Ndërmarrja e Përbashkët Kriminale – Sa e mundshme është një dënim në Hagë?

Dosja përfundimtare e Prokurorisë në procesin gjyqësor ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit nuk është vendim gjykate dhe nuk përbën në vetvete dëshmi të fajësisë. Ajo është përmbledhja finale e pretendimeve të Prokurorisë, mbi bazën e të cilave trupi gjykues do të vlerësojë nëse akuzat janë provuar përtej dyshimit të arsyeshëm.

Nëse analizojmë dokumentin e Prokurorisë, gjasat për dënim apo lirim varen nga disa faktorë kyç:

Pikat e Forta të Prokurorisë (Gjasat që çojnë drejt dënimit)

Teoria e Ndërmarrjes së Përbashkët Kriminale (NPK): Ky është argumenti kryesor i akuzës. Prokuroria nuk ka nevojë të provojë që katër të akuzuarit kanë kryer krime me duart e tyre. Mjafton të vërtetohet se ata ndanin një qëllim të përbashkët (eliminimin e kundërshtarëve politikë dhe bashkëpunëtorëve të pretenduar) dhe se kanë kontribuar në këtë qëllim përmes strukturave. Ky standard juridik e bën më të lehtë dënimin e udhëheqësve të lartë.

Hierarkia dhe Komanda: Prokuroria ka grumbulluar komunikata zyrtare, vendime, emërime dhe urdhra të nënshkruar nga të akuzuarit. Përmes tyre, ajo synon të thotë: “Këta njerëz kishin kontroll efektiv mbi çdo gjë që ndodhte në terren”. Nëse gjykata bindet se Shtabi i Përgjithshëm kishte kontroll absolut, përgjegjësia e tyre penale rritet ndjeshëm.

Mosndëshkimi i Krimeve: Një pikë e fortë e dosjes është argumenti se të akuzuarit, edhe nëse nuk i kanë urdhëruar krimet, kanë pasur dijeni për to dhe nuk kanë marrë asnjë masë për t’i parandaluar apo për t’i ndëshkuar kryesit.

Sfidat e Akuzës (Gjasat që çojnë drejt pafajësisë)

Kaosi i Luftës vs. Struktura e Rregullt: Kjo është vija kryesore e mbrojtjes. UÇK-ja ka qenë kryesisht një ushtri guerile, shpesh e decentralizuar, ku zonat operative merrnin vendime vetanake. Nëse mbrojtja provon se Shtabi i Përgjithshëm nuk kishte kontroll real në terren dhe se shumë komunikata lëshoheshin për efekte propagande ose morale, akuza e Prokurorisë rrëzohet.

Besueshmëria e Dëshmitarëve: Shumë dëshmitarë të Prokurorisë kanë ndryshuar dëshmitë e tyre gjatë procesit ose janë treguar kontradiktorë. Në të drejtën ndërkombëtare, çdo dyshim i arsyeshëm (reasonable doubt) shkon në favor të të akuzuarit.

Vlerësimi i Gjasave (Konkluzioni)

Mundësia e një dënimi të pjesshëm: Gjasat që të akuzuarit të shpallen fajtorë për të gjitha pikat e akuzës janë të moderuara, për shkak të natyrës komplekse të luftës në Kosovë. Megjithatë, për shkak të përgjegjësisë së komandës (dijenia për krimet dhe mosndëshkimi i tyre), ekziston një rrezik real për një dënim të pjesshëm për disa nga pikat e aktakuzës.

Standardi i lartë i provës: Gjykata Speciale funksionon me standarde strikte evropiane. Pa prova të pakontestueshme që lidhin drejtpërdrejt urdhrat e Shtabit me krimet në qendrat e ndalimit, Prokuroria do ta ketë të vështirë të sigurojë një dënim maksimal.

Në fund, ky mbetet një proces ku politika, historia dhe ligji ndërthuren, dhe ku vendimi përfundimtar do të varet nga ajo se sa e suksesshme do të jetë mbrojtja në çmontimin e tregimit të Prokurorisë për një “strukturë të mirë-organizuar kriminale”.

Shënim: Ky shkrim është analizë mbi pretendimet e Prokurorisë dhe nuk paragjykon vendimin e gjykatës. Të akuzuarit prezumohen të pafajshëm derisa të ketë vendim përfundimtar gjyqësor.

Burim i analizës: Versioni publik i redaktuar i dosjes përfundimtare të Prokurorisë pranë Dhomave të Specializuara të Kosovës.

https://www.botasot.info/aktuale-lajme/2493154/dosja-perfundimtare-si-i-lidh-prokuroria-thacin-veselin-selimin-dhe-krasniqin-me-krimet-e-pretenduara/