Basil Schader – Një figurë e shquar zvicerane e albanologjisë bashkëkohore

Historia e albanologjisë evropiane dëshmon se zhvillimi i studimeve shqiptare është ndërtuar në një dialog të vazhdueshëm ndërmjet studiuesve shqiptarë dhe atyre të huaj. Nga Johann Georg von Hahn, Gustav Meyer dhe Norbert Jokl deri te Eqrem Çabej, Eric Hamp dhe Shaban Demiraj, albanologjia është formësuar si një disiplinë ndërkombëtare, e cila ka reflektuar vazhdimisht zhvillimet teorike të shkencave gjuhësore.

Në fund të shekullit XX dhe në fillim të shekullit XXI, migrimi i shqiptarëve drejt Evropës Perëndimore krijoi realitete të reja sociolinguistike, të cilat kërkonin qasje të reja metodologjike. Pikërisht në këtë kontekst merr rëndësi veprimtaria e Basil Schaderit, i cili e orientoi një pjesë të studimeve të tij nga përshkrimi tradicional i gjuhës drejt analizës së funksionimit të shqipes në mjedise shumëgjuhëshe.

Ndryshe nga tradita klasike albanologjike, e orientuar kryesisht drejt historisë së gjuhës, dialektologjisë dhe etimologjisë, Schader u përqendrua edhe te shqipja si praktikë shoqërore, duke e studiuar në raport me migrimin, integrimin, shkollimin dhe identitetin kulturor.

2. Nga albanologjia tradicionale te sociolinguistika e migrimit

Një nga transformimet e rëndësishme të gjuhësisë evropiane në gjysmën e dytë të shekullit XX ishte zgjerimi i vëmendjes nga struktura e gjuhës drejt përdorimit të saj në kontekste shoqërore dhe kulturore. Punimet e Fishman-it, Gumperz-it, Cummins-it, Skutnabb-Kangas-it dhe studiuesve të tjerë krijuan një kuadër teorik për analizën e dygjuhësisë, kontakteve gjuhësore, ruajtjes së gjuhëve dhe edukimit shumëgjuhësh.

Në këtë kuadër, studimet e Basil Schaderit përbëjnë një përpjekje të rëndësishme për ta vendosur shqipen në diskursin evropian mbi migrimin dhe shumëgjuhësinë. Schader e trajtoi shqipen në kontekstin e migrimit, shumëgjuhësisë dhe kontakteve gjuhësore.¹ Ai e shihte gjuhën jo vetëm si sistem komunikimi, por edhe si bartëse të kujtesës kulturore dhe të identitetit të komunitetit migrant.

Vetë Schader thekson se synimi kryesor i kërkimit të tij nuk ishte pjesëmarrja abstrakte në debatin teorik të gjuhësisë, por paraqitja dhe diskutimi i një baze të gjerë materialesh, të dhënash dhe përfundimesh për kontaktin ndërmjet shqipes dhe gjermanishtes. Ky orientim empirik është një nga tiparet dalluese të punës së tij.

3. Vepra “Shqyrtime gjuhësore rreth kontaktit mes shqipes dhe gjermanishtes në Zvicër”: një paradigmë kërkimore

Botimi i studimit Shqyrtime gjuhësore rreth kontaktit mes shqipes dhe gjermanishtes në Zvicër (2005) përbën një pikë të rëndësishme referimi për sociolinguistikën shqiptare. Vepra përfaqëson një nga studimet e gjera kushtuar kontakteve gjuhësore të diasporës shqiptare në Zvicër.²

Risia metodologjike e veprës qëndron në mbështetjen e saj në kërkime empirike, anketime dhe një bazë të gjerë të dhënash të mbledhura në terren. Në dallim nga trajtimet kryesisht përshkruese të diasporës, Schader përdor instrumente kërkimore që mundësojnë analizimin e përdorimit konkret të gjuhëve dhe të marrëdhënieve ndërmjet tyre.

Ndër çështjet kryesore të trajtuara janë historia dhe realiteti i migrimit shqiptar në Zvicër, krahasimi ndërmjet shqipes dhe gjermanishtes, dygjuhësia individuale dhe shoqërore, interferenca ndërgjuhësore, alternimi i kodeve (kod-suiçingu) shqip-gjermanisht, marrëdhënia standard–dialekt, ruajtja dhe dobësimi i gjuhës amtare, si dhe lidhja e kompetencës në gjuhën e parë me suksesin shkollor.

Analiza e kod-suiçingut përbën një nga kontributet më origjinale të Schaderit.³ Në këtë perspektivë, alternimi ndërmjet shqipes dhe gjermanishtes nuk shihet thjesht si devijim nga norma, por si dukuri e lidhur me repertorin komunikativ të folësve dygjuhësh dhe me rrethanat konkrete të komunikimit.

3.1. Gjuha amtare dhe identiteti kulturor

Një nga dimensionet më domethënëse të veprës së Schaderit është mënyra se si ai e koncepton raportin ndërmjet gjuhës amtare dhe identitetit kulturor. Ky pozicion shprehet qartë në dedikimin e veprës së tij: “Shqiptarëve kudo në botë, me shpresën dhe dëshirën që ta ruajnë gjuhën e tyre të bukur, kulturën e tyre të lashtë dhe identitetin e tyre si shqiptarë.”⁴

Ky formulim është më shumë se një dedikim simbolik: ai përmbledh një ide qendrore të veprimtarisë së Schaderit, sipas së cilës gjuha është bartëse e kujtesës kulturore dhe një element i rëndësishëm i identitetit kolektiv. Në këtë pikë, qasja e tij mund të vendoset në dialog me traditën sociolinguistike të Joshua Fishman-it mbi ruajtjen dhe transmetimin ndërbrezor të gjuhës.

Schader e konsideronte dygjuhësinë si një pasuri kulturore dhe arsimore.⁵ Procesi i integrimit, sipas kësaj qasjeje, nuk kërkon zëvendësimin e gjuhës amtare me gjuhën e shumicës, por zhvillimin e kompetencave në të dyja gjuhët. Kjo perspektivë përputhet me konceptin e dygjuhësisë shtuese (additive bilingualism), ku gjuha e dytë zhvillohet pa e cenuar gjuhën e parë.

4. Gjuha amtare dhe suksesi shkollor: kontributi në pedagogjinë ndërkulturore

Një temë qendrore e kërkimeve të Schaderit ishte raporti ndërmjet kompetencës në gjuhën amtare dhe suksesit shkollor të nxënësve shqiptarë në Zvicër. Hulumtimet e tij dëshmuan lidhjen ndërmjet kompetencës në gjuhën amtare dhe suksesit shkollor.⁶

Kjo qasje përputhet me hipotezën e varësisë ndërgjuhësore të Jim Cummins-it, sipas së cilës aftësitë e zhvilluara në gjuhën e parë mund të krijojnë bazë për zhvillimin akademik në gjuhën e dytë. Rëndësia e punës së Schaderit qëndron në shqyrtimin e këtyre çështjeve në kontekstin konkret të nxënësve shqiptarë në Zvicër.

Në të dhënat e cituara nga Schaderi, nxënësit që ndiqnin mësimin plotësues në gjuhën shqipe arrinin mesatarisht rezultate pak më të larta edhe në lëndën e gjuhës gjermane; diferenca e raportuar ishte rreth 0.15 të notës. Schader e interpreton këtë si një tregues të mundshëm të transferit pozitiv nga mbështetja e kompetencave në gjuhën amtare drejt mësimit të gjermanishtes.

Këto rezultate janë të rëndësishme edhe në planin pedagogjik, sepse kundërshtojnë idenë se ruajtja e gjuhës së parë e pengon integrimin. Përkundrazi, ato mbështesin një model arsimor ku gjuha amtare dhe gjuha e vendit pritës zhvillohen në marrëdhënie plotësuese.

5. Didaktika e shqipes në diasporë si model i planifikimit gjuhësor

Kontributi i Schaderit në hartimin e materialeve dhe teksteve për mësimin plotësues të gjuhës shqipe mund të interpretohet si një formë e planifikimit gjuhësor dhe arsimor. Në teoritë bashkëkohore të planifikimit gjuhësor, ruajtja e gjuhëve të komuniteteve migrante kërkon jo vetëm vullnet individual, por edhe mbështetje institucionale, formim të mësuesve dhe instrumente didaktike të përshtatshme.

Projekti i teksteve shkollore për diasporën përbën një nga ndërmarrjet e rëndësishme didaktike në historinë e arsimit shqiptar jashtë atdheut.⁷ Në materialet e hartuara nën drejtimin dhe me pjesëmarrjen e Schaderit, mësimi i shqipes lidhet me realitetin shumëgjuhësh të nxënësit, me përvojën e migrimit dhe me zhvillimin e kompetencave ndërkulturore.

Në këtë aspekt, veprimtaria e tij e tejkalon kufirin e albanologjisë klasike. Ajo hyn në fushën e politikave gjuhësore dhe të pedagogjisë ndërkulturore, sepse kërkimi shkencor shndërrohet në mjete konkrete për mësimdhënien, formimin e mësuesve dhe mbështetjen e transmetimit të shqipes ndër breza.

6. Basil Schader si ndërmjetës kulturor

Një dimension tjetër i rëndësishëm i veprimtarisë së Schaderit është roli i tij si ndërmjetës kulturor ndërmjet botës shqiptare dhe hapësirës gjermanishtfolëse. Përkthimet dhe angazhimet e tij kulturore mund të shihen në kuadrin e transferimit kulturor dhe të komunikimit ndërkulturor.

Në këtë kuptim, Schader nuk ishte vetëm përkthyes, por edhe ndërmjetës në qarkullimin e ideve, teksteve dhe vlerave kulturore ndërmjet dy hapësirave gjuhësore. Veprimtaria e tij kontribuoi në njohjen më të drejtpërdrejtë të kulturës shqiptare në mjedisin gjermanishtfolës.

Angazhimi i tij në Shqipëri dhe në Zvicër e përforcon këtë profil. Ai bashkoi kërkimin, mësimdhënien, përkthimin dhe veprimin qytetar, duke krijuar ura bashkëpunimi ndërmjet institucioneve, mësuesve, nxënësve dhe komuniteteve.

7. Basil Schader në historinë e albanologjisë evropiane: vazhdimësi dhe risi

Për ta vlerësuar kontributin e Basil Schaderit, veprimtaria e tij duhet parë në kontekstin më të gjerë të historisë së albanologjisë evropiane. Në shekullin XIX, Johann Georg von Hahn hodhi themele të rëndësishme të studimeve moderne shqiptare me Albanesische Studien (1854); Gustav Meyer dha kontribute themelore në studimin indoevropian dhe etimologjik të shqipes; ndërsa Norbert Jokl e konsolidoi më tej traditën filologjike të albanologjisë. Në gjysmën e dytë të shekullit XX, studiues si Eric Hamp e integruan shqipen në debate të rëndësishme të gjuhësisë historike dhe krahasimtare.

Në këtë traditë vendoset edhe Schaderi, por me një profil të ndryshëm. Ndërsa një pjesë e albanologëve klasikë u përqendruan te historia, prejardhja, etimologjia dhe struktura e shqipes, Schader e orientoi vëmendjen drejt funksionimit të saj në kushtet e migrimit dhe të shumëgjuhësisë. Në këtë kuptim, vepra e tij shënon një zgjerim nga paradigma kryesisht filologjike drejt një paradigme sociolinguistike.

Një risi tjetër lidhet me përdorimin e metodologjive empirike: anketime, kërkime në terren, analiza të të dhënave dhe interpretim të praktikave konkrete gjuhësore. Po aq e rëndësishme është vendosja e diasporës shqiptare në qendër të kërkimit, jo vetëm si fenomen demografik, por si hapësirë gjuhësore e kulturore ku zhvillohen procese të ruajtjes, transformimit dhe transmetimit të identitetit.

Në këtë kuptim, Schader mund të konsiderohet një nga figurat që kontribuuan në konsolidimin e sociolinguistikës së diasporës shqiptare. Vlera e tij qëndron edhe në lidhjen e kërkimit me praktikën arsimore: tekstet, formimi i mësuesve dhe projektet për ruajtjen e shqipes e bëjnë veprimtarinë e tij të rëndësishme njëkohësisht për albanologjinë dhe historinë e arsimit shqiptar.

8. Basil Schader dhe shqipja si gjuhë trashëgimie (heritage language)

Në dekadat e fundit, studimet mbi gjuhët e trashëgimisë kanë marrë rëndësi të veçantë në sociolinguistikë, pedagogjinë e shumëgjuhësisë dhe politikat arsimore të vendeve me migracion të lartë. Koncepti përdoret për gjuhët që transmetohen në familje dhe në komunitetet migrante, por që zhvillohen në kontakt të vazhdueshëm me gjuhën dominante të shoqërisë pritëse.

Sipas Valdés (2001), gjuha e trashëgimisë lidhet me përkatësinë familjare, kulturore dhe identitare të individit, edhe kur kompetenca e tij në atë gjuhë ndryshon nga ajo e folësve monolingualë. Fishman (2001), nga ana tjetër, e vendos transmetimin ndërbrezor në qendër të ruajtjes së komuniteteve etnogjuhësore.

Edhe pse Schader nuk e përdor sistematikisht termin “gjuhë trashëgimie”, një pjesë e rëndësishme e veprimtarisë së tij mund të interpretohet në këtë kuadër. Studimet e tij mbi shqiptarët në Zvicër trajtojnë pikërisht sfidat e ruajtjes dhe transmetimit të shqipes te brezat e lindur ose të rritur jashtë vendit të origjinës.

Në këtë perspektivë, shqipja në diasporë nuk është vetëm mjet komunikimi familjar. Ajo lidhet me identitetin kulturor, kujtesën kolektive dhe marrëdhënien e individit me historinë dhe kulturën e komunitetit. Projektet për mësimin plotësues, tekstet dhe formimi i mësuesve synojnë njëkohësisht zhvillimin gjuhësor dhe forcimin e kompetencës ndërkulturore.

Qasja e Schaderit nuk e vendos shqipen në opozicion me gjermanishten. Përkundrazi, të dyja gjuhët mund të shihen si pjesë e repertorit shumëgjuhësh të individit. Kjo perspektivë lidhet me qasjet e García-s dhe Cummins-it, të cilat e trajtojnë shumëgjuhësinë si burim kulturor dhe njohës.

Sot, kur një pjesë e komuniteteve shqiptare në Evropë kanë hyrë në brezin e tretë dhe të katërt të migrimit, çështjet e transmetimit ndërbrezor, motivimit për mësimin e shqipes dhe ndërtimit të identiteteve shumëgjuhëshe mbeten aktuale. Për këtë arsye, trashëgimia e Schaderit mund të lexohet jo vetëm brenda historisë së albanologjisë, por edhe në kontekstin ndërkombëtar të studimeve mbi gjuhët e trashëgimisë.

9. Vlerësim kritik i trashëgimisë shkencore

Nga perspektiva e sotme, rëndësia e Schaderit nuk qëndron vetëm në rezultatet e veçanta të kërkimeve të tij, por edhe në mënyrën se si ai lidhi albanologjinë me sociolinguistikën, pedagogjinë ndërkulturore dhe studimin e migrimit. Ai e trajtoi diasporën shqiptare si objekt të mirëfilltë kërkimi dhe përdori metoda empirike për të analizuar shqipen në mjedise shumëgjuhëshe.

Vepra e tij krijon një urë ndërmjet traditës albanologjike dhe qasjeve moderne mbi shumëgjuhësinë, migrimin dhe identitetin. Megjithatë, vlerësimi i tij duhet të mbetet i mbështetur në dokumentimin e veprave, projekteve dhe të dhënave konkrete, duke dalluar qartë rezultatet empirike të Schaderit nga interpretimet teorike që mund t'u bëhen atyre sot.

Pikërisht ky kombinim i kërkimit shkencor, didaktikës dhe angazhimit kulturor e bën profilin e tij të veçantë. Studimet e tij vazhdojnë të jenë relevante për çështje që lidhen me transmetimin ndërbrezor të shqipes, arsimin plotësues dhe formimin e identiteteve shumëgjuhëshe.

Analiza e veprimtarisë së Prof. Dr. Dr. Basil Schaderit tregon se ai përfaqëson një figurë të rëndësishme në zhvillimet bashkëkohore të albanologjisë evropiane. Kontributi i tij mund të përmblidhet në tri plane të ndërlidhura: në planin shkencor, përmes studimit sociolinguistik të shqipes në migrim dhe në kontakt me gjermanishten; në planin pedagogjik, përmes kontributit në didaktikën e shqipes dhe në arsimin plotësues të diasporës; dhe në planin kulturor, përmes rolit të tij si ndërmjetës ndërmjet hapësirës shqiptare dhe asaj gjermanishtfolëse.

Në historinë e albanologjisë, Schader përfaqëson një zgjerim të fushës së studimit nga problematikat tradicionale historiko-filologjike drejt shqipes si gjuhë në përdorim, në Zvicër dhe në një mjedis shumëgjuhësh.⁸ Ky orientim e vendos veprën e tij në një dialog produktiv me sociolinguistikën evropiane dhe me studimet bashkëkohore mbi gjuhët e trashëgimisë.

Trashëgimia e tij shkencore dhe pedagogjike dëshmon se ruajtja e shqipes në diasporë nuk është vetëm çështje e konservimit të një kodi gjuhësor, por lidhet me arsimin, identitetin, pjesëmarrjen shoqërore dhe dialogun ndërkulturor. Pikërisht në bashkimin e këtyre dimensioneve qëndron rëndësia afatgjatë e kontributit të Basil Schaderit.

Marrëveshja e arritur në Prishtinë, më 29 shtator 2026, ndërmjet tetë partive politike shqiptare për krijimin e një liste të përbashkët zgjedhore për zgjedhjet parlamentare të Serbisë, që mbahen më 25 tetor,…

Në fotografinë zyrtare të samitit në Budvë të Malit të Zi, liderët e rajonit qëndrojnë krah për krah përpara flamujve të vendeve të tyre. Në rreshtin e parë është edhe kryeministri i Republikës së…

Lidhjet me diasporën, turizmi dhe zhvillimi i aviacionit i japin peshë strategjike një transportuesi të Kosovës. Menaxhimi profesional dhe financimi i qëndrueshëm mund ta kthejnë këtë ambicie në një investim me vlerë për…

Pas vitit 1924 asnjë qeveri shqiptare nuk e ngriti zyrtarisht çështjen e shqiptareve të Kosovës në Lidhjen e Kombeve, ndërkohë që çështja çame u ngrit edhe në vitet 1928 dhe 1934-1935. Qeveritë e Zogut e trajtuan atë…

BELLE, DEÇAN – Në katundin Belle të Mesme, në një nga vendbanimet me histori të pasur të trevës së Deçanit, ka nisur rikthimi në jetë i një monumenti me rëndësi për trashëgiminë kulturore dhe…

Nesër shqiptarët e Luginës votojnë pa asnjë ulëse të garantuar, vetëm pjesëmarrja vendos sa zë do të kenë Në vitin 2020, uniteti solli tri ulëse. Kur garuan të ndarë, shqiptarët fituan vetëm…

Me rastin e 155-vjetorit të lindjes së At Gjergj Fishtës (1871–2026), në vend të një urimi të zakonshëm përkujtimor, po sjellim një dëshmi historike që ndriçon një dimension të rëndësishëm të…

Kur politika përpiqet të diktojë rregullat e debatit, qëndrimi i medias ndaj çdo forme presioni bëhet një çështje parimore e demokracisë. Por misioni i saj i vërtetë fillon aty ku përfundon zhurma e pushtetit dhe nis dëgjimi…

Sa e kanë për zemër “Lirinë e Kosovës” të gjithë ata politikanë shqiptarë, të cilët e deshtën madhështinë e tyre përpara ndërkombëtarëve, por në dëm të shtetit…

Në këtë përvjetor jubilar, të gjithë duhet ta nderojmë ringjalljen e shpirtit të pastër arbëroro-dardan nën dritën dhe frymëzimin e kryeheroit tonë, Gjergj Kastriotit (Skënderbeut). Siç dihet deri më tani, kjo…

Prej një kohe të gjatë, sidomos në "epokën e demokracisë e të kapitalizmit" alla PS, ndeshesh, njihesh, debaton me plot politikanë, pushtetarë, zyrtarë, qytetarë dhe fshatarë të thjeshtë "të majtë",…

Për 135 ditë me radhë, rinia patriotike shqiptare protestoi paqësisht për liritë dhe të drejtat qytetare, për patriotizmin, demokracinë, shtetin ligjor, dinjitetin, antikrizën dhe antikorrupsionin. Më kryesorja, ajo që e dalloi…

Behajdin Allaqi, profesor gjimnazi nga Prizreni dhe një nga anëtarët e LPRK-së që morën pjesë në themelimin e UÇK-së, u zhduk më 11 qershor 1998. Trupi i tij nuk është gjetur kurrë. Më 16 shtator 2026, Dhomat e…

“Rreziku i mbrendshëm” — ka qenë ky titulli i një shkrimi të At Gjergj Fishtës, në revistën Hylli i Dritës. Një shekull më parë, kur shteti shqiptar ishte ende në hapat e tij të parë dhe e ardhmja e vendit ishte e…

Disa vite më parë, në një emision televiziv debati, një analist iu drejtua një politikani me pyetjen se përse nuk merrni shembull nga universiteti, për sa u përket zgjedhjeve, bashkëpunimit, mirëkuptimit dhe harmonisë ndërmjet…

Më në fund u shfaq edhe Aleksandër Vuçiq në krah të Edi Ramës. Kohë të vështira për të dy autokratët e Ballkanit Perendimor. Modeli i përbashkët i qeverisjes i bëri ata gjithashtu bashkëpunëtorë, si dhe…

Një qeveri meriton të përgëzohet për arritjet e saj, por asnjë arritje nuk ia shlyen përgjegjësinë për dështimet në fusha të tjera. Mbështetja qytetare bëhet ushqyese e vetëkënaqësisë kur suksesi në…

Ligji që u prezantua si mbështetja më e fortë institucionale për ish-drejtuesit e UÇK-së në Hagë u kthye të enjten në Kuvend. Kërkesën e bëri vetë partia që e kishte sponsorizuar. Në më pak se një…

Asnjëherë më parë, që nga Lufta e Dytë Botërore, siguria globale e planetit nuk ka qenë më e rrezikuar dhe më e destabilizuar sesa sot. Ka kohë që rendi botëror ka dalë nga binarët dhe pothuajse nuk ka mbetur asnjë…

Pra disa ditesh Aleksander Dugin nje filosof rus pranë Putinit deklaroi diçka që kushdo qe e lexonte do te shqetesohej me ngjashmerine e levizjeve kundër shtetit shqiptar dhe pikërisht në kohën kur Shqipëria po afrohet sa më shumë me integrimin…

A është e nevojshme që populli ta dijë të vërtetën për ish-udhëheqësit politikë, ushtarakë dhe shtetërorë që po gjykohen në Hagë? Kundërshtimi ndaj Gjykatës Speciale në nivel shtetëror, apo…

Për Hegelin diplomacia mund të kuptohej përmes konceptimit të tij të shtetit, historisë dhe marrëdhënieve midis fuqive. Hegeli nuk ka zhvilluar një "teori të diplomacisë" në kuptimin bashkekohor, por filozofia e tij politike…

Përballë sfidave me të cilat po përballet rinia shqiptare, indiferenca nuk duhet të jetë një alternativë. Shqetësimi për zbehjen e shpresave, pasigurinë për të ardhmen dhe vështirësitë për të ndërtuar…

Gjithë periudhën kohore të cilën rëndom e quajmë tranzicion edhe pse po i afrohet në kohëzgjatje periudhës komuniste, duke mbërritur aktualisht në më shumë se 2 / 3 e saj, më qëlloi t’a jetoja në moshën…

Gjergj Kastrioti (Skënderbeu) vizionari i parë i madh i integrimit dhe mbrojtësi monumental i vlerave të përbashkëta perëndimore. Ai përfaqëson kushtetutën shpirtërore të kombit arbëror – atë busull që na…

Presidentja ka kohë deri të premten. Kthimi i ligjit nuk do ta pengonte Kuvendin, por do t'i jepte Kosovës atë që i ka munguar që nga 6 tetori: një shpjegim publik. Të premten, më 23 tetor, mbaron afati i presidentes Justina Shiroka Pula për…

Protesta është një nga instrumentet më të rëndësishme të demokracisë. Ajo u jep qytetarëve mundësinë të kundërshtojnë padrejtësinë, të kërkojnë llogaridhënie dhe të reagojnë ndaj…

Në Shqipëri, titulli i profesorit dhe pozita drejtuese në universitet nuk kanë qenë gjithmonë pasqyrim i kontributeve shkencore, i meritës akademike dhe i autoritetit intelektual. Përkundrazi, në jo pak raste, karriera universitare është…

Lloj-lloj fabrikimesh kanë dhënë Edi Rama, njerëzit e tij, si dhe mediet pranë qeverisë së Tiranës për ndikimin e huaj në motivimin e studentëve dhe rinisë shqiptare për të protestuar. Iranianët, rusët, serbët,…

Peticioni i mbi një mijë profesorëve dhe pjesëmarrja e tyre në mbështetje të protestave studentore, të kërkesave të tyre për ndryshimin e Shqipërisë, për reformimin e sistemit, kundër elitës politike në…

Pas fjalimit të Konjufcës në Këshillin e Sigurimit, Serbia mbeti përballë pyetjeve që i shmang prej vitesh: 12 mijë të vrarët, 1.577 të zhdukurit dhe Radoiçiqi që jeton i lirë. Por sa prej këtyre çështjeve do…

Dy ngjarje të ditëve të fundit në Tiranë nuk mund të trajtohen si incidente të shkëputura nga njëra-tjetra. Ato duhen parë së bashku, sepse, përtej pamjeve tronditëse dhe lajmeve të çastit, kam drojë se zbulojnë…

Zhvillimet e ditëve të fundit përbëjnë kulmin e një pakënaqësie të thellë, e cila prej vitesh është akumuluar te brezi i ri shqiptar, veçanërisht te studentët dhe të rinjtë që nuk pranojnë më…

Përpos reagimeve individuale, nga Kosova nuk kemi reagim zyrtar (përpos zonjës Haxhiu) të kryeministrit Kurti. Reagimet individuale janë të domosdoshme për përkrahjen e protestës së vëllezërve në Shqipëri, përndryshe do…

I nderuar zoti President, Kur Shqipëria përballet me tensione politike, përplasje dhe akte dhune e shkatërrimi, qytetarët kanë të drejtë të pyesin, ku janë institucionet dhe çfarë po bëjnë ato për ta ndihmuar vendin…

Arritja e marrëveshjes ndërmjet subjekteve politike shqiptare të Krahinës së Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit, për të garuar me një listë të përbashkët në zgjedhjet parlamentare të Serbisë, do të duhej…

Nuk ka dyshim që një qeveri që qëndron gjatë në pushtet nuk ngarkohet më gabime të akumuluara. Pastaj janë të arsyeshme edhe reagimet. Reagimet filluan me” Zvernecin” këto reagime ishin me të origjinale për nga…

Aleksandar Dugini, ideologu rus i euroazianizmit, ëndërron një rend botëror në të cilin Rusia do të bëhej një nga qendrat kryesore të pushtetit, në kundërshtim me dominimin amerikan dhe me vlerat liberale të…

Më 20 tetor, kryetarja e Dhomave të Specializuara, Ekaterina Trendafilova, doli me një video për pavarësinë e gjykatës. Brenda pak orësh i reaguan Organizata e Veteranëve të Luftës së UÇK-së dhe deputeti i PDK-së,…

Zhvillimet e fundit në Partinë Demokratike të Kosovës dhe paralajmërimi i Bedri Hamzës se nuk do të rikandidojë për kryetar kanë nxitur diskutime për të ardhmen e udhëheqjes së partisë. Në një intervistë…

Më 16 shtator, kur Dhomat e Specializuara dënuan Hashim Thaçin, Kadri Veselin, Jakup Krasniqin dhe Rexhep Selimin, në sallën e gjyqit u përmendën edhe shtatë emra të tjerë. Ata nuk ishin të akuzuar, por gjykata i cilësoi…

Kriza politike, interesat gjeopolitike dhe rreziku që përçarjet e brendshme të dobësojnë rrugën evropiane të Shqipërisë. Shqipëria po përballet me një krizë që ngre pyetje të rëndësishme për…

Nuk thuhet kot se në këtë botë, ajo që bën, edhe do të të kthehet. Në shekujt XIX dhe XX, demokracia ushtronte presion, duke kërkuar që shoqëritë dhe shtetet e asaj kohe të demokratizoheshin, që do të thotë të…

Propozimligji për bashkimin e Agjencisë për Siguri Kombëtare (ASK) me Agjencinë e Inteligjencës në Maqedoninë e Veriut hap një debat thelbësor për të ardhmen e institucioneve të sigurisë, përqendrimin e kompetencave dhe…

Roli i kryeministrit Edi Rama dhe i klasës politike shqiptare duhet shqyrtuar përtej polemikës së zakonshme ndërmjet pushtetit dhe opozitës. Një qeveri demokratike nuk ka detyrimin t’i pranojë të gjitha kërkesat e protestuesve, por ka…

Marrëdhënia mes SHBA-së dhe Ukrainës ka arritur në pikën më të ulët që nga takimi shpërthyes në Shtëpinë e Bardhë. Për Kosovën, që e ka Amerikën partnerin kryesor strategjik, kjo krizë tregon sa e…

Universiteti shqiptar dhe fabrikimi i "profesorëve të mëdhenj"

Kthimi i ligjit për Specialen nuk e ndal ligjin, por e detyron të shpjegohet

Kur protesta masive manipulohet: Kufijtë ndërmjet lirisë demokratike dhe cenimit të interesit kombëtar

Pa Gjergj Kastriotin jemi të paorientuar, me të jemi të përjetshëm në Europë

Basil Schader – Një figurë e shquar zvicerane e albanologjisë bashkëkohore

Universiteti shqiptar: Kur drejtimi bëhet më i rëndësishëm se misioni

Shqipëria nën hijen e dhunës, pamje që traumatizojnë brezat dhe plagosin të ardhmen e vendit!

Veprimet operacionale-taktike të ushtrisë ukrainase për mbijetesë në luftën moderne

Aksident mes tri veturave në Prishtinë, ka të lënduar

Arrestohet 20 vjeçari në Kaçanik, kishte urdhëresë gjyqësore

24 orët e së shtunës: Dy të vdekur nga aksidentet, 32 të lënduar

I shkon te shtëpia dhe e kanos babain e saj, arrestohet shtetasi maqedonas në Podujevë

“Mbi 100 të pushkatuar…”, si u shtyp kryengritja antikomuniste në Malësi të Madhe, më 25 janar 1945! Fati tragjik i krerëve të lëvizjes

Arrestimi i intelektuales disidente, si u persekutua Musine Kokalari! Pas gjashtë muajsh hetuesie, e nxorën në gjyq! Aktakuza e prokuror Nevzat Haznedari

10 kuriozitete që nuk i dini për Groenlandën

Shkencëtarët identifikojnë ADN-në më të vjetër njerëzore

Më mungoni në çdo hap të jetës. Dashuria, mirësia dhe kujtimi për ju nuk do të shuhen kurrë. U…

U bënë tri dekada – një jetë e tërë prej kur tragjikisht u nda prej nesh vajza e axhës Drita (Riza)…

Sot u bë 1 vit që kur ndërroi jetë më i dashuri ynë, Gani Rraci. Koha po kalon shpejt, por dhimbja, malli dhe…

Për babain tim të dashur 🤍🕊️ Babi, Sot bëhen kaq shumë vite që nga dita kur na le përgjithmonë….

Modelja e njohur Candice Swanepoel ka tërhequr vëmendjen me paraqitjen e saj në pamjet e papublikuara më parë nga sfilata e…

Bianca Censori ka tërhequr sërish vëmendjen me paraqitjen e saj të guximshme, pasi janë publikuar fotografi të reja ku…