nëse mendon se qeveria nuk e meriton më besimin, ekzistojnë mekanizmat kushtetues dhe parlamentarë.

Por duhet të bëjmë një dallim të qartë mes kundërshtimit të qeverisë dhe bllokimit të shtetit.

Nuk mund ta ndëshkojmë një qeveri duke dëmtuar institucionet. Pasojat e një bllokade nuk i paguan vetëm partia në pushtet. I paguan qytetari, ekonomia dhe vetë shteti.

Për mua, një opozitë e fortë nuk është ajo që bllokon, por ajo që bind. Nëse opozita beson se mund të qeverisë më mirë, duhet ta bindë qytetarin dhe ta kërkojë votën e tij.

Kjo është rruga demokratike.

“Bota sot”: A duhet partitë të jenë të gatshme të bëjnë kompromise edhe nëse ato mund t’u kushtojnë politikisht në zgjedhjet e ardhshme?

Shefqet Avdimetaj: Patjetër që po. Në një demokraci, kompromisi nuk është dobësi dhe as tradhti ndaj parimeve. Shpesh është shenjë e pjekurisë politike.

Partitë mund të kenë dallime të mëdha, por kur bëhet fjalë për funksionimin e shtetit, interesi partiak nuk mund të jetë mbi interesin shtetëror.

Politikanët duhet ta kenë guximin që ndonjëherë të bëjnë edhe një hap prapa, nëse kjo i hap rrugë një zgjidhjeje në interes të qytetarëve. Natyrisht, nuk flas për kompromise për poste, interesa personale apo pazare politike. Flas për kompromis që ruan parimet dhe njëkohësisht e nxjerr vendin nga një situatë e vështirë.

Kur askush nuk e ka shumicën e nevojshme, duhet të bisedosh me tjetrin. Kjo nuk është humbje. Kjo është demokraci.

Ndonjëherë politikani më i guximshëm është ai që pranon një vendim edhe kur e di se mund t’i kushtojë politikisht, sepse e di se është në interes të vendit.

Do të doja që në Kosovë një politikan të mund të thoshte: “Mund të humbas disa vota për këtë qëndrim, por nuk dua të humbas interesin e shtetit.”

Zgjedhjet vijnë përsëri, mandatet përfundojnë dhe liderët kalojnë. Por shteti mbetet.

Në fund, historia nuk do të na pyesë vetëm se kush fitoi zgjedhjet. Do të na pyesë se çfarë bëmë me mandatin që na dha qytetari.

“Bota sot”: Dhe në fund, pas gjithë përvojës suaj si veprimtar: A jeni optimist për të ardhmen politike të Kosovës apo mendoni se vendi po hyn në një periudhë të re të pasigurisë?

Shefqet Avdimetaj: Jam optimist, por optimizmi im nuk është naiv. Ai vjen nga përvoja.

Unë e kam njohur Kosovën në një kohë kur e ardhmja dukej shumë më e pasigurt se sot. Në vitin 1988 u detyrova ta lë vendlindjen. Atë natë, kur u përshëndeta me prindërit, në kokën time vinin mijëra pyetje dhe për asnjërën nuk kisha përgjigje.

Por historia na tregoi se edhe periudhat më të vështira mund të kapërcehen kur një popull ka vullnet, qëndresë dhe besim në të ardhmen.

Sot Kosova është shtet dhe ka një brez të ri që është rritur në liri. Prandaj nuk duhet të kemi frikë nga krizat politike. Krizat janë pjesë e demokracisë. Ajo që duhet të na shqetësojë është mënyra se si i menaxhojmë ato.

Unë jam i shqetësuar për politikën, por nuk jam i dëshpëruar për shtetin. Dhe këto janë dy gjëra të ndryshme.

Besoj te qytetari i Kosovës. Ai është më i pjekur sesa ndonjëherë mendojnë politikanët. Ai di të dallojë, di të gjykojë dhe ka në dorë mjetin më të fuqishëm të demokracisë – votën.

Politikanët ndryshojnë, qeveritë vijnë dhe shkojnë, mandatet përfundojnë. Por Kosova mbetet.

Unë u largova nga vendlindja në vitin 1988, por vendlindja nuk u largua kurrë nga unë. Pas gjithë këtyre viteve, ende besoj se Kosova mund të bëhet më e mirë, më demokratike dhe më e bashkuar.

Dua t’ua lëmë brezave që vijnë një Kosovë ku politika i shërben shtetit, shteti i shërben qytetarit dhe ku fëmijët tanë mund të thonë me krenari, kjo është Kosova jonë.