Metani shkakton 30% të ngrohjes globale – pse BE po shtyn rregullat për ta reduktuar?

“Metani është frenuesi më i shpejtë që kemi për ngrohjen globale këtë dekadë”.

Ky është paralajmërimi i ekspertëve, ndërsa Bashkimi Evropian po shqyrton shtyrjen e rregullave të reja për reduktimin e emetimeve të metanit.

BE-ja ka propozuar shtyrjen e zbatimit të rregullave të reja për një vit, me argumentin se kjo do të ulte presionin mbi tregjet e energjisë dhe, potencialisht, edhe çmimet e naftës dhe gazit.

Komisioneri evropian për Energjinë, Dan Jørgensen, ka mbështetur një shtyrje njëvjeçare, ndërsa disa vende anëtare dhe grupe të industrisë kanë kërkuar më shumë kohë për zbatimin e rregullave.

Pse është metani kaq i rëndësishëm?

Metani është një nga gazrat më të fuqishëm serrë dhe vlerësohet se ka kontribuar në rreth 30% të rritjes së temperaturave globale që nga Revolucioni Industrial, shkruan euronews.

Për këtë arsye, reduktimi i emetimeve të tij konsiderohet një nga mënyrat më të shpejta për të ngadalësuar ngrohjen globale në afat të shkurtër.

Që nga viti 2024, vendet anëtare të BE-së duhet të matin, raportojnë dhe kontrollojnë emetimet e metanit, si dhe të ndërmarrin masa për zbulimin dhe riparimin e rrjedhjeve.

Rregullat e reja, të planifikuara fillimisht të hyjnë në fuqi më 1 janar 2027, do të shtriheshin edhe te kompanitë që importojnë energji fosile në BE.

Kjo do të thotë se importuesit do të duhet të sigurohen që nafta dhe gazi i importuar përmbushin standarde të caktuara për emetimet e metanit.

Industria kërkon shtyrje

Kompanitë e energjisë argumentojnë se disa mekanizma për akreditimin, verifikimin dhe certifikimin nuk janë ende plotësisht funksionalë.

Sipas tyre, zbatimi i menjëhershëm i rregullave mund të krijojë pasiguri dhe të vështirësojë furnizimin me gaz.

Disa grupe të industrisë dhe vende anëtare kanë kërkuar që rregullat të shtyhen deri në tre vjet, ndërsa propozimi i BE-së aktualisht parashikon një shtyrje prej një viti.

Kritikët e shtyrjes, megjithatë, kundërshtojnë argumentin se rregullat do të shkaktonin një rritje të ndjeshme të çmimeve.

Sipas Climate Crisis Advisory Group (CCAG), kostoja e respektimit të rregullave do të ishte rreth 0.07 euro për MMBtu, ose afërsisht 0.3% e çmimit aktual të gazit.

Një analizë e grupit, bazuar në të dhëna të Rystad Energy, vlerëson se nëse e gjithë kjo kosto do t’u kalonte konsumatorëve, një familje mesatare do të paguante rreth 3 euro më shumë në vit për gazin.

Më shumë gaz në treg?

Mbështetësit e rregullave argumentojnë se lufta kundër rrjedhjeve të metanit nuk do të nënkuptonte domosdoshmërisht më pak gaz në treg.

Përkundrazi, sasia e gazit që aktualisht humbet përmes rrjedhjeve, djegies ose çlirimit në atmosferë mund të rikuperohet dhe të shitet.

Sipas CCAG, Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë vlerëson se rreth 200 miliardë metra kub gaz në vit mund të kapen dhe të futen në treg nëse reduktohen këto humbje.

Kjo do të thotë se zbatimi i rregullave mund të ndihmojë jo vetëm në uljen e emetimeve, por edhe në rritjen e sasisë së gazit të disponueshëm.

Nga vjen metani në Evropë?

Sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, rreth 55% e emetimeve të metanit nga lëndët fosile në Evropë vijnë nga sektori i naftës dhe gazit, kryesisht nga operacionet në fazat e mëvonshme të furnizimit.

Pjesa tjetër lidhet kryesisht me minierat e qymyrit, veçanërisht në Poloni dhe Ukrainë.

Një burim i rëndësishëm, por shpesh i neglizhuar, janë edhe minierat e braktisura të qymyrit. Metani mund të vazhdojë të çlirohet për dekada pasi një minierë është mbyllur.

Në vitin 2024, minierat e braktisura të qymyrit në mbarë botën lëshuan rreth 5 milionë tonë metan, ndërsa puset e braktisura të naftës dhe gazit çliruan pak më shumë se 3 milionë tonë.

Debati për çmimet vazhdon

Për BE-në, sfida është të gjejë një ekuilibër mes sigurisë energjetike, kostove të furnizimit dhe reduktimit të emetimeve.

Mbështetësit e rregullave thonë se reduktimi i metanit mund të realizohet me kosto relativisht të ulët dhe se vonesa do të nënkuptonte më shumë emetime.

Industria, nga ana tjetër, kërkon më shumë kohë për t’u përshtatur me kërkesat e reja dhe paralajmëron për pasiguri në furnizim.

Rregullat pritet të jenë sërish në qendër të debatit evropian për energjinë, ndërsa vendimi përfundimtar do të përcaktojë nëse zbatimi do të nisë në vitin 2027 apo do të shtyhet. /Telegrafi/