Agim Vuniqi: Emigracioni nuk është vetëm largim, por edhe mundësi zhvillimi për Kosovën

Pse debati për 250 mijë leje qëndrimi dhe 85 mijë vende pune duhet të shndërrohet në debat për politika ekonomike, migrim qarkullues dhe zhvillim kombëtar.

Debati i fundit ndërmjet deputetes së LDK-së, Hykmete Bajrami, dhe kryeministrit Albin Kurti, lidhur me punësimin dhe emigracionin, shtron një çështje që meriton trajtim shumë më të gjerë sesa përplasja e zakonshme politike.

Bajrami kundërshton pretendimin e kryeministrit për 85 mijë vende të reja pune, duke iu referuar mbi 250 mijë lejeve të qëndrimit të lëshuara për qytetarët e Kosovës në vendet e Bashkimit Evropian gjatë viteve 2020–2025.

Sipas të dhënave të publikuara nga Instituti GAP, bazuar në statistikat evropiane, gjatë kësaj periudhe janë lëshuar rreth 254 mijë leje qëndrimi. Mirëpo, këto përfshijnë punësimin, bashkimin familjar, studimet dhe kategori të tjera. Nuk mund të interpretohen automatikisht si 254 mijë vende pune të humbura në Kosovë.

Po ashtu, pretendimi për 85 mijë vende të reja pune duhet vlerësuar përmes statistikave të punësimit neto, pjesëmarrjes në tregun e punës dhe cilësisë së vendeve të punës.

Punësimi dhe emigracioni nuk janë domosdoshmërisht dukuri që përjashtojnë njëra-tjetrën. Një ekonomi mund të krijojë vende pune dhe njëkohësisht të përjetojë emigracion, sidomos kur ekzistojnë diferenca të mëdha pagash ndërmjet vendeve.

Historia ekonomike evropiane e dëshmon këtë.

Italia, Spanja dhe Portugalia kanë përjetuar valë të mëdha emigracioni drejt vendeve më të zhvilluara, përfshirë Zvicrën, Gjermaninë dhe Francën. Italia ishte anëtare themeluese e integrimit ekonomik evropian, ndërsa Spanja dhe Portugalia iu bashkuan Komunitetit Ekonomik Evropian më 1986. Emigracioni i tyre kishte filluar shumë më herët.

Për shumë familje, puna jashtë vendit krijoi mundësi kursimi, arsimimi dhe investimi. Por këto përfitime nuk ishin automatike; ato u ndërthurën me industrializimin, investimet dhe politikat ekonomike vendore.

Kosova mund të nxjerrë mësime nga kjo përvojë, pa e romantizuar largimin e qytetarëve.

Liberalizimi i vizave, i cili hyri në fuqi më 1 janar 2024, ka zgjeruar lirinë e udhëtimit të qytetarëve të Kosovës në zonën Schengen. Megjithatë, qëndrimi pa vizë deri në 90 ditë brenda 180 ditëve nuk jep automatikisht të drejtën e punësimit. Për këtë nevojiten autorizimet përkatëse.

Pikërisht këtu fillon përgjegjësia e politikës shtetërore.

Kosova duhet të negociojë marrëveshje bilaterale me Gjermaninë, Zvicrën, Austrinë dhe shtete të tjera për programe të rregulluara punësimi të përkohshëm, për shembull katërmujor ose nëntëmujor, sipas nevojave të sektorëve ekonomikë dhe legjislacionit të vendeve pritëse.

Këto programe do të mundësonin që qytetarët të punonin ligjërisht, të përfitonin mbrojtje sociale, të kursenin kapital dhe të ktheheshin në Kosovë me përvojë profesionale.

Gjermania tashmë ka një mekanizëm të veçantë punësimi për qytetarët e Ballkanit Perëndimor, i cili mund të shërbejë si pikënisje për negociata më të strukturuara.

Por një politikë e tillë nuk duhet të përfundojë me dërgimin e punëtorëve jashtë vendit.

Qeveria mund të krijojë një program kombëtar për rikthimin e kapitalit dhe të dijes, përmes të cilit punëtorët që kthehen të kenë qasje në kredi zhvillimore, bashkëfinancim për ndërmarrje të vogla, njohje të aftësive të fituara jashtë dhe lehtësira për investime prodhuese.

Kjo do të ishte veçanërisht e rëndësishme për ndërtimtarinë, përpunimin industrial, bujqësinë, teknologjinë dhe shërbimet profesionale.

Diaspora tashmë përbën një burim të jashtëzakonshëm financiar. Sipas të dhënave të raportuara nga Banka Qendrore e Kosovës, remitancat gjatë vitit 2025 arritën rreth 1.42 miliardë euro.

Mirëpo, një pjesë e madhe e këtyre mjeteve shkon për konsum familjar. Sfida është që një pjesë e kursimeve të diasporës të orientohet, përmes instrumenteve vullnetare dhe të besueshme, drejt prodhimit, teknologjisë dhe krijimit të vendeve të qëndrueshme të punës.

Kjo nuk do të thotë se emigracioni nuk ka pasoja negative.

Largimi i të rinjve, mjekëve, inxhinierëve dhe punëtorëve të kualifikuar dobëson potencialin prodhues dhe demografik të vendit. Edhe Fondi Monetar Ndërkombëtar ka paralajmëruar se emigracioni dhe pjesëmarrja e ulët në tregun e punës përbëjnë sfida serioze për zhvillimin afatgjatë të Kosovës.

Prandaj, politika e duhur nuk është as ta paraqesë emigracionin si sukses të pakushtëzuar, as ta trajtojë çdo largim si dëshmi të dështimit qeveritar.

Ajo duhet të synojë një ekonomi ku qytetari ka mundësi reale të jetojë dhe të punojë dinjitetshëm në Kosovë, por edhe lirinë të fitojë përvojë ndërkombëtare pa e shkëputur përfundimisht lidhjen ekonomike me vendlindjen.

Në këtë kuptim, debati ndërmjet pozitës dhe opozitës do të ishte shumë më i dobishëm po të përqendrohej në pyetje konkrete: Sa vende pune të qëndrueshme janë krijuar? Sa profesionistë janë larguar? Sa prej tyre kthehen? Sa kapital investohet në prodhim? Dhe çfarë marrëveshjesh ndërkombëtare mund ta kthejnë migrimin në një proces me përfitim të ndërsjellë?

Kosova nuk mund ta ndalë globalizimin e tregut të punës, por mund të ndikojë në mënyrën se si përfiton prej tij.

Në vend që emigracioni të shndërrohet në armë të përditshme të polemikës partiake, ai duhet të bëhet pjesë e një strategjie kombëtare zhvillimore.

Sepse suksesi ekonomik i një shteti nuk matet vetëm me numrin e qytetarëve që largohen apo me numrin e vendeve të punës që shpallen të krijuara. Ai matet me aftësinë e institucioneve për t'u ofruar qytetarëve mirëqenie, mundësi zgjedhjeje dhe perspektivë afatgjatë.

Dhe, mbi të gjitha, me aftësinë për ta shndërruar përvojën e diasporës nga një histori e largimit në një histori të zhvillimit të Kosovës.

Zgjidhje pra do t'ishte edhe krijimi një Agjencie për Mobilitetin dhe Rikthimin Profesional, e cila do të lidhte punëdhënësit evropianë, institucionet kosovare dhe ndërmarrësit e kthyer, me objektiva të matshëm për punësimin të përkohshëm, transferimin e aftësive dhe investimet në Kosovë.

Në pak javë, dy partitë që e kanë ndërtuar shtetin e Kosovës, LDK dhe PDK, janë futur njëkohësisht në krizë udhëheqjeje. Mund të duket si punë e brendshme e tyre. Nuk është. Në LDK, tre deputetë…

Nuk kam lexuar asnjëherë dhe nuk kam dëgjuar kurrë që një shqiptar jashtë Shqipërisë ta urrejë Shqipërinë apo ta quajë shtetin shqiptar narkoshtet. Ndoshta ka edhe ndonjë të tillë. Nuk e përjashtoj. Ben Blushi…

Kryetari i Partisë Demokratike, Sali Berisha, e ka hedhur sërish publikisht idenë e një fronti të përbashkët opozitar. Në një intervistë televizive të enjten mbrëma, ai ftoi me emër drejtuesit e tri partive më të reja…

Ligji që u premtoi shpëtim ish-drejtuesve të UÇK-së në Hagë rrezikon tani ta kthejë Kosovën pas në rrugën drejt BE-së, pa u dhënë atyre atë që premtoi. Komisionerja evropiane për Zgjerim, Marta Kos,…

Çfarë është një shoqëri e drejtë? Sa larg mund të shkojë shteti? Kur është legjitim një ligj? Filozofia politike ngre pyetjet më themelore në lidhje me bashkëjetesën, pushtetin dhe lirinë. Është…

Raporti vjetor i Komisionit Evropian për Maqedoninë e Veriut, i përbërë prej 111 faqesh dhe i publikuar më 4 nëntor 2026, paraqet një analizë gjithëpërfshirëse të gjendjes politike, juridike, ekonomike dhe institucionale të…

Çdo shtet evropian që i respekton vlerat e Bashkimit Evropian mund të aplikojë për anëtarësim në BE. Procesi i anëtarësimit fillon kur vendet anëtare të BE-së i japin një shteti statusin e kandidatit, pas konsultimeve me…

Para se të japë vlerësimin tim kritik socio psikologjik mbi vrasjen e femrave (grave), më lejoni të shpalos një uverturë mbi vendin dhe rolin e femrës në etnopsikologjine shqiptare. Femra gjatë gjithë historisë dhe traditës së…

Bota po kalon një periudhë të rrezikshme të rikonfigurimit të rendit ndërkombëtar. Rivalitetet ndërmjet fuqive të mëdha, konfliktet rajonale, gara për armatim strategjik dhe dobësimi i mekanizmave tradicionalë të sigurisë po…

Kryediplomatja e BE-së, Kaja Kallas, e tha qartë këtë javë: takimi i nivelit të lartë mes Kosovës dhe Serbisë po përgatitet dhe pret vetëm formimin e qeverisë së re në Beograd. Me fjalë të tjera, ora ka nisur. Pyetja…

Pas më shumë se një jave kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, reagoi nga Brukseli për zgjedhjet e zhvilluara në Republikën e Serbisë. Ky rreagim erdhi si rezultat i pyetjes që gazetarja në intervistë i bëri atij me kërë…

Njohuritë juridike, verifikimi rigoroz i fakteve, respektimi i etikës profesionale, mbrojtja e viktimave dhe kontrolli i emocioneve janë ndër shtyllat themelore të raportimit profesional në kronikën e zezë dhe në situatat me ndjeshmëri të…

Shqipëria po përjeton një nga periudhat më të rënda të besimit të qytetarëve te shteti, drejtësia dhe institucionet publike. Padrejtësia, korrupsioni, klientelizmi, abuzimi me pushtetin dhe pandëshkueshmëria janë bërë…

Komisioni Evropian e publikoi sot raportin vjetor për Kosovën. Mesazhi i tij është i qartë. Në drejtësi nuk ka përparim. Kundër korrupsionit ka rezultate të kufizuara. Dy vite krizash politike i kanë dobësuar institucionet. Shqipëria…

Ndërsa debati publik në Kosovë përqendrohet te apeli i ish-drejtuesve të UÇK-së dhe te ligji i ri për Specialen, në Hagë ka nisur pothuajse në heshtje një procedurë tjetër: ajo për dëmshpërblimin e viktimave…

Audioincizimi i Fehim Salit në Kosovë dhe kallëzimi penal ndaj drejtorit të BIA-s, Vladimir Orliq, në Serbi, nxjerrin në pah angazhimin e raportuar të inteligjencës serbe në mbledhjen e votave për SNS-në. Të dy rastet ngrenë…

Në sistemin komunist synohej krijimi i të ashtuquajturit «njeri i ri», një individ që duhej të mishëronte idealet dhe normat e ideologjisë së kohës. Ai duhej të ishte besnik ndaj partisë, të pranonte vijën zyrtare, të…

Zgjedhjet e mesmandatit në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, të mbajtura më 3 nëntor 2026, kanë prodhuar një ndryshim të rëndësishëm në skenën politike amerikane, duke rikonfiguruar ekuilibrat institucionalë në…

Evropa dhe veçanërisht Ballkani Perëndimor po përjetojnë një periudhë të rëndësishme të transformimit të marrëdhënieve ndërmjet qytetarëve, institucioneve shtetërore dhe elitave politike. Protestat,…

Amerika votoi dhe peizazhi në Uashington ndryshoi brenda një nate. Demokratët rimorën Dhomën e Përfaqësuesve dhe, sipas Associated Press, edhe Senatin. Ata fituan ulëse që republikanët i mbanin prej vitesh, nga Teksasi e Ohajo deri te Karolina e…

Rezultatet që po dalin nga zgjedhjet amerikane të 3 nëntorit japin një sinjal të fuqishëm për demokratët. Fitoret në disa zona të mbajtura nga republikanët hapin rrugën drejt ndryshimit të shumicës në Dhomën e…

Ekziston një paradoks i dhimbshëm në historinë politike shqiptare, të cilin duket se bota shqiptare ende nuk ka guximin ta analizojë deri në fund. Shqiptarët shpesh janë solidarizuar me pushtetin, edhe kur ai pushtet ka qenë në kundërshtim…

Është interesante se, sa herë që kaloj kufirin e RMV-së, shpirtërisht më duket vetja si i huaj: i huaj në Serbi, i huaj në Greqi, i huaj në Kosovë, i huaj në Shqipëri. Sapo kalojmë kufijtë e shteteve përreth dhe…

Më 3 nëntor 1443, historia e Arbërisë dhe e mbarë Europës ndryshoi rrjedhën e saj përgjithmonë. Ajo nuk ishte thjesht një ditë rebelimi, por një moment i gdhendur në amshim, ku një plan gjenial, i thurur në skutat më…

Më shumë se një javë pas fitores së Listës Studentore në Serbi, Edi Rama zgjodhi Brukselin për mesazhin e tij më të qartë mbi Beogradin e ri. Nga Samiti i Zgjerimit që organizon Euronews, kryeministri i Shqipërisë…

ANALIZË – Zgjedhjet e mesmandatit në Shtetet e Bashkuara nuk e vendosin presidentin, por mund ta ndryshojnë rrënjësisht mënyrën se si ai qeveris. Donald Trump do të mbetet në Shtëpinë e Bardhë deri në janar të vitit 2029….

Historia politike e Kosovës gjatë tri dekadave të fundit përfaqëson një proces kompleks transformimi shoqëror, institucional dhe politik, i cili përfshin disa etapa thelbësore: rezistencën ndaj represionit dhe mbijetesën kolektive gjatë…

Qeveria e Kosovës miratoi të hënën buxhetin më të madh në historinë e vendit: 4.27 miliardë euro. Ai parasheh rritje pagash, pagën e 13-të, shtesa më të larta për fëmijë dhe, për herë të parë, mbi…

Javën e kaluar, në Brvenicë të Tetovës u mbajtën zgjedhje të jashtëzakonshme lokale. Fitoi Arkin Jahii, i mbështetur nga koalicioni AKI. Ky koalicion këtë fitore e festoi me një ndjenjë të madhe triumfalizmi, megjithëse…

Ndërsa Budapesti bën publike bashkëpunëtorët e diktaturës, Tirana mbetet e vetmja, që nuk ka bërë dekomunistizimin Më 4 nëntor 2026 Hungaria hap zyrtarisht dosjet e Sigurimit komunist. Qeveria e Péter Magyar dhe partia Tisza, atë…

Sa herë të përmenden OJQ-të (organizatat joqeveritare), një gjë mos e harroni kurrë: nuk ka asgjë më qeveritare sesa një organizatë joqeveritare. Sa herë të ketë padrejtësi në hapësirën publike dhe ka fonde…

Ky Kuvend i Kosovës e ka votuar këtë Kushtetutë që e kemi sot, me të cilën jemi shtet laik. Athua, a e kuptojnë këta/këto deputetë e deputete se çfarë nënkuptojmë me shtet laik? Nëse jo, atëherë duhet…

Të dielën në mbrëmje, në ditën e 20-të radhazi, të rinjtë marshuan sërish nga Ministria e Arsimit drejt Kryeministrisë, pa asnjë incident. Një ditë më parë, po në ato rrugë, kishte gurë, molotovë e…

Kemi shkruar edhe më parë se shoqëria Kosovare është në krizë të identitetit të saj, në krizë të moralit njerëzor dhe në krizë të ndërtimit të shtetit. Kosova u shndërrua në një hajpak të…

Që nga themelimi i Dhomave të specializuara, nuk kanë pushuar pyetjet dhe kritikat në opinion se, pse u formua Gjykata Speciale me seli në Hagë dhe me staf profesional ndërkombëtar, e jo një Gjykatë Speciale në Kosovë. Që në…

Zhvillimet e fundit politike në Serbi, pas zgjedhjeve të 25 tetorit 2026, kanë shënuar një kthesë të rëndësishme në skenën politike të vendit, duke i dhënë fund dominimit 14-vjeçar të Partisë Progresive Serbe dhe…

Ekzistojnë periudha në historinë e arsimit që nuk dallohen vetëm për mënyrën e organizimit të studimeve, por edhe për kulturën e dijes që krijojnë. Krahasimi ndërmjet studentit të viteve ’80 dhe studentit të…

Po Bashkimi Evropian po i ashpërson kërkesat e saj ndaj vendeve kandidate sepse zgjerimi nuk është më vetëm çështje ekonomike dhe institucionale, por ajo është edhe çështje e sigurisë, e ndikimit politik dhe e pozitës…

Në një demokraci, humbja në zgjedhje kërkon reflektim, jo kurth. Kryeministri Hristijan Mickoski zgjodhi rrugën e dytë. Pas fitores së Arkin Jahijit në Bërvenicë, ai nuk foli për arsyet pse kandidati i tij nuk bindi mjaftueshëm…

At Shtjefën Gjeçov Kryeziu është njëra ndër figurat më të ndritura të kombit shqiptar, i shquar në radhë të parë për veprimtarinë e tij patriotike, arësye për të cilën edhe u vra nga serbët. Ai…

Vota popullore përbën një nga instrumentet themelore të demokracisë përfaqësuese dhe burimin kryesor të legjitimitetit politik të institucioneve shtetërore. Ajo nuk është vetëm shprehje numerike e preferencave elektorale të…

Njëzet e shtatë vjet pas çlirimit, Kosova ka arsye ta shtrojë një pyetje themelore: si mund të ruhet siguria e çdo komuniteti, duke i dhënë Republikës aftësinë për t’u reformuar? Një kushtetutë demokratike duhet…

Një javë pas zgjedhjeve që i dhanë fund sundimit 14-vjeçar të Aleksandar Vuçiqit, vëmendja e Prishtinës dhe e Brukselit është përqendruar te pyetja e madhe: çfarë do të bëjë Serbia e re me Kosovën? Por…

Liderët me jetëgjatësinë më të madhe politike në Ballkanin Perëndimor janë Aleksandar Vuçiqi, Edi Rama, Milorad Dodiku dhe lideri i shqiptarëve të Maqedonisë së Veriut, Ali Ahmeti. Rënia spektakolare e Aleksandar…

Kur mbaron durimi i popullit dhe lind kërkesa për një demokraci të vërtetë. Ka një çast në jetën e një shoqërie kur heshtja nuk është më durim, bindja nuk është më pajtim dhe frika nuk është…

Zgjedhjet në Republikën e Serbisë dhanë një rezultat pozitiv për Lëvizjen opozitare Studentore. Autokrati Aleksandër Vuçiq shkoi në opozitë, ndërsa djali i Milosheviçit, Ivica Daçiq, doli jashtë parlamentit. Ishte…

Ditët e fundit, në rrjete sociale po qarkullon një material audio, në të cilin dëgjohet qartë dhe pa ekuivok zëri i deputetit socialist Ulsi Manja, njëkohësisht edhe Kryetar i Komisionit Parlamentat të Ligjeve në Kuvendin e…

Rrënjët e thella shpirtërore flasin se shqiptarët janë autoktonë në RMV

Fitorja demokratike dhe prova e pluralizmit

Motra jena, shoqe s’jena!

Kongresi ndryshon, miqësia mbetet: Kosova duhet të flasë me të dyja partitë

Agim Vuniqi: Emigracioni nuk është vetëm largim, por edhe mundësi zhvillimi për Kosovën

Drejtësia duhet të ushtrohet në Kosovë!

Ben Blushi: “Shqiptarët e Kosovës urrejnë Shqipërinë”

Filozofia politike si të jetojmë së bashku

Aksident mes tri veturave në Prishtinë, ka të lënduar

Arrestohet 20 vjeçari në Kaçanik, kishte urdhëresë gjyqësore

24 orët e së shtunës: Dy të vdekur nga aksidentet, 32 të lënduar

I shkon te shtëpia dhe e kanos babain e saj, arrestohet shtetasi maqedonas në Podujevë

“Mbi 100 të pushkatuar…”, si u shtyp kryengritja antikomuniste në Malësi të Madhe, më 25 janar 1945! Fati tragjik i krerëve të lëvizjes

Arrestimi i intelektuales disidente, si u persekutua Musine Kokalari! Pas gjashtë muajsh hetuesie, e nxorën në gjyq! Aktakuza e prokuror Nevzat Haznedari

10 kuriozitete që nuk i dini për Groenlandën

Shkencëtarët identifikojnë ADN-në më të vjetër njerëzore

Edhe sot, pas 14 vitesh, më mungon zëri yt, këshillat e tua dhe prania jote. Thonë se koha i shëron plagët, por mungesa…

Më mungoni në çdo hap të jetës. Dashuria, mirësia dhe kujtimi për ju nuk do të shuhen kurrë. U…

U bënë tri dekada – një jetë e tërë prej kur tragjikisht u nda prej nesh vajza e axhës Drita (Riza)…

Sot u bë 1 vit që kur ndërroi jetë më i dashuri ynë, Gani Rraci. Koha po kalon shpejt, por dhimbja, malli dhe…

Modelja e njohur Brooks Nader ka tërhequr vëmendjen me një paraqitje tejet joshëse, duke u shfaqur e veshur si një lepurushe…

Bianca Censori njihet për paraqitjet e saj ekstravagante dhe veshjet që ekspozojnë trupin, ndërsa këtë herë ka…