Lugina e Preshevës në udhëkryq: Bashkimi politik, autoktonia dhe kufizimet e përfaqësimit parlamentar

Ndryshimet politike në Serbi dhe pjesëmarrja e shqiptarëve të Luginës së Preshevës në zgjedhjet parlamentare e rikthejnë në vëmendje një çështje që nuk mund të trajtohet vetëm përmes numrave të mandateve apo kalkulimeve të zakonshme elektorale. Në thelb të saj qëndrojnë statusi politik i shqiptarëve, të drejtat e tyre kolektive, përfaqësimi institucional dhe e ardhmja e një popullsie autoktone që vazhdon të kërkojë barazi, siguri juridike dhe respektim të identitetit të vet kombëtar. Shqiptarët e Preshevës, Bujanocit dhe Medvegjës nuk janë një komunitet i ardhur rishtazi në këto hapësira. Ata janë popullsi autoktone e trojeve të veta, me rrënjë historike, gjuhë, kulturë dhe kujtesë kolektive që i paraprijnë shumë prej konfigurimeve politike dhe kufijve shtetërorë të sotëm. Për këtë arsye, çështja e tyre nuk mund të reduktohet në një problem të zakonshëm të përfaqësimit të pakicave, pa marrë parasysh dimensionin historik, politik dhe kombëtar që e karakterizon. Në këtë kontekst, pjesëmarrja e përbashkët e subjekteve politike shqiptare që veprojnë në Luginën e Preshevës përbën një zhvillim me rëndësi politike. Këtë herë, partitë shqiptare kanë zgjedhur të marrin pjesë në zgjedhjet parlamentare serbe me synimin për të siguruar përfaqësim sa më të madh dhe për të rritur mundësinë e artikulimit të kërkesave të qytetarëve në institucionet e Serbisë, por që ka ndodhur edhe më herët. Ky vendim duhet respektuar si zgjedhje politike e subjekteve që veprojnë në terren dhe që mbajnë përgjegjësi përpara elektoratit të tyre. Megjithatë, respektimi i këtij vendimi nuk nënkupton se rezultatet e tij duhet të interpretohen pa kritikë apo se pjesëmarrja parlamentare duhet të konsiderohet automatikisht si zgjidhje për problemet e shqiptarëve. Pikërisht këtu fillon debati i vërtetë: çfarë mund të arrijë përfaqësimi parlamentar dhe ku përfundojnë kufijtë e tij?

Bashkimi politik shqiptar: një mundësi që duhet të prodhojë rezultate

Për një kohë të gjatë, fragmentimi politik është përmendur si një prej faktorëve që e kanë dobësuar aftësinë e shqiptarëve të Luginës për t'i artikuluar kërkesat e tyre në mënyrë të koordinuar. Për këtë arsye, pjesëmarrja e përbashkët e subjekteve politike shqiptare në zgjedhjet parlamentare meriton të vlerësohet si përpjekje për të bashkërenduar përfaqësimin dhe për të rritur peshën politike të votës shqiptare. Kur partitë politike, pavarësisht dallimeve programore dhe interesave të tyre partiake, arrijnë të përcaktojnë një objektiv të përbashkët, krijohet mundësia për një përfaqësim më të koordinuar. Kjo mund të ndihmojë në ngritjen e çështjeve që prekin drejtpërdrejt qytetarët, në ndërtimin e një agjende të përbashkët dhe në rritjen e përgjegjësisë së përfaqësuesve ndaj elektoratit. Por bashkimi elektoral nuk duhet të mbetet një marrëveshje që përfundon me mbylljen e kutive të votimit. Ai duhet të vazhdojë në parlament, në institucionet publike dhe në komunikimin e përditshëm me qytetarët. Nëse bashkëpunimi ndërmjet subjekteve politike shqiptare prodhon vetëm një rezultat numerik, pa një program të përbashkët dhe pa objektiva të matshme, atëherë potenciali i tij mbetet i kufizuar. Përkundrazi, nëse ky bashkëpunim shndërrohet në një platformë të qëndrueshme për mbrojtjen e të drejtave, ai mund të krijojë një bazë më të fortë për përfaqësimin e interesave shqiptare. Prandaj, rëndësia e këtij bashkimi nuk qëndron vetëm te numri i deputetëve që mund të sigurohen (Dy), por te aftësia e tyre për të vepruar në mënyrë të koordinuar, për të kërkuar llogaridhënie dhe për të mos i lënë çështjet e Luginës jashtë agjendës institucionale.

Bashkimi politik merr kuptim të plotë vetëm kur shndërrohet në bashkim veprimi, përgjegjësie dhe rezultatesh.

Pse nuk mund të quhet historike çdo fitore parlamentare?

Në debatet politike, rezultatet zgjedhore shpesh përshkruhen si historike. Por përdorimi i këtij përcaktimi kërkon kujdes, sidomos kur bëhet fjalë për një komunitet që prej dekadash përballet me vështirësi në realizimin e të drejtave të veta elementare. Për mendimin tim, nuk është e saktë që pjesëmarrja e shqiptarëve në parlamentin e Serbisë, apo sigurimi i një numri të caktuar mandatesh, të shpallet vetvetiu si ngjarje historike. Një rezultat mund të ketë rëndësi elektorale, mund të dëshmojë mobilizim politik dhe mund të krijojë mundësi të reja për përfaqësim. Por këto elemente, në vetvete, nuk mjaftojnë për të dëshmuar se ka ndodhur një ndryshim thelbësor në pozitën e shqiptarëve të Luginës. Për ta quajtur një zhvillim historik, duhet të ekzistojë një ndryshim me pasoja të qëndrueshme në realitetin politik, juridik dhe shoqëror të komunitetit. Duhet të ketë përparim të prekshëm në të drejtat, në përfaqësimin institucional, në sigurinë juridike dhe në mundësitë për zhvillim ekonomik e shoqëror. Ndërsa për shqiptarët e Preshevës, Bujanocit dhe Medvegjës mbeten të hapura çështje themelore që kërkojnë zgjidhje, është e parakohshme që një rezultat parlamentar të paraqitet si fitore historike pa u parë më parë se çfarë ka ndryshuar realisht. Nuk mjafton të jesh i pranishëm në një institucion për të pasur ndikim të mjaftueshëm në vendimmarrje. Nuk mjafton të kesh mandat për të garantuar barazi. Dhe nuk mjafton që zëri shqiptar të dëgjohet në parlament, nëse kërkesat e tij vazhdojnë të mos marrin përgjigje konkrete. Parlamenti i Serbisë është një institucion i rëndësishëm i sistemit politik të vendit, por përvoja e shqiptarëve ngre pyetje serioze për aftësinë e këtij mekanizmi për t'i zgjidhur problemet e tyre të kahershme. Kur të drejtat elementare kërkojnë përpjekje të vazhdueshme për t'u njohur dhe zbatuar, atëherë është e domosdoshme të ruhet dallimi ndërmjet përfaqësimit formal dhe përparimit real. Kriteri i vlerësimit është i qartë: jo sa mandate sigurohen, por çfarë arrijnë ato mandate të ndryshojnë në jetën e qytetarëve.

Referendumi i 1 dhe 2 marsit 1992: një pikë referimi historike dhe politike

Për ta kuptuar më mirë dimensionin kombëtar të çështjes së Luginës së Preshevës, duhet t'i referohemi edhe referendumit të 1 dhe 2 marsit 1992, i cili zë një vend të rëndësishëm në kujtesën politike të shqiptarëve të kësaj treve. Në interpretimin politik të shqiptarëve që e mbështesin këtë orientim, referendumi shprehu vullnetin për autonomi politike-territoriale me të drejtë ri-bashkimi me Kosovën. Ai përfaqëson një pikë referimi për mënyrën se si një pjesë e rëndësishme e popullsisë shqiptare e ka konceptuar statusin dhe të ardhmen politike të Luginës. Ky zhvillim nuk mund të kuptohet vetëm si një ngjarje e së kaluarës. Ai lidhet me një çështje që vazhdon të jetë e pranishme në ndërgjegjen politike të shqiptarëve të rajonit: marrëdhënien ndërmjet identitetit kombëtar, vullnetit politik dhe realitetit të kufijve shtetërorë. Megjithatë, është e rëndësishme të bëhet dallimi ndërmjet rëndësisë historike të referendumit, interpretimit të tij politik dhe mundësive konkrete për zbatimin e aspiratave të shprehura në atë periudhë. Historia nuk duhet as të harrohet, as të përdoret pa analizë. Ajo duhet të shërbejë si pikë referimi për të kuptuar kërkesat politike, vazhdimësinë e tyre dhe sfidat me të cilat përballen brezat e sotëm. Kujto edhe 28 dëshmorët e UÇPMB-së. Për shqiptarët e Luginës, referendumi i vitit 1992 mbetet një element i rëndësishëm i kujtesës kolektive dhe i debatit mbi statusin e tyre politik. Ai dëshmon se çështja e Luginës nuk është thjesht një debat për vende në parlament, por lidhet me një histori më të gjerë kërkesash për vetëpërcaktim politik dhe për një të ardhme që respekton identitetin kombëtar. Pikërisht për këtë arsye, pjesëmarrja në institucionet e Serbisë dhe kujtesa e referendumit nuk duhen paraqitur domosdoshmërisht si dy qëndrime që e përjashtojnë njëri-tjetrin. Pjesëmarrja parlamentare mund të jetë një zgjedhje politike për të mbrojtur të drejtat në rrethanat e tanishme, ndërsa referendumi mbetet pjesë e trashëgimisë politike dhe historike të komunitetit. Çështja thelbësore është që asnjëra të mos përdoret për ta heshtur tjetrën dhe që vendimet e sotme të vlerësohen në përputhje me interesat, të drejtat dhe nevojat konkrete të qytetarëve.

Autoktonia shqiptare dhe përgjegjësia ndaj së ardhmes

Shqiptarët e Luginës së Preshevës janë autoktonë në trojet e tyre. Kjo përkatësi historike, gjuhësore dhe kulturore përbën një element themelor të identitetit të tyre dhe duhet të merret parasysh në çdo diskutim serioz mbi pozitën e tyre. Megjithatë, autoktonia nuk duhet të mbetet vetëm një pohim identitar apo një argument në debatet politike. Ajo duhet të shoqërohet me respektimin e të drejtave që u takojnë qytetarëve dhe me kushte që u mundësojnë atyre të jetojnë, të punojnë dhe të zhvillohen në vendlindje. Për këtë arsye, çështjet e arsimit në gjuhën shqipe, njohjes së diplomave, përfaqësimit në administratë, polici dhe gjyqësor, punësimit, zhvillimit ekonomik dhe mbrojtjes nga diskriminimi duhet të trajtohen si pjesë e një agjende të qëndrueshme politike dhe institucionale. Një shqetësim i veçantë mbetet largimi i të rinjve dhe dobësimi i perspektivës ekonomike. Një komunitet mund ta ruajë identitetin e tij përmes gjuhës, kulturës dhe kujtesës historike, por qëndrueshmëria e tij afatgjatë varet edhe nga mundësitë reale për të ndërtuar jetën në vendlindje. Në këtë kuptim, përgjegjësia e përfaqësuesve politikë nuk përfundon te mbrojtja simbolike e identitetit. Ajo përfshin edhe krijimin e kushteve për zhvillim, përfaqësim të drejtë dhe siguri juridike. Përfaqësimi parlamentar duhet të shërbejë si një prej instrumenteve për arritjen e këtyre objektivave, jo si zëvendësim i tyre.

Pjesëmarrja në zgjedhjet serbe duhet respektuar, por edhe vlerësuar me kritere të qarta

Vendimi i subjekteve politike shqiptare të Luginës për të marrë pjesë në zgjedhjet parlamentare të Serbisë duhet respektuar. Në një shoqëri pluraliste, partitë kanë të drejtë të përcaktojnë strategjinë e tyre politike dhe të zgjedhin mekanizmat përmes të cilëve synojnë të përfaqësojnë qytetarët. Nuk do të ishte e drejtë që pjesëmarrja në zgjedhje të interpretohej automatikisht si heqje dorë nga kërkesat historike, as që ajo të konsiderohej domosdoshmërisht si zgjidhje përfundimtare e çështjes shqiptare në Luginë. Një zgjedhje e tillë duhet vlerësuar në bazë të qëllimeve të deklaruara, mundësive që krijon dhe rezultateve që arrin. Pjesëmarrja parlamentare mund të ofrojë një platformë për ngritjen e çështjeve të shqiptarëve, për kërkimin e llogaridhënies dhe për ndërtimin e marrëdhënieve institucionale. Por ajo nuk duhet të shndërrohet në arsyetim për të shtyrë pafundësisht kërkesat për barazi dhe për të drejta të garantuara. Përfaqësuesit shqiptarë duhet të jenë në gjendje t'u përgjigjen qytetarëve me transparencë: cilat janë prioritetet e tyre, cilat iniciativa kanë ndërmarrë, çfarë rezultatesh kanë arritur dhe cilat çështje vazhdojnë të mbeten të pazgjidhura. Një raport i tillë i qartë me qytetarët do ta forconte besimin publik dhe do ta bënte përfaqësimin më të përgjegjshëm. Në të njëjtën kohë, institucionet e Serbisë kanë përgjegjësinë të dëshmojnë se pjesëmarrja e shqiptarëve në proceset politike nuk është thjesht një formalitet demokratik, por mundësi reale për përfaqësim, dialog dhe mbrojtje të të drejtave. ( Mbetet të shihet, por nga kursi politik i atyre që do të vijnë nuk le të shpresohet). Demokracia nuk matet vetëm me mundësinë për të votuar. Ajo matet edhe me aftësinë e institucioneve për t'i dëgjuar qytetarët, për t'iu përgjigjur kërkesave të tyre dhe për të siguruar që të drejtat e garantuara të zbatohen në praktikë.

Lugina e Preshevës (Presheva) si vendlindje, identitet dhe përgjegjësi

Përtej analizës politike, Lugina e Preshevës mbetet edhe një hapësirë e lidhjes së thellë emocionale dhe kulturore. Për ata që jetojnë atje dhe për ata që janë vendosur në diasporë, vendlindja nuk është thjesht një pikë gjeografike. Ajo është pjesë e kujtesës personale, e identitetit dhe e përgjegjësisë ndaj brezave që vijnë. Edhe për mua, Presheva nuk është vetëm vendlindje dhe kujtim. Ajo është një lidhje që nuk ndërpritet nga largësia dhe as nga vitet e jetuara jashtë vendit. Është një pjesë e identitetit që mbetet e pranishme në mënyrën se si e kuptoj historinë, përkatësinë dhe të ardhmen e shqiptarëve të Luginës. Këtë lidhje e kam shprehur edhe përmes poezisë, në të cilën malli për vendlindjen ndërthuret me ndjenjën e përgjegjësisë ndaj saj.

PAK ORË NË PRESHEVË – NJË PËRJETËSI MALLI

Pak orë në Preshevë, në vendlindjen time, atje ku çdo qelizë gjaku ushqehet me jetëgjatësi, ku toka flet me zë gjaku, e qielli më flet me mall. Ti, atdhe, duhesh të jesh ndryshe — si lutje në heshtje, si betim i pashkruar.

Edhe terrin e shpoj me dhimbje, edhe diellin e freskoj me dritën e Skënderbeut. Frymën ta dua kur frymon si i Lezhës, si i Krujës, i Vlorës, i Drenicës… po aq si ai i Dukagjinit, Ulqinit e Shkupit. Të gjithë më japin pak nga ti, por vetëm ti më jep gjithçka.

Mirupafshim herave të tjera, Preshevë, ta puthsha ballin — si fëmijë që puth nënën kur ikën, por zemrën kurrë s’e largon.

Kjo lidhje emocionale nuk e zëvendëson analizën politike, por i jep asaj një dimension njerëzor. Pas çdo debati për mandate, institucione dhe strategji qëndrojnë njerëz konkretë, familje, të rinj dhe breza që kërkojnë mundësi për të jetuar me dinjitet në vendin e tyre. Për këtë arsye, çështja e Luginës nuk duhet të trajtohet vetëm në momentet kur zhvillohen zgjedhjet apo kur shfaqen kriza politike. Ajo kërkon vëmendje të vazhdueshme, bashkëpunim ndërmjet shqiptarëve në rajon dhe diasporë, si dhe angazhim institucional për zgjidhjen e problemeve që ndikojnë në jetën e përditshme të qytetarëve. E kësaj here, zëri i diasporës nuk u dëgjua, ngase asnjëra parti nuk e vizitoi ate, qoftë në Zvicër, Gjermani, Belgjikë, apo Austri, ku është pjesa më e madhe dhe janë shumë të zëshëm në çështjen kombëtare.

Përfaqësimi është mjet, jo qëllimi përfundimtar

Shqiptarët e Preshevës, Bujanocit dhe Medvegjës kanë dëshmuar se janë në gjendje të organizohen politikisht, të artikulojnë kërkesat e tyre dhe të kërkojnë hapësirë për përfaqësim në institucionet ku merren vendime që ndikojnë në jetën e tyre. Pjesëmarrja e përbashkët e subjekteve politike shqiptare në zgjedhjet parlamentare të Serbisë mund të krijojë mundësi për një përfaqësim më të koordinuar. Vendimi i tyre duhet respektuar, por edhe vlerësuar përmes rezultateve konkrete që do të sjellë. Në të njëjtën kohë, nuk duhet të ngatërrohet një rezultat elektoral me një kthesë historike. Për sa kohë që mbeten të hapura çështje themelore të të drejtave, përfaqësimit, zhvillimit ekonomik dhe sigurisë juridike, çdo pretendim për një ndryshim rrënjësor duhet të mbështetet në prova dhe jo vetëm në entuziazmin e momentit. Referendumi i 1 dhe 2 marsit 1992 mbetet një pikë e rëndësishme referimi në historinë politike të shqiptarëve të Luginës dhe në kujtesën e kërkesave të tyre për statusin e ardhshëm politik. Ai duhet trajtuar me seriozitet historik, duke dalluar vullnetin e shprehur atëherë nga realitetet dhe mundësitë politike të sotme. Ndërkaq, autoktonia shqiptare në këto troje, identiteti kombëtar dhe e drejta për të jetuar me dinjitet nuk varen nga numri i mandateve që sigurohen në një proces zgjedhor. Ato përbëjnë çështje që kërkojnë mbrojtje të vazhdueshme, angazhim institucional dhe respektim të të drejtave. Thelbi i kësaj çështjeje qëndron te domosdoshmëria që shqiptarët e Luginës të mos e matin të ardhmen vetëm me atë që mund të fitojnë brenda institucioneve ekzistuese, por edhe me aftësinë për të ruajtur një vizion të qartë për identitetin, të drejtat dhe perspektivën e tyre. Nuk është kundërthënie të marrësh pjesë në zgjedhje dhe, njëkohësisht, të kërkosh zgjidhje për çështjet e pazgjidhura historike e politike. ( Sa dëgjohet zëri i asaj etnie?) Por është e domosdoshme që pjesëmarrja institucionale të mos shndërrohet në qëllim në vetvete dhe që përfaqësimi të mos përdoret si dëshmi e një barazie që qytetarët ende nuk e përjetojnë plotësisht.

Lugina e Preshevës nuk ka nevojë vetëm për më shumë mandate; ka nevojë që ato mandate të shndërrohen në më shumë të drejta, më shumë siguri, më shumë mundësi dhe më shumë dinjitet për qytetarët.

Ky është dallimi ndërmjet suksesit elektoral dhe ndryshimit real. Dhe ky është, njëkohësisht, detyrimi që historia, identiteti dhe e ardhmja e shqiptarëve të Luginës ua vendosin të gjithë atyre që kërkojnë t'i përfaqësojnë. Lugina e Preshevës nuk ka nevojë vetëm për bashkim politik dhe mandate parlamentare, por për rezultate konkrete që garantojnë të drejtat, dinjitetin dhe të ardhmen e shqiptarëve në trojet e tyre autoktone. Referendumi i vitit 1992 dhe sakrifica e dëshmorëve të UÇPMB-së mbeten pjesë e rëndësishme e kujtesës kombëtare. Sa shpresa ka nga ata që fituan përfaqësimin në Serbi? Mbetet të shihet. Por, duke u nisur nga ajo që është parë në terren dhe gjatë protestave, te një pjesë e qytetarëve ekziston bindja se po ndërrohen vetëm emrat, ndërsa problemet mbeten të njëjta. Lugina nuk ka nevojë vetëm për përfaqësues, por për ndryshim të vërtetë. Sepse suksesi nuk matet me atë se kush ulet në parlament, por me atë se çfarë ndryshon për shqiptarët. Përndryshe, siç thuhet në Luginën e Preshevës, kjo i bie: «Si Syla në Bilaç!» — shumë zhurmë e pritshmëri, por mbetet të shihet se çfarë do të ndryshojë në të vërtetë.

Të dielën mbrëma, ndërsa në Beograd festohej rënia e Aleksandar Vuçiqit, disa qindra të rinj qëndronin sërish para Kryeministrisë në Tiranë, duke kërkuar dorëheqjen e Edi Ramës. Të hënën, në…

Të dielën, 25 tetor, Serbia bëri atë që shumëkush në rajon e mendonte të pamundur: e largoi nga pushteti Aleksandar Vuçiqin përmes kutisë së votimit. Sipas rezultateve paraprake, Lista Studentore mori rreth 52.5 për qind të…

Të dielën në mbrëmje, Aleksandar Vuçiqi bëri atë që shumëkush në Prishtinë nuk e besonte: pranoi humbjen. Sipas projeksioneve të para, Lista Studentore merr rreth 52 për qind të votave dhe shumicën në Kuvendin e…

Në Hungari, pas 16 vitesh pushteti të pandërprerë, Orban humbi zgjedhjet. Në Serbi, pas më shumë se një dekade kontrolli pothuajse absolut, Vuçiçi pranoi mbrëmjen e së dielës humbjen ngase Lista e Studentëve kishte fituar…

Në orën 20 të mbrëmjes së djeshme në Serbi u mbyllën qendrat e votimit dhe ish-presidenti i Serbisë, Aleksandër Vuçiq, njoftoi paraprakisht se diku nga ora 11.00 e asaj mbrëmjeje do të komunikonte fitoren e partisë së tij…

Në dy shkrimet e mia paraprake, kam bërë një analizë më të detajuar lidhur me ndryshimet dhe plotësimet e Ligjit për Dhomat e Specializuara, kurse tani do të përmendi një arsye komplementare se, a do të mund të zbatohet ky ligj,…

Dje në Serbi, fituesi i madh i zgjedhjeve parlamentare ishte lëvizja opozitare studentore, e njohur si “Lista e Studentëve”. Ajo e mundi kampin politik radikal-nacionaliste të Aleksandar Vuçiçit, i cili në pushtet është që nga viti…

Zgjedhjet parlamentare të 25 tetorit në Serbi, me humbjen e kampit të Aleksandar Vuçiqit dhe fitoren e listës së udhëhequr nga studentët sipas rezultateve paraprake, hapin një kapitull të ri politik për Beogradin. Ky zhvillim nuk…

Në Ballkanin Perëndimor, ku demokracia, sundimi i ligjit dhe integrimi evropian vazhdojnë të përballen me sfida të rëndësishme, debati mbi përqendrimin e pushtetit dhe tiparet autoritare të udhëheqjes politike mbetet thelbësor. Në…

Fitorja e aleancës studentore në Serbi më 25 tetor 2026 ishte një dëshmi e re se serbët e grekët, përgjithësisht popujt e tjerë, kanë patriotizëm e nacionalizëm me zemra, bindje, vepra, vota…! Ndërsa tek ne, shumica e popullit…

Humbja e partisë së Aleksandër Vuçiqit në Serbi pas 14 vitesh në pushtet, është e mirëseardhur. Nuk do të thotë se pritet shumë ndoshta edhe nga Lista Studentore, por kjo mbetet të shihet. Mendja më thotë se duhet të…

Sa herë që Austria feston Ditën e saj Kombëtare, më vjen ndërmend Princi Eugen, ai që e mbrojti këtë vend të bukur dhe vetë civilizimin europian. Ashtu siç bëri më parë Gjergj Kastrioti, "Athleta Christi",…

Me qeverisjen dhe udhëheqjen e tanishme, Kosova nuk mund të integrohet në Bashkimin Europian dhe as të anëtarësohet në NATO. Kjo ndodh sepse, me njerëz që trurin e tyre e kanë të lidhur me ideologjinë islamike dhe shohin ëndrra…

Rënia e Aleksandar Vuçiqit pas 14 vjetësh në pushtet u prit me lehtësim në shumë kryeqytete të rajonit. Por për shqiptarët – si për ata të Luginës së Preshevës, ashtu edhe për Kosovën – pyetja nuk…

Serbia hyri natën e së dielës në një epokë të re politike. Pas 14 vjetësh pushtet të pandërprerë të Partisë Përparimtare Serbe (SNS), Aleksandar Vuçiq pranoi humbjen në zgjedhjet e parakohshme parlamentare, duke ia…

Më 24 tetor, dita e dymbëdhjetë e protestës studentore në Tiranë u mbyll me 23 persona që kërkuan ndihmë mjekësore: trembëdhjetë protestues, gjashtë policë, tre gazetarë dhe një deputet. Një i ri u operua…

Humbja e atdhetarit Osman Osmani, birit të Kosovës dhe të kombit shqiptar, nga Morina e Gjakovës, është e thellë dhe e dhimbshme, veçanërisht për ata prej nesh që patën fatin ta njihnin personalisht, të punonin me të dhe ta…

Një ditë para se të përballej me votuesit e vet, Aleksandar Vuçiqi gjeti kohë të mbronte Edi Ramën nga protestuesit në Tiranë. Kjo nuk ishte rastësi. Për më shumë se një dekadë, kryeministri shqiptar dhe lideri serb…

Në kuadrin e operacionit të OKB-së “Alba”, Turqia kishte dislokuar në Zall-Herr, Shqipëri, 900 trupa. Zonat e veprimit ishin në mbrojtje të aeroportit të Rinasit, të zonës perëndimore të Tiranës dhe të aksit rrugor…

Edi Rama, pushteti nuk është pronë private dhe Shqipëria nuk është pronë e askujt. Karriget e pushtetit mund të duken të përjetshme për ata që janë ulur gjatë në to, por historia ka treguar se asnjë pushtet nuk…

Të shtunën, Tirana përjetoi ditën më të rëndë të protestave që nga mesi i tetorit. Ministria e Shëndetësisë raportoi 13 të lënduar: protestues, disa prej tyre me dëmtime në sy, policë, dy gazetarë dhe…

Sot, Erjon Vishkulli është fytyra e vërtetë kurajoze dhe frymëzuese e djalërisë shqiptare, që nuk pranon të heshtë edhe kur përballet me jetën nga një rregjim autokrat, represiv dhe gjakatar, si kjo e një sundimtari patologjik,…

Revolta masive dhe protestat studentore kanë treguar se zgjedhjet parlamentare të së dielës mund të jenë vendimtare për të ardhmen e Serbisë. Sipas analistëve serbë, ekziston një forcë e re politike, e përfaqësuar nga…

Serbia voton nesër, më 25 tetor, në zgjedhje të parakohshme parlamentare që mund ta trondisin pushtetin katërmbëdhjetëvjeçar të Aleksandar Vuçiqit. Për herë të parë pas shumë vitesh, rezultati nuk dihet…

Edhe Josip Broz Tito, një nga udhëheqësit më të njohur komunistë të shekullit XX, e kuptonte rëndësinë e rinisë dhe rolin e saj për të ardhmen e ish RSFJ-së. Ky gjatë protestave studentore të vitit 1968, e pati pranuar…

1. Hyrje Historia e albanologjisë evropiane dëshmon se zhvillimi i studimeve shqiptare është ndërtuar në një dialog të vazhdueshëm ndërmjet studiuesve shqiptarë dhe atyre të huaj. Nga Johann Georg von Hahn, Gustav Meyer dhe Norbert Jokl…

Universiteti i Tiranës, i themeluar më 1957, ka një histori të rëndësishme në zhvillimin e arsimit dhe të shkencës shqiptare. Për shumë dekada, ai ka formuar specialistë, studiues dhe personalitete që kanë kontribuar në…

Ka pamje që të tronditin, skena që të lëndojnë shpirtërisht dhe momente që të bëjnë të pyesësh me dhimbje: Ku po shkon Shqipëria dhe çfarë të ardhmeje po ndërtojmë për brezat që…

1. Operacioni „Veles”: Manovra nëntokësore prapa pozicioneve ruse Sipas një njoftimi të Korpusit të Dytë të Gardës Kombëtare të Ukrainës, të njohur si „Khartia”, ushtarët ukrainas kanë përshkuar…

Marrëveshja e arritur në Prishtinë, më 29 shtator 2026, ndërmjet tetë partive politike shqiptare për krijimin e një liste të përbashkët zgjedhore për zgjedhjet parlamentare të Serbisë, që mbahen më 25 tetor,…

Në fotografinë zyrtare të samitit në Budvë të Malit të Zi, liderët e rajonit qëndrojnë krah për krah përpara flamujve të vendeve të tyre. Në rreshtin e parë është edhe kryeministri i Republikës së…

Lidhjet me diasporën, turizmi dhe zhvillimi i aviacionit i japin peshë strategjike një transportuesi të Kosovës. Menaxhimi profesional dhe financimi i qëndrueshëm mund ta kthejnë këtë ambicie në një investim me vlerë për…

Pas vitit 1924 asnjë qeveri shqiptare nuk e ngriti zyrtarisht çështjen e shqiptareve të Kosovës në Lidhjen e Kombeve, ndërkohë që çështja çame u ngrit edhe në vitet 1928 dhe 1934-1935. Qeveritë e Zogut e trajtuan atë…

BELLE, DEÇAN – Në katundin Belle të Mesme, në një nga vendbanimet me histori të pasur të trevës së Deçanit, ka nisur rikthimi në jetë i një monumenti me rëndësi për trashëgiminë kulturore dhe…

Nesër shqiptarët e Luginës votojnë pa asnjë ulëse të garantuar, vetëm pjesëmarrja vendos sa zë do të kenë Në vitin 2020, uniteti solli tri ulëse. Kur garuan të ndarë, shqiptarët fituan vetëm…

Me rastin e 155-vjetorit të lindjes së At Gjergj Fishtës (1871–2026), në vend të një urimi të zakonshëm përkujtimor, po sjellim një dëshmi historike që ndriçon një dimension të rëndësishëm të…

Kur politika përpiqet të diktojë rregullat e debatit, qëndrimi i medias ndaj çdo forme presioni bëhet një çështje parimore e demokracisë. Por misioni i saj i vërtetë fillon aty ku përfundon zhurma e pushtetit dhe nis dëgjimi…

Sa e kanë për zemër “Lirinë e Kosovës” të gjithë ata politikanë shqiptarë, të cilët e deshtën madhështinë e tyre përpara ndërkombëtarëve, por në dëm të shtetit…

Prej një kohe të gjatë, sidomos në "epokën e demokracisë e të kapitalizmit" alla PS, ndeshesh, njihesh, debaton me plot politikanë, pushtetarë, zyrtarë, qytetarë dhe fshatarë të thjeshtë "të majtë",…

Për 135 ditë me radhë, rinia patriotike shqiptare protestoi paqësisht për liritë dhe të drejtat qytetare, për patriotizmin, demokracinë, shtetin ligjor, dinjitetin, antikrizën dhe antikorrupsionin. Më kryesorja, ajo që e dalloi…

Behajdin Allaqi, profesor gjimnazi nga Prizreni dhe një nga anëtarët e LPRK-së që morën pjesë në themelimin e UÇK-së, u zhduk më 11 qershor 1998. Trupi i tij nuk është gjetur kurrë. Më 16 shtator 2026, Dhomat e…

“Rreziku i mbrendshëm” — ka qenë ky titulli i një shkrimi të At Gjergj Fishtës, në revistën Hylli i Dritës. Një shekull më parë, kur shteti shqiptar ishte ende në hapat e tij të parë dhe e ardhmja e vendit ishte e…

Disa vite më parë, në një emision televiziv debati, një analist iu drejtua një politikani me pyetjen se përse nuk merrni shembull nga universiteti, për sa u përket zgjedhjeve, bashkëpunimit, mirëkuptimit dhe harmonisë ndërmjet…

Më në fund u shfaq edhe Aleksandër Vuçiq në krah të Edi Ramës. Kohë të vështira për të dy autokratët e Ballkanit Perendimor. Modeli i përbashkët i qeverisjes i bëri ata gjithashtu bashkëpunëtorë, si dhe…

Një qeveri meriton të përgëzohet për arritjet e saj, por asnjë arritje nuk ia shlyen përgjegjësinë për dështimet në fusha të tjera. Mbështetja qytetare bëhet ushqyese e vetëkënaqësisë kur suksesi në…

Ligji që u prezantua si mbështetja më e fortë institucionale për ish-drejtuesit e UÇK-së në Hagë u kthye të enjten në Kuvend. Kërkesën e bëri vetë partia që e kishte sponsorizuar. Në më pak se një…

Asnjëherë më parë, që nga Lufta e Dytë Botërore, siguria globale e planetit nuk ka qenë më e rrezikuar dhe më e destabilizuar sesa sot. Ka kohë që rendi botëror ka dalë nga binarët dhe pothuajse nuk ka mbetur asnjë…

A po lind një brez i ri liderësh pragmatikë në Serbi?

Një tavolinë për kamerat, plumba gome për rrugën

Ti, që i sheh këto mizori, mos i mbyll sytë para së vërtetës! Mos e verbo ndërgjegjen tënde me heshtje! Reago…!

Kur nuk të do populli, nuk të do as Zoti!

Lugina e Preshevës në udhëkryq: Bashkimi politik, autoktonia dhe kufizimet e përfaqësimit parlamentar

Ndryshimi politik në Serbi: Shpresë për një Ballkan të qetë apo vetëm ndërrim pushteti?

Për një Qeveri Kujdestare me mandat njëvjeçar

Rama dhe dëmi afatgjatë ndaj shoqërisë shqiptare

Aksident mes tri veturave në Prishtinë, ka të lënduar

Arrestohet 20 vjeçari në Kaçanik, kishte urdhëresë gjyqësore

24 orët e së shtunës: Dy të vdekur nga aksidentet, 32 të lënduar

I shkon te shtëpia dhe e kanos babain e saj, arrestohet shtetasi maqedonas në Podujevë

“Mbi 100 të pushkatuar…”, si u shtyp kryengritja antikomuniste në Malësi të Madhe, më 25 janar 1945! Fati tragjik i krerëve të lëvizjes

Arrestimi i intelektuales disidente, si u persekutua Musine Kokalari! Pas gjashtë muajsh hetuesie, e nxorën në gjyq! Aktakuza e prokuror Nevzat Haznedari

10 kuriozitete që nuk i dini për Groenlandën

Shkencëtarët identifikojnë ADN-në më të vjetër njerëzore

Më mungoni në çdo hap të jetës. Dashuria, mirësia dhe kujtimi për ju nuk do të shuhen kurrë. U…

U bënë tri dekada – një jetë e tërë prej kur tragjikisht u nda prej nesh vajza e axhës Drita (Riza)…

Sot u bë 1 vit që kur ndërroi jetë më i dashuri ynë, Gani Rraci. Koha po kalon shpejt, por dhimbja, malli dhe…

Për babain tim të dashur 🤍🕊️ Babi, Sot bëhen kaq shumë vite që nga dita kur na le përgjithmonë….

Modelja Kendall Jenner dhe aktorja Dakota Johnson janë parë duke u larguar nga restoranti tajlandez “Anajak Thai Cuisine”…

Aktorja dhe këngëtarja britanike Denise Van Outen është shfaqur mahnitëse gjatë një mbrëmjeje jashtë, me…