Fundi i “agjentëve të Putinit”: Hungaria ia përplas derën në fytyrë Moskës

Kryeministri Peter Magyar po bën një shkëputje radikale nga politika e afërsisë me Rusinë që ndiqte Viktor Orban: Budapesti dëbon dhjetë diplomatë rusë, njoftohet se për shkak të spiunazhit.

Moska po shqyrton ndërprerjen e furnizimit me gaz.
Gjatë sundimit të Viktor Orban-it, asnjë vend tjetër i BE-së nuk ishte kaq pro-rus sa Hungaria. Për shkak të shërbimit të tij ndaj diktatorit rus, autokrati i rrëzuar nga pushteti nganjëherë quhej “qeni i Putinit” ose “agjent i Kremlinit”.

Për vite me radhë Hungaria konsiderohej si një rrezik sigurie në BE dhe NATO, ndërsa spiunët rusë për një kohë të gjatë mund të vepronin pothuajse pa asnjë pengesë në vend. Siç u bë e ditur në pranverën e vitit 2026, madje edhe ish-ministri i Jashtëm Péter Szijjártó i transmetonte personalisht kolegut të tij rus Sergey Lavrov informacione konfidenciale nga takimet e BE-së.

Me ardhjen e qeverisë së re të udhëhequr nga Péter Magyar në fillim të majit 2026, gjithçka kjo mori fund. Ndryshe nga Orbán, kryeministri i ri hungarez e ka dënuar vazhdimisht dhe ashpër agresionin rus kundër Ukrainës. Së fundmi, qeveria hungareze madje e shpalli Rusinë si një kërcënim për sigurinë kombëtare.

Tani pasoi edhe masa më e ashpër e qeverisë së re kundër politikës ruse: këtë javë Ministria e Punëve të Jashtme e Hungarisë dëboi dhjetë diplomatë rusë, të cilët pretendohet se kanë shkelur Konventën e Vjenës për Marrëdhëniet Diplomatike. Këtë e bëri të ditur përmes Facebook-ut ministrja e Punëve të Jashtme, Anita Orban (e cila nuk ka lidhje familjare me ish-kryeministrin).

Anita Orban nuk dha detaje të mëtejshme, por një formulim i tillë diplomatik zakonisht nënkupton se bëhet fjalë për spiunë. Ajo shtoi se vendimi është marrë për të mbrojtur sigurinë dhe sovranitetin e Hungarisë. Sidoqoftë, kjo nuk do të thotë ndërprerje e marrëdhënieve diplomatike. Hungaria, sipas saj, dëshiron të ruajë “dialogun e nevojshëm, respektin e ndërsjellë dhe zbatimin e rregullave”.
Kthimi në aleanca

Sa e shkurtër ishte deklarata e ministres hungareze, aq më të shumta ishin reagimet dhe komentet për këtë masë. Kjo nuk është çudi, pasi qeveria e re po zbaton praktikisht një kthesë prej 180 shkallësh në marrëdhëniet me Rusinë. Njëkohësisht, kjo është një nga sanksionet më të ashpra diplomatike ndaj Moskës që nga rënia e komunizmit në vitet 1989/90.

Eksperti i zbulimit Péter Tarjányi, në një intervistë për portalin “Index”, deklaroi se “nuk bëhet fjalë për një konflikt diplomatik, por për një aferë të resë të shërbimeve të zbulimit”. Sipas tij, me këtë masë Hungaria po rikthehet në “rrjedhën kryesore të politikës së sigurisë” të aleatëve të saj.
Politologu dhe eksperti kryesor hungarez për Rusinë, András Rácz, zëvendësdrejtor i Institutit Hungarez për Politikë të Jashtme (MKI), deklaroi për agjencinë shtetërore MTI se Hungaria ishte i vetmi vend anëtar i BE-së dhe NATO-s ku një dëbim i tillë nuk ishte kryer gjatë viteve të kaluara. Sipas tij, një hap i tillë duhej të ishte ndërmarrë që katër vjet e gjysmë më parë.

“Tani Hungaria po shlyen detyrimin e saj të vjetër ndaj aleatëve,” tha Rácz.
Afërsia absurde me Rusinë
Nën pushtetin e Viktor Orbán-it, Hungaria ishte i vetmi vend në BE që kurrë nuk e dënoi pa rezerva luftën ruse kundër Ukrainës. Në dy vitet e fundit të sundimit të tij, Orbán madje đổqësoi Ukrainën dhe Perëndimin për agresionin.

Por politika e tij pro-ruse kishte nisur shumë më herët, menjëherë pas rikthimit në pushtet në vitin 2010. Ai e arsyetonte këtë me varësinë e Hungarisë nga furnizimet ruse me energji. Megjithatë, pretendimi se gazi rus është më i lirë është rrëzuar prej kohësh. Edhe zgjerimi i centralit bërthamor Paks me ndihmën ruse i kushton shtrenjtë Hungarisë në afat të gjatë. Për këtë arsye, një pjesë e madhe e simpatisë së Orbán-it ndaj Rusisë mbetet e pasqaruar.

Kjo afërsi shpesh çonte në situata absurde që rrezikonin sigurinë kombëtare, ndërsa Orbán njëkohësisht pretendonte se me të vërtetë kritikët e tij po cenonin sovranitetin hungarez.
Deri në vitin 2016, agjentët e zbulimit rus kishin marrë pjesë për vite me radhë pa pengesë në stërvitje paramilitare në rrjetet e ekstremit të djathtë hungarez. Që nga viti 2012, shërbimet ruse kishin vjedhur për vite me radhë të dhëna sensibile nga Ministria e Punëve të Jashtme e Hungarisë dhe institucione të tjera, pa pasur ndonjë reagim publik nga qeveria.

Në vitin 2019, Rusisë i iu dha leja për të zhvendosur selinë e Bankës Ndërkombëtare të Investimeve (IIB), e njohur edhe si “banka e spiunëve”, në Budapest. Vetëm pas sanksioneve amerikane, banka u tërhoq në vitin 2023.

Gazetari hulumtues Szabolcs Panyi kishte paralajmëruar në mënyrë të përsëritur se Hungaria ishte kthyer në një “qendër logjistike dhe bazë dislokimi për shërbimet e zbulimit rus”, duke vënë kështu në rrezik të gjithë rajonin.

Përmbysja e pakënaqësisë te hungarezët
Kursi i rreptë pro-rus i Orbán-it në fund nxiti një pakënaqësi gjithnjë e më të madhe te shumë hungarezë. Orientimi i qartë pro-evropian dhe pro-perëndimor i Péter Magyar kontribuoi ndjeshëm në fitoren zgjedhore të partisë së tij Tisza (Respekt dhe Liri).
Gjatë fushatës zgjedhore në pranverën e vitit 2026, në tubime shiheshin shpesh flamuj evropianë, si dhe dëgjohej spontanisht thirrja: “Rusi, ikni në shtëpi!”

Ndryshe nga Orbán, Magyar dhe politikanët udhëheqës të partisë së tij janë të bindur se vendi i Hungarisë është ekskluzivisht në Evropë dhe se me Rusinë duhet të mbahen vetëm marrëdhënie pragmatike në nivel më të ulët. Shumë vëzhgues dhe ekspertë megjithatë janë të habitur nga radikaliteti i politikës së re.
Ish-zëvendësshefi i shërbimit të kundërzbulimit hungarez, András Telkes, shkroi në gazetën “Népszava” se dëbimi i diplomatëve tregon se prania e zbulimit rus në Hungari është “shumë e thellë” dhe se vendi ka një problem serioz.

Sipas Telkes, dëbimi i dhjetë diplomatëve do të ndihmojë në rindërtimin e besimit të shërbimeve të zbulimit të NATO-s ndaj Hungarisë. Ai shton:
“Nëse do të dëboheshin dy apo tre persona, kjo do të ishte një sinjal. Dëbimi i dhjetë personave tashmë do të thotë luftë.”

A do ta ndërpresë Moska furnizimin me gaz?
Ministria e Punëve të Jashtme e Rusisë reagoi në mënyrë të pazakontë të ashpër ndaj dëbimit të diplomatëve rusë. Zëdhënësja foli për një “lobi rusofob në Budapest” dhe paralajmëroi një përgjigje “të ashpër dhe të dhimbshme”.

Deputeti rus Andrey Kolesnik, anëtar i Komitetit të Mbrojtjes në Dumën e Shtetit, deklaroi se duhet të merret parasysh edhe mundësia e ndërprerjes së furnizimit me gaz ndaj Hungarisë.

Ministrja e re e Punëve të Jashtme e Hungarisë, Anita Orbán, është ndër personat më të informuar në qeverinë e re lidhur me presionet e tilla ruse. Ajo ka doktoruar në vitin 2007 mbi temën e politikës energjetike ruse në Evropën Qendrore, ndërsa në vitin 2008 ka botuar librin “Pushteti, energjia dhe imperializmi i ri rus”./DW