Edi Rama: Psikologjia e pushtetit, arroganca dhe shmangia e përgjegjësisë

Sa herë që mendoj për Shqipërinë, shpesh i bëj vetes të njëjtën pyetje: Çfarë ka ndodhur me vendin për të cilin dikur besonim se kishte një të ardhme?

Ecni nëpër rrugët e Tiranës dhe hidhni sytë përreth. Ku janë të rinjtë? Ku janë studentët, profesionistët e rinj, familjet që duhet të ndërtonin jetën e tyre dhe të rrisnin fëmijët në vendin e tyre? Shumë prej tyre janë zhdukur nga rrugët; jo sepse donin ta braktisnin Shqipërinë, por sepse nuk shihnin më asnjë të ardhme aty.

Ata janë larguar drejt vendeve ku mund të gjejnë punë, dinjitet, siguri dhe mundësinë për të jetuar pa u shqetësuar vazhdimisht për të nesërmen.

Të thyhet zemra të shohësh një vend kaq të pasur me bukuri natyrore, histori dhe potencial njerëzor, teksa humbet gradualisht pikërisht atë brez që duhet të formësojë të ardhmen e tij.

Dhe pas trembëdhjetë vitesh nën udhëheqjen e Edi Ramës, nuk mund të mos pyes: Kush mban përgjegjësi për këtë?

Më shqetëson veçanërisht fakti se, pavarësisht frustrimeve në rritje ekonomike, skandaleve të korrupsionit, emigracionit masiv dhe rënies së besimit të publikut, kryeministri ynë vazhdon të paraqitet si dikush që i di të gjitha dhe gjykimi i të cilit nuk duhet vënë kurrë në dyshim.

Sa herë që shtrohet çështja e përgjegjësisë, duket se ajo i takon dikujt tjetër. Sa herë që një zyrtar qeveritar përfshihet në një skandal, kjo paraqitet si një dështim individual. Sa herë që qytetarët shprehin pakënaqësinë e tyre, ata trajtohen sikur thjesht nuk e kuptojnë panoramën e gjerë.

Por unë besoj se një vend nuk mund të qeveriset përmes arrogancës, marrëdhënieve me publikun dhe justifikimeve të pafundme.

Ajo që më shqetëson më shumë nuk është thjesht jetëgjatësia politike e Edi Ramës. Është shndërrimi i dukshëm i pushtetit politik në autoritet personal, thellimi i hendekut midis qeverisë dhe qytetarëve të zakonshëm, si dhe pasojat që kjo ka sjellë për një komb të tërë.

Kjo është arsyeja pse dua ta analizoj udhëheqjen e Ramës përmes prizmit të psikologjisë politike, veçanërisht duke u ndalur te konceptet e *hubris*-it (kryelartësisë së tepruar), narcisizmit malinj dhe udhëheqjes autoritare.

Sepse pyetja që duhet të bëjmë nuk është më thjesht se çfarë i ka premtuar kjo qeveri Shqipërisë.

Pyetja është se çfarë u kanë shkaktuar vendit dhe popullit të tij këto trembëdhjetë vite të këtij leadership.

Sjellja e Edi Ramës si kryeministër ngre pyetje serioze lidhur me psikologjinë e pushtetit politik, veçanërisht për sa i përket arrogancës, refuzimit për të marrë përgjegjësi dhe zhvendosjes sistematike të fajit te të tjerët.

Në psikologjinë politike, modele të caktuara të lidershipit lidhen me koncepte si "Hubris syndrome " (hubris), lidershipi narcisist dhe sjellja autoritare. Këto koncepte ndihmojnë për të shpjeguar se si udhëheqësit, pasi qëndrojnë në pushtet për periudha të gjata, mund të shkëputen gjithnjë e më shumë nga realitetet që përjetojnë njerëzit që ata qeverisin.

Megjithëse do të ishte e papërshtatshme t'i atribuohej një diagnozë klinike një figure politike pa një vlerësim profesional, sjellja publike e Ramës shfaq disa karakteristika që lidhen zakonisht me këto modele.

1. Hubris syndrome: Kur pushteti kthehet në një të drejtë personale

Hubris syndrome është një koncept që përdoret për të përshkruar ndryshimet në sjellje që mund të zhvillohen te individët që zotërojnë pushtet të konsiderueshëm për një periudhë të gjatë kohore. Ajo lidhet veçanërisht me vetëbesimin e tepruar, ndjesinë e fryrë të rëndësisë personale dhe paaftësinë në rritje për të pranuar kritika.

Disa karakteristika janë të rëndësishme kur shqyrtohet stili i lidershipit të Ramës.

Rama shpesh e paraqet veten si autoriteti absolut për pothuajse çdo temë, ndërsa kritikat nga qytetarët, gazetarët, studentët dhe kundërshtarët politikë i trajton si dëshmi të paditurisë së tyre. Në vend që të merret seriozisht me shqetësime të ligjshme, ai shpesh mban qëndrimin e dikujt që i kupton të gjitha, ndërsa të gjithë të tjerët kuptojnë shumë pak, ose aspak.

Refuzimi për të marrë përgjegjësi.

Kur anëtarë të qeverisë së tij përfshihen në skandale korrupsioni ose përballen me hetime penale, Rama distancohet vazhdimisht nga veprimet e tyre. Ai i paraqet këto raste si dështime morale individuale, në vend që të shqyrtojë nëse ato pasqyrojnë probleme më të thella brenda administratës që ai drejton.

Megjithatë, këta individë nuk janë emëruar nga dikush tjetër. Ata janë përzgjedhur, promovuar dhe u janë besuar përgjegjësi publike nën drejtimin e tij.

Iluzioni Autokratik dhe "Kleptokracia"

Kur ne Shqiperi asgje nuk prodhohet dhe me një ekonomi qe po shembet dita dites , dhe Rama ka mbetur ne pushtet për më shumë se një dekadë, sistemi politik është zakonisht një kleptokraci (qeverisje nga hajdutët) ose një regjim autoritar thellësisht i rrënjosur.

Imazhi i udhëheqësit të pazëvendësueshëm.

Një karakteristikë tjetër e hybrisit politik është besimi se gjykimi personal i dikujt është superior ndaj atij të gjithë të tjerëve. Udhëheqësi fillon gradualisht ta identifikojë mbijetesën e tij politike me interesat e vendit, duke bërë që kritikat ndaj lidershipit të tij të duken pothuajse si një sulm ndaj vetë kombit.

2. Lidershipi narcisist: Të gjitha meritat, asnjë faj

Një nga aspektet më domethënëse të sjelljes politike të Ramës është disekuilibri i dukshëm midis meritave që ai i atribuon vetes për sukseset dhe përgjegjësisë që pranon për dështimet.

Kur diçka shkon mirë, arritja paraqitet si dëshmi e lidershipit dhe vizionit të tij. Kur diçka shkon keq, përgjegjësia bëhet papritur individuale.

Kjo ngjan me një model të njohur të lidershipit narcisist: mbrojtja e imazhit të përsosmërisë personale përmes hedhjes së fajit te të tjerët.

Mekanizmi është i thjeshtë. Lideri merr meritat për çdo arritje, por distancohet nga çdo skandal.

Nëse një ministër akuzohet për korrupsion, problemi paraqitet si sjellja personale e atij ministri. Nëse një institucion i tërë kompromentohet, përgjegjësia u atribuohet individëve që punojnë brenda tij. Ndërkohë, personi që emëroi këta zyrtarë, krijoi hierarkinë politike dhe mbajti kontrollin mbi qeverinë mbetet jashtë shqyrtimit.

Kjo ngre një pyetje themelore: Si mundet një kryeministër të marrë përgjegjësi për arritjet e vendit, ndërsa refuzon përgjegjësinë për dështimet e administratës së tij?

Udhëheqja nuk mund të jetë një privilegj kur gjërat shkojnë mirë dhe një pozicion i parëndësishëm kur gjërat shkojnë keq.

3. Trembëdhjetë vjet në pushtet: Realiteti ekonomik dhe social

Edi Rama mori detyrën në shtator 2013. Më shumë se një dekadë më vonë, Shqipëria vazhdon të përballet me sfida serioze ekonomike dhe sociale, duke përfshirë varfërinë, emigrimin, mundësitë e pabarabarta dhe një ndjenjë në rritje të pasigurisë midis të rinjve.

Për shumë familje shqiptare, realiteti i përditshëm është dukshëm i ndryshëm nga pamja e prosperitetit që paraqitet shpesh nga qeveria.

Të rinjtë largohen nga vendi në kërkim të punësimit dhe një standardi të mirë jetese. Pagat mbeten të pamjaftueshme për shumë punëtorë, ndërsa kostot e strehimit dhe shpenzimet e përditshme konsumojnë një pjesë gjithnjë e më të madhe të të ardhurave familjare.

Pas trembëdhjetë vitesh në qeveri, këto kushte nuk mund të shpjegohen thjesht duke fajësuar administratat e mëparshme, rrethanat ndërkombëtare ose individët e izoluar.

Një qeveri duhet të gjykohet në fund të fundit nga kushtet në të cilat jetojnë qytetarët e saj.

Kontradikta bëhet veçanërisht e habitshme kur një udhëheqës vazhdon të paraqitet si jashtëzakonisht i ditur dhe i suksesshëm pavarësisht problemeve të vazhdueshme me të cilat përballet vendi.

Në psikologjinë politike, kjo mospërputhje mund të shqyrtohet përmes konceptit të madhështisë kompensuese: një ndjenjë e ekzagjeruar e superioritetit personal që shërben për të mbrojtur një individ nga përballja me realitete të pakëndshme.

Kur kritika bëhet e patolerueshme, udhëheqësi nuk e rishqyrton performancën e tij. Në vend të kësaj, ai vë në dyshim inteligjencën, motivet ose kuptimin e atyre që bëjnë kritikën.

Mesazhi bëhet i njohur: Unë e di se çfarë është më e mira për vendin; ju thjesht nuk e kuptoni.

Sindroma e "Carit të mirë" dhe "Bojarëve të këqij"

Ndoshta paraleli historik më shpjegues për sjelljen politike të Ramës është fenomeni që ndonjëherë përshkruhet si sindroma e "Carit të mirë" dhe "Bojarëve të këqij".

Historikisht, kjo ishte një strategji politike përmes së cilës sundimtari suprem e paraqiste veten si dashamirës, ​​i urtë dhe me qëllime të mira, ndërsa vuajtjet e popullatës ua faturonte ministrave të korruptuar dhe zyrtarëve të paaftë që e rrethonin.

Sundimtari mbetej, gjoja, i pafajshëm. Faji u takonte njerëzve që punonin nën të.

E njëjta logjikë politike mund të vërehet në qasjen e Ramës ndaj skandaleve që përfshijnë anëtarë të qeverisë së tij.

Kur një ministër bëhet objekt hetimi, Rama distancohet nga ai individ. Kur një zyrtar tjetër implikohet, shpjegimi është sërish: përgjegjësi personale.

Madje, ndonjëherë qeveria e paraqet hetimin ose shkarkimin e njërit prej zyrtarëve të saj si dëshmi të vendosmërisë për të luftuar korrupsionin.

Por kjo ngre një pyetje të natyrshme: Kush i emëroi këta njerëz? Kush u dha atyre autoritet? Kush i mbajti ata në pozita pushteti?

Një kryeministër nuk mund ta paraqesë vazhdimisht veten si zgjidhjen për problemet që janë krijuar nga vetë administrata e tij.

Duke sakrifikuar ministra të veçantë, ndërsa mbron imazhin e tij politik, ai ruan iluzionin se sistemi është në thelb i shëndoshë dhe se vetëm pak njerëz brenda tij kanë dështuar.

5. SPAK-u, skandalet qeveritare dhe çështja e llogaridhënies

Hetimet e kryera nga Prokuroria e Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK) kanë nxjerrë në pah akuza të rënda që përfshijnë figura të larta politike.

Mes atyre që janë përballur me hetime, akuza penale apo procedura të tjera ligjore, përfshihen ish-zëvendëskryeministra, ish-ministra të Brendshëm, ish-ministra të Mjedisit dhe kryetarë bashkish të njohur, përfshirë kryetarin e Bashkisë së Tiranës, Erion Veliaj.

Këto zhvillime kanë ngritur pyetje të ligjshme lidhur me përgjegjësinë politike të kryeministrit, veçanërisht duke pasur parasysh se shumë nga individët në fjalë i përkisnin rrethit të tij më të ngushtë politik.

Situata që lidhet me zëvendëskryeministren Belinda Balluku është veçanërisht shqetësuese.

Akuzat që përfshijnë Ballukun dhe projektet e mëdha të prokurimit publik kanë shkaktuar debate të konsiderueshme në opinionin publik. Pozicioni i saj brenda qeverisë e bën çështjen e llogaridhënies politike edhe më të rëndësishme. Ajo ka mbajtur një nga postet më të larta në vend dhe publiku ka të drejtën absolute të dëgjojë një proces ligjor transparent dhe të pavarur.

Ekziston gjithashtu një dimension politik që nuk mund të shpërfillet. Duke pasur parasysh seriozitetin e akuzave dhe pozicionin e Ballukut brenda qeverisë së Ramës, çështja e saj ngre pyetje se sa ishte në dijeni kryeministri, kur e mësoi këtë, dhe nëse udhëheqja politike mban përgjegjësi për mjedisin në të cilin janë marrë këto vendime.

Ka edhe një aspekt tjetër për t'u marrë parasysh: çfarë ndodh nëse një zyrtar i lartë, ndaj të cilit rëndojnë akuza serioze, vendos të zbulojë informacione rreth personave që ndodhen mbi të në hierarki?

Kjo mundësi i bën hetimet e pavarura dhe një proces gjyqësor të paanshëm edhe më thelbësor.

Ligji duhet të zbatohet në mënyrë të barabartë për të gjithë, pavarësisht lidhjeve politike apo prejardhjes familjare. As ndikimi politik dhe as besnikëria personale nuk duhet të përcaktojnë nëse dikush përballet me drejtësinë.

I njëjti parim vlen edhe për ish-drejtoreshën e Shërbimit të Inteligjencës Kombëtare, Vlora Hyseni, rrethanat ligjore të raportuara dhe akuzat për sjellje të pahijshme kanë ngritur pyetje në lidhje me integritetin e institucioneve të sigurisë së Shqipërisë.

Akuzat në lidhje me zbulimin e sekreteve shtetërore ose bashkëpunimin me rrjetet kriminale janë jashtëzakonisht serioze. Nëse vërtetohen përmes provave, ato kërkojnë llogaridhënie të plotë ligjore.

Publiku meriton përgjigje të qarta. Kush e dinte se çfarë po ndodhte? Kush ishte përgjegjës për mbikëqyrjen? A funksiononin institucionet në mënyrë të pavarur?

Rama nuk mund t'i përgjigjet çdo pyetjeje në lidhje me përgjegjësinë penale individuale. Kjo është përgjegjësi e gjykatave. Por ai nuk mund ta shpërfillë thjesht përgjegjësinë më të gjerë politike të qeverisë që ai drejton.

Pavarësia e SPAK-ut dhe gjyqësorit është thelbësore. Po aq e rëndësishme është të sigurohet që asnjë figurë politike, përfshirë kryeministrin, të mos ndërhyjë në administrimin e drejtësisë.

6. Unë di gjithçka; Nuk di asgjë

Stili i komunikimit të Ramës është bërë një nga tiparet më të dallueshme të lidershipit të tij politik.

Kur përballet me gazetarë, studentë ose qytetarë të zakonshëm, ai shpesh përgjigjet me sarkazëm, përbuzje dhe vërejtje shpërfillëse. Në vend që të trajtojë thelbin e kritikës, ai shpesh vë në dyshim njohuritë ose kuptimin e personit që ngre çështjen.

Kjo është veçanërisht shqetësuese kur shqetësimet përfshijnë realitete të përditshme: varfërinë, papunësinë, kushtet universitare, korrupsionin dhe koston e jetesës.

Qytetarët nuk kanë nevojë për një leksion politik për të shpjeguar rrethanat e tyre. Ata e dinë se çfarë mund të blejnë pagat e tyre. Ata e dinë se sa kushton qiraja. Ata e dinë pse fëmijët e tyre po mendojnë të largohen nga Shqipëria.

Kur një i ri thotë se një pagë mesatare mujore prej afërsisht 400 eurosh nuk mund të mbulojë koston e jetesës, përgjigjja e duhur nuk është të vihet në dyshim kuptimi i atij personi për ekonominë ose politikën.

Është të adresohet problemi.

Një qeveri që e trajton kritikën si injorancë gradualisht humbet aftësinë e saj për të dëgjuar. Dhe një udhëheqës që beson se vetëm ai zotëron të vërtetën përfundimisht fillon të ngatërrojë autoritetin personal me mençurinë e padiskutueshme.

7. Fajësimi i Rusisë, Iranit dhe Antifas: Shndërrimi i protestave të brendshme në një konspiracion të huaj

Një tjetër shembull zbulues i kësaj qasjeje doli në përgjigjen e Ramës ndaj protestave antiqeveritare të udhëhequra nga studentët.

Në vend që të përqendrohej në ankesat e shprehura nga të rinjtë, Rama ka përmendur publikisht ndërhyrjen e huaj, përfshirë Rusinë dhe Iranin, dhe ka përdorur referenca ndaj Antifas për të karakterizuar forcat që dyshohet se qëndrojnë pas protestave.

Narrativa e qeverisë i ka portretizuar demonstratat si pjesë të një operacioni më të gjerë hibrid që synon të destabilizojë Shqipërinë.

Rama është referuar përfshirjes së dyshuar të inteligjencës së huaj dhe përdorimit të mijëra profileve të rreme në mediat sociale për të manipuluar opinionin publik dhe për të inkurajuar trazirat.

Megjithatë, akuzat e kësaj natyre kërkojnë prova konkrete. Ato nuk mund të zëvendësojnë një shqyrtim të ndershëm të arsyeve pse të rinjtë po protestojnë.

E njëjta gjë vlen edhe për karakterizimin e lëvizjes Gen-Z. Studentët kanë kundërshtuar portretizimin si ekstremistë ose instrumente të interesave të politikës së huaj. Ankesat e tyre kanë të bëjnë me çështje që janë shumë pjesë e jetës së përditshme shqiptare.

* Kostoja në rritje e arsimit. * Infrastrukturë universitare e papërshtatshme.

* Mundësi të kufizuara punësimi.

* Paga të ulëta dhe strehim gjithnjë e më i papërballueshëm.

* Largimi i vazhdueshëm i të rinjve të arsimuar nga vendi.

Këto janë probleme të brendshme. Ato nuk mund të zgjidhen duke ia atribuar qeverive të huaja, agjencive të inteligjencës ose lëvizjeve politike jashtë vendit.

Edhe nëse aktorët e jashtëm do të përpiqeshin të shfrytëzonin pakënaqësinë publike, kjo nuk do të eliminonte arsyet themelore të vetë pakënaqësisë.

Një qeveri duhet të jetë e aftë të bëjë dallimin midis manipulimit të mundshëm të një proteste dhe ankesave legjitime që nxorën njerëzit në rrugë.

Përndryshe, çdo shprehje e pakënaqësisë publike mund të transformohet lehtësisht në një kërcënim për sigurinë.

8. Dialogu si një performancë politike

Përpjekja e Ramës për të krijuar një hapësirë simbolike për dialog me të rinjtë jashtë zyrës së tij, duke përfshirë vendosjen e një tavoline dhe karrigeve prej guri, bëri pak për të zgjidhur konfrontimin themelor.

Studentët e refuzuan gjestin, dhe raportet për karriget e thyera ilustruan se sa i thellë ishte bërë mosbesimi.

Problemi nuk ishte kurrë thjesht mungesa e një tavoline ose një ftese për të folur.

Si mund të zhvillohet një dialog kuptimplotë, kur të njëjtët të rinj që ftohen të marrin pjesë, janë portretizuar tashmë si ekstremistë, të manipuluar nga fuqi të huaja, apo të paaftë për të kuptuar situatën politike në vend?

Dialogu kërkon respekt të ndërsjellë. Ai kërkon të dëgjuarit, pranimin e kritikave të drejta dhe gatishmërinë për të ndryshuar qasje.

Ai nuk mund të reduktohet në një ushtrim marrëdhëniesh publike, të orkestruar me kujdes.

Për studentët, çështja thelbësore nuk ishin mobiljet jashtë zyrës së kryeministrit. Bëhej fjalë për përgjegjësinë e qeverisë lidhur me kushtet që i kishin shtyrë ata të protestonin, si dhe për kërkesën e tyre për ndryshim politik dhe dorëheqjen e Ramës.

Një gjest simbolik nuk mund ta zëvendësojë llogaridhënien politike.

9. Paradoksi i trembëdhjetë viteve në pushtet

Në thelb të lidershipit të Ramës qëndron një kontradiktë e rëndësishme.

Ai ka qëndruar në pushtet për trembëdhjetë vite, duke drejtuar një sistem politik në të cilin shumë zyrtarë të lartë janë përballur me akuza të rënda dhe hetime, ndërkohë që një numër i madh shqiptarësh vazhdojnë të përballen me pasigurinë ekonomike dhe emigracionin.

Megjithatë, ai vazhdimisht e paraqet veten si personi që di më shumë, sheh më larg dhe mban më pak përgjegjësi.

Ky është thelbi i problemit politik.

Kryeministri nuk mund të pretendojë se është arkitekti i çdo suksesi, ndërsa çdo dështim e cilëson si përgjegjësi të dikujt tjetër. Ai nuk mund të kërkojë besim të verbër nga publiku, ndërkohë që pyetjet legjitime i trajton si shenja paditurie.

Gjithashtu, ai nuk mund të vazhdojë ta paraqesë korrupsionin brenda administratës së tij si një sërë gabimesh personale të shkëputura nga njëra-tjetra, pa marrë në konsideratë mjedisin institucional dhe politik në të cilin kanë vepruar këta individë.

Pas trembëdhjetë vitesh, pyetja nuk është më thjesht nëse ministra të veçantë kanë dështuar.

Pyetja është nëse ka dështuar vetë lidershipi.

Shqipëria nuk ka nevojë për një udhëheqës që beson se i di të gjitha. Ajo ka nevojë për institucione që funksionojnë në mënyrë të pavarur, për një qeveri që u përgjigjet qytetarëve të saj dhe për një kryeministër që e kupton se pushteti politik sjell me vete edhe përgjegjësi.

Mbi të gjitha, ajo ka nevojë për një kulturë politike ku askush nuk është mbi kontrollin – as ministrat, as kryetarët e bashkive dhe, sigurisht, as vetë kryeministri.

Pushteti nuk e shfajëson një udhëheqës nga përgjegjësia. Sa më gjatë të qeverisë dikush, aq më e madhe bëhet ajo përgjegjësi.

Brezi i ri nuk u largua sepse pushuan së dashuri vendin e tyre. U larguan sepse dashuria për vendin nuk mjaftonte më për të ndërtuar një jetë dinjitoze aty.

Dhe ndoshta ky është dështimi më i madh i trembëdhjetë viteve të qeverisjes së Edi Ramës: jo thjesht skandalet e korrupsionit, arroganca politike apo përqendrimi i pushtetit, por humbja graduale e një brezi të tërë, i cili duhej të kishte qenë e ardhmja e Shqipërisë.

Një vend mund t’i rindërtojë rrugët, ndërtesat dhe qytetet e veta. Por si mund t’i rindërtojë jetët e atyre që janë larguar, familjet e ndara nga emigracioni dhe ëndrrat e braktisura gjatë rrugës?

Shqipëria u përket njerëzve të saj, jo figurave politike që e qeverisin atë përkohësisht. Asnjë kryeministër nuk është më i madh se vendi të cilit i shërben dhe asnjë udhëheqës nuk ka të drejtë ta ngatërrojë pushtetin e tij personal me fatin e një kombi të tërë.

Në Ballkan, mesazhet e diplomatëve amerikanë shpesh lexohen si protokoll: një video e shkurtër, falënderime, premtime për bashkëpunim. Videomesazhi i ambasadorit të ri të SHBA-së në Tiranë, Eric Wendt, nuk duhet lexuar kështu. Ai…

Kur zbërthejmë anatominë e rrënimit shoqëror dhe politik në trojet tona, pyetja më e dhimbshme që shtrohet është ajo mbi shkaqet e brendshme psikologjike dhe historike: Pse populli ynë, pas aq shumë shekujsh vuajtjeje, bie sërish…

Marrëveshja politike e prillit 2008 dhe ndryshimet kushtetuese e zgjedhore që pasuan shënuan një kthesë të rëndësishme në mënyrën e organizimit të përfaqësimit politik në Shqipëri. Kalimi te sistemi zgjedhor…

Në katër ditë, nga 3 deri më 6 nëntor, Policia e Shtetit në Shqipëri u ka vendosur 95 gjoba protestuesve, shumica për bllokim rruge. Nesër, të shtunën, opozita ka thirrur protestë kombëtare. Paketa që qeveria Rama miratoi më…

Deputetët shqiptarë kërkojnë njohjen dhe dënimin institucional të krimeve ndaj shqiptarëve Dorëzimi në Kuvendin e Malit të Zi i Propozim-Rezolutës për Masakrën e Tivarit dhe krimet e tjera të kryera ndaj shqiptarëve…

Pse debati për 250 mijë leje qëndrimi dhe 85 mijë vende pune duhet të shndërrohet në debat për politika ekonomike, migrim qarkullues dhe zhvillim kombëtar. Debati i fundit ndërmjet deputetes së LDK-së, Hykmete Bajrami, dhe kryeministrit…

Presidenti Donald Trump ka propozuar prej muajsh një ligj të quajtur “No Invasion of Our Country Act” (Akti i Jo-Invazionit të Vendit Tonë), me të cilin synon ta bëjë “ligjërisht të pamundur” që presidentët e…

Lajmi se Akademia Ushtarake "Gjeneral Mihailo Apostollski" në Shkup nuk ka pranuar këtë vit asnjë kadet shqiptar ka ndezur një përplasje që shqiptarët e Maqedonisë së Veriut e njohin mirë. BDI-ja fajëson VLEN-in dhe…

Gjykata Speciale në Hagë duhet ta përfundojë mandatin e saj, ndërsa Kosova duhet të dëshmojë se ka vullnetin, kapacitetin dhe guximin institucional për ta ushtruar drejtësinë brenda vendit. Çështja e Gjykatës Speciale nuk…

Në pak javë, dy partitë që e kanë ndërtuar shtetin e Kosovës, LDK dhe PDK, janë futur njëkohësisht në krizë udhëheqjeje. Mund të duket si punë e brendshme e tyre. Nuk është. Në LDK, tre deputetë…

Nuk kam lexuar asnjëherë dhe nuk kam dëgjuar kurrë që një shqiptar jashtë Shqipërisë ta urrejë Shqipërinë apo ta quajë shtetin shqiptar narkoshtet. Ndoshta ka edhe ndonjë të tillë. Nuk e përjashtoj. Ben Blushi…

Kryetari i Partisë Demokratike, Sali Berisha, e ka hedhur sërish publikisht idenë e një fronti të përbashkët opozitar. Në një intervistë televizive të enjten mbrëma, ai ftoi me emër drejtuesit e tri partive më të reja…

Ligji që u premtoi shpëtim ish-drejtuesve të UÇK-së në Hagë rrezikon tani ta kthejë Kosovën pas në rrugën drejt BE-së, pa u dhënë atyre atë që premtoi. Komisionerja evropiane për Zgjerim, Marta Kos,…

Çfarë është një shoqëri e drejtë? Sa larg mund të shkojë shteti? Kur është legjitim një ligj? Filozofia politike ngre pyetjet më themelore në lidhje me bashkëjetesën, pushtetin dhe lirinë. Është…

Raporti vjetor i Komisionit Evropian për Maqedoninë e Veriut, i përbërë prej 111 faqesh dhe i publikuar më 4 nëntor 2026, paraqet një analizë gjithëpërfshirëse të gjendjes politike, juridike, ekonomike dhe institucionale të…

Çdo shtet evropian që i respekton vlerat e Bashkimit Evropian mund të aplikojë për anëtarësim në BE. Procesi i anëtarësimit fillon kur vendet anëtare të BE-së i japin një shteti statusin e kandidatit, pas konsultimeve me…

Para se të japë vlerësimin tim kritik socio psikologjik mbi vrasjen e femrave (grave), më lejoni të shpalos një uverturë mbi vendin dhe rolin e femrës në etnopsikologjine shqiptare. Femra gjatë gjithë historisë dhe traditës së…

Bota po kalon një periudhë të rrezikshme të rikonfigurimit të rendit ndërkombëtar. Rivalitetet ndërmjet fuqive të mëdha, konfliktet rajonale, gara për armatim strategjik dhe dobësimi i mekanizmave tradicionalë të sigurisë po…

Kryediplomatja e BE-së, Kaja Kallas, e tha qartë këtë javë: takimi i nivelit të lartë mes Kosovës dhe Serbisë po përgatitet dhe pret vetëm formimin e qeverisë së re në Beograd. Me fjalë të tjera, ora ka nisur. Pyetja…

Pas më shumë se një jave kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, reagoi nga Brukseli për zgjedhjet e zhvilluara në Republikën e Serbisë. Ky rreagim erdhi si rezultat i pyetjes që gazetarja në intervistë i bëri atij me kërë…

Njohuritë juridike, verifikimi rigoroz i fakteve, respektimi i etikës profesionale, mbrojtja e viktimave dhe kontrolli i emocioneve janë ndër shtyllat themelore të raportimit profesional në kronikën e zezë dhe në situatat me ndjeshmëri të…

Shqipëria po përjeton një nga periudhat më të rënda të besimit të qytetarëve te shteti, drejtësia dhe institucionet publike. Padrejtësia, korrupsioni, klientelizmi, abuzimi me pushtetin dhe pandëshkueshmëria janë bërë…

Komisioni Evropian e publikoi sot raportin vjetor për Kosovën. Mesazhi i tij është i qartë. Në drejtësi nuk ka përparim. Kundër korrupsionit ka rezultate të kufizuara. Dy vite krizash politike i kanë dobësuar institucionet. Shqipëria…

Ndërsa debati publik në Kosovë përqendrohet te apeli i ish-drejtuesve të UÇK-së dhe te ligji i ri për Specialen, në Hagë ka nisur pothuajse në heshtje një procedurë tjetër: ajo për dëmshpërblimin e viktimave…

Audioincizimi i Fehim Salit në Kosovë dhe kallëzimi penal ndaj drejtorit të BIA-s, Vladimir Orliq, në Serbi, nxjerrin në pah angazhimin e raportuar të inteligjencës serbe në mbledhjen e votave për SNS-në. Të dy rastet ngrenë…

Në sistemin komunist synohej krijimi i të ashtuquajturit «njeri i ri», një individ që duhej të mishëronte idealet dhe normat e ideologjisë së kohës. Ai duhej të ishte besnik ndaj partisë, të pranonte vijën zyrtare, të…

Zgjedhjet e mesmandatit në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, të mbajtura më 3 nëntor 2026, kanë prodhuar një ndryshim të rëndësishëm në skenën politike amerikane, duke rikonfiguruar ekuilibrat institucionalë në…

Evropa dhe veçanërisht Ballkani Perëndimor po përjetojnë një periudhë të rëndësishme të transformimit të marrëdhënieve ndërmjet qytetarëve, institucioneve shtetërore dhe elitave politike. Protestat,…

Amerika votoi dhe peizazhi në Uashington ndryshoi brenda një nate. Demokratët rimorën Dhomën e Përfaqësuesve dhe, sipas Associated Press, edhe Senatin. Ata fituan ulëse që republikanët i mbanin prej vitesh, nga Teksasi e Ohajo deri te Karolina e…

Rezultatet që po dalin nga zgjedhjet amerikane të 3 nëntorit japin një sinjal të fuqishëm për demokratët. Fitoret në disa zona të mbajtura nga republikanët hapin rrugën drejt ndryshimit të shumicës në Dhomën e…

Ekziston një paradoks i dhimbshëm në historinë politike shqiptare, të cilin duket se bota shqiptare ende nuk ka guximin ta analizojë deri në fund. Shqiptarët shpesh janë solidarizuar me pushtetin, edhe kur ai pushtet ka qenë në kundërshtim…

Është interesante se, sa herë që kaloj kufirin e RMV-së, shpirtërisht më duket vetja si i huaj: i huaj në Serbi, i huaj në Greqi, i huaj në Kosovë, i huaj në Shqipëri. Sapo kalojmë kufijtë e shteteve përreth dhe…

Më 3 nëntor 1443, historia e Arbërisë dhe e mbarë Europës ndryshoi rrjedhën e saj përgjithmonë. Ajo nuk ishte thjesht një ditë rebelimi, por një moment i gdhendur në amshim, ku një plan gjenial, i thurur në skutat më…

Më shumë se një javë pas fitores së Listës Studentore në Serbi, Edi Rama zgjodhi Brukselin për mesazhin e tij më të qartë mbi Beogradin e ri. Nga Samiti i Zgjerimit që organizon Euronews, kryeministri i Shqipërisë…

ANALIZË – Zgjedhjet e mesmandatit në Shtetet e Bashkuara nuk e vendosin presidentin, por mund ta ndryshojnë rrënjësisht mënyrën se si ai qeveris. Donald Trump do të mbetet në Shtëpinë e Bardhë deri në janar të vitit 2029….

Historia politike e Kosovës gjatë tri dekadave të fundit përfaqëson një proces kompleks transformimi shoqëror, institucional dhe politik, i cili përfshin disa etapa thelbësore: rezistencën ndaj represionit dhe mbijetesën kolektive gjatë…

Qeveria e Kosovës miratoi të hënën buxhetin më të madh në historinë e vendit: 4.27 miliardë euro. Ai parasheh rritje pagash, pagën e 13-të, shtesa më të larta për fëmijë dhe, për herë të parë, mbi…

Javën e kaluar, në Brvenicë të Tetovës u mbajtën zgjedhje të jashtëzakonshme lokale. Fitoi Arkin Jahii, i mbështetur nga koalicioni AKI. Ky koalicion këtë fitore e festoi me një ndjenjë të madhe triumfalizmi, megjithëse…

Ndërsa Budapesti bën publike bashkëpunëtorët e diktaturës, Tirana mbetet e vetmja, që nuk ka bërë dekomunistizimin Më 4 nëntor 2026 Hungaria hap zyrtarisht dosjet e Sigurimit komunist. Qeveria e Péter Magyar dhe partia Tisza, atë…

Sa herë të përmenden OJQ-të (organizatat joqeveritare), një gjë mos e harroni kurrë: nuk ka asgjë më qeveritare sesa një organizatë joqeveritare. Sa herë të ketë padrejtësi në hapësirën publike dhe ka fonde…

Ky Kuvend i Kosovës e ka votuar këtë Kushtetutë që e kemi sot, me të cilën jemi shtet laik. Athua, a e kuptojnë këta/këto deputetë e deputete se çfarë nënkuptojmë me shtet laik? Nëse jo, atëherë duhet…

Të dielën në mbrëmje, në ditën e 20-të radhazi, të rinjtë marshuan sërish nga Ministria e Arsimit drejt Kryeministrisë, pa asnjë incident. Një ditë më parë, po në ato rrugë, kishte gurë, molotovë e…

Kemi shkruar edhe më parë se shoqëria Kosovare është në krizë të identitetit të saj, në krizë të moralit njerëzor dhe në krizë të ndërtimit të shtetit. Kosova u shndërrua në një hajpak të…

Që nga themelimi i Dhomave të specializuara, nuk kanë pushuar pyetjet dhe kritikat në opinion se, pse u formua Gjykata Speciale me seli në Hagë dhe me staf profesional ndërkombëtar, e jo një Gjykatë Speciale në Kosovë. Që në…

Zhvillimet e fundit politike në Serbi, pas zgjedhjeve të 25 tetorit 2026, kanë shënuar një kthesë të rëndësishme në skenën politike të vendit, duke i dhënë fund dominimit 14-vjeçar të Partisë Progresive Serbe dhe…

Ekzistojnë periudha në historinë e arsimit që nuk dallohen vetëm për mënyrën e organizimit të studimeve, por edhe për kulturën e dijes që krijojnë. Krahasimi ndërmjet studentit të viteve ’80 dhe studentit të…

Po Bashkimi Evropian po i ashpërson kërkesat e saj ndaj vendeve kandidate sepse zgjerimi nuk është më vetëm çështje ekonomike dhe institucionale, por ajo është edhe çështje e sigurisë, e ndikimit politik dhe e pozitës…

Gazetaria në kohë krizash: E vërteta, etika mbi sensacionalizmin dhe përgjegjësia profesionale e gazetarit përballë situatave të ndjeshme

Pas Vuçiqit, Kosova s’ka luks të presë

Metafora e melodisë së Edi Ramës dhe “muzika” e Beogradit për Kosovën

Bota në prag të një konflikti të madh global?

Edi Rama: Psikologjia e pushtetit, arroganca dhe shmangia e përgjegjësisë

PKSH u poll nga “mami serbe” më 12 tetor e jo më 8 nëntor 1941!

Shqipëria dhe çështja çame 1929-1939

Lufta e Heshtur dhe Mburoja e Dijes!

Aksident mes tri veturave në Prishtinë, ka të lënduar

Arrestohet 20 vjeçari në Kaçanik, kishte urdhëresë gjyqësore

24 orët e së shtunës: Dy të vdekur nga aksidentet, 32 të lënduar

I shkon te shtëpia dhe e kanos babain e saj, arrestohet shtetasi maqedonas në Podujevë

“Mbi 100 të pushkatuar…”, si u shtyp kryengritja antikomuniste në Malësi të Madhe, më 25 janar 1945! Fati tragjik i krerëve të lëvizjes

Arrestimi i intelektuales disidente, si u persekutua Musine Kokalari! Pas gjashtë muajsh hetuesie, e nxorën në gjyq! Aktakuza e prokuror Nevzat Haznedari

10 kuriozitete që nuk i dini për Groenlandën

Shkencëtarët identifikojnë ADN-në më të vjetër njerëzore

…n’ Maje, atje ku Qielli i thot’ Tokës: Frikë mos ki, Unë jam me Ty! Ka qet’si, rrjetat nuk…

Edhe sot, pas 14 vitesh, më mungon zëri yt, këshillat e tua dhe prania jote. Thonë se koha i shëron plagët, por mungesa…

Më mungoni në çdo hap të jetës. Dashuria, mirësia dhe kujtimi për ju nuk do të shuhen kurrë. U…

U bënë tri dekada – një jetë e tërë prej kur tragjikisht u nda prej nesh vajza e axhës Drita (Riza)…

Aktorja e njohur australiane Margot Robbie ka tërhequr vëmendjen me paraqitjen e saj elegante në Sydney, ku ka marrë pjesë…

Aktorja amerikane Mckenna Grace ka tërhequr vëmendjen me paraqitjen e saj elegante në Madrid, ku është shfaqur në…