POLITIKATË FUNDIT

Nevoja dhe sfidat e një subjekti të ri politik te shqiptarët e Maqedonisë së Veriut

Shqiptarët e Maqedonisë së Veriut, prej më shumë se një çerek shekulli, kanë mbetur të zhgënjyer dhe të frustruar nga subjektet politike, liderët dhe elita politike.

Për më shumë se dy dekada, partitë tradicionale shqiptare kanë qenë të stigmatizuara, të konsumuara dhe të shtrydhura si limoni nga partitë maqedonase.

Sipas psikoanalistëve, liderët që qëndrojnë në pushtet për më shumë se një apo dy dekada pësojnë ndryshime. Ata e kanë të vështirë të pranojnë ide inovative, vizion pragmatik dhe reformator. Ata vazhdojnë me ide sterile, duke pasur gjithnjë frikë nga ndryshimet dhe humbja e pushtetit.

Këta liderë, duke qenë brenda kësaj skeme sterile dhe të izoluar, rivalët e tyre i shohin si armiq, ndërsa veten e konsiderojnë shpëtimtarë dhe baballarë të kombit. Ky fenomen është vërejtur te lideri serb Aleksandar Vuçiq, Edi Rama dhe Sali Berisha.

Ndryshimet në rajon, pas humbjes së Aleksandar Vuçiqit dhe, në të ardhmen, mbase edhe të Edi Ramës, mund të krijojnë në Maqedoninë e Veriut një efekt domino, duke u fokusuar dhe inspiruar në krijimin e forcave të reja politike. Këto zhvillime në Beograd dhe Tiranë mund të shërbejnë si frymëzim për shqiptarët e Maqedonisë së Veriut, për krijimin e forcave të reja politike, të dala nga gjiri i gjeneratave të reja postkomuniste.

Në këtë kontekst dhe në linjë me idenë për të ndërprerë një mendësi politike, mbetet tepër e nevojshme që forcat e reja të strukturuara rreth një subjekti të ri politik të shkëputen nga të ashtuquajturat parti tradicionale, të cilat tashmë janë konsumuar dhe janë tërësisht sterile.

Këto forca të reja politike nuk duhet të merren më me nacional patriotizëm, folklorizëm politik dhe militantizëm. Subjekti i ri politik, që shpresohet të dalë nga gjenerata e re, duhet të shkëputet edhe nga logjika dhe matrica e adhurimit të liderit, shpeshherë në forma shenjtëruese.

Subjekti i ri politik duhet të jetë i përbërë nga klasa intelektuale, e cila ka qenë indiferente ndaj partive tradicionale: mjekë, profesorë, avokatë, artistë, bujq dhe kuadro të tjera. Po ashtu, në këto forca të reja politike duhet të përfshihet edhe një pjesë e atyre që kanë studiuar në universitete evropiane. Brezi i dytë, që jeton në shtetet perëndimore dhe ka tituj akademikë master dhe doktoraturë, përfaqëson një potencial të rëndësishëm. Ata kanë një bagazh të pasur dhe përvojë të traditave demokratike, me ide dhe vizione që mbështeten në traditat liberale, iluministe dhe socialdemokrate.

Përfshirja e këtij brezi me potencial, që tashmë i njeh traditat më të mira demokratike evropiane, mund të krijojë një shndërrim tjetër kualitativ dhe t’i jap një subjekti politik dimensionin e munguar të vizionit dhe vlerave europiane.

Një subjekt i ri, me ide inovative dhe transparencë, do të sillte ndryshime edhe te partitë tradicionale. Këto parti do të detyroheshin të ndryshonin diskursin dhe konceptet e vjetra. Duke kaluar në opozitë, ato do të sillnin ndryshime, reforma, ide, establishment dhe platforma të reja, me kuadro të reja.

Si opozitë konstruktive, ato do të shërbenin si rivalë politikë, me mundësinë që, në një fazë tjetër, të kalonin në pozitë. Këta mekanizma dhe paradigma janë kritere dhe standarde të një shteti demokratik.

Ardhja e forcave dhe e subjektit të ri politik te shqiptarët e Maqedonisë së Veriut nuk duhet pritur me idenë e një shkop magjik. Në kontekstin e së ardhmes, por edhe një trashëgimie politike dhe problemeve të shtresuara, edhe subjektet e reja politike do të përballen me sfida dhe barriera në raport me pushtetin dhe qeverinë e Maqedonisë së Veriut, qoftë në pozitë, qoftë në opozitë.

Çdo kërkesë e shqiptarëve të Maqedonisë së Veriut do të mund të jetë në kundërshtim me qëndrimet e qeverisë. Një ndër çështjet që lidhet me diskriminimin dhe majorizimin është ndarja e buxhetit. P.sh. kur Parlamenti ratifikon ndarjen e buxhetit vjetor, i cili arrin në 5 miliardë euro, sipas një përllogaritjeje të bazuar në përfaqësimin e popullsisë, ndarja territoriale dhe buxhetore duhet të reflektojë raportin 30% me 70%. Në këtë përllogaritje, 1.5 miliardë euro duhet të ndahen për komunat me shumicë shqiptare.

Po ashtu, decentralizimi i komunave ka mbetur i papërfunduar. Decentralizimi fiskal është i pabarabartë. Në psikologjinë kolektive të shumicës së qytetarëve maqedonas dhe në diskursin publik, përfshirë edhe atë të liderëve politikë, ekziston narrativa e konceptit të shtetit-komb, që nënkupton se shteti është pronë e maqedonasve.

Shqiptarët, të trajtuar me statusin e pakicës, ndonëse zyrtarisht përbëjnë rreth 30 për qind të popullsisë, sipas kësaj narrative, kanë shumë të drejta dhe një status më të lartë se në të gjitha shtetet e Evropës. Ky koncept dhe kjo qasje nuk përputhet me realitetin e shtetit, ndërkohë që shqiptarët në asnjë rast nuk mund të shihen si pakicë kombëtare. Pikërisht, ky koncept dominues krijon keqkuptimin e madh për atë se çfarë realisht paraqesin shqiptarët e Maqedonisë së Veriut në tërësinë shtetërore. Një subjekt i ri politik duhet ta ketë parasysh se do të përballet me këtë koncept, që nuk lejon etablimin e mirëqenë të shqiptarëve në shtet dhe mbi të gjitha marrjen e hises së buxhetit, jo si lëmoshë, por si një e drejtë historike, politike dhe demografike.

Së fundi, ekziston edhe pretendimi se shqiptarët kanë dy shtete dhe se synojnë që në të ardhmen të kenë edhe një shtet të tretë: Maqedoninë e Epirit. Edhe ky është argument i paqenë politik, i sajuar për të diskriminuar shqiptarët dhe për të disiplinuar në statusin e pakicës kombëtare. Çdo ide dhe koncept i ri politik duhet të zhvillohet, duke projektuar në mënyrë të argumentuar barazinë e shqiptarëve në të gjitha institucionet e shtetit.

Për më shumë se tri vjet, Millan Radoiçiq jetoi i lirë në Serbi, me pasaportë të sekuestruar dhe me detyrimin për t'u paraqitur në polici dy herë në muaj. Të martën, Gjykata e Lartë në Beograd urdhëroi…

Gjykata e Lartë në Beograd caktoi të martën paraburgim dhe urdhëroi shpalljen në kërkim të Millan Radoiçiqit, njeriut që ka marrë përgjegjësinë për sulmin e armatosur në Banjskë më 24 shtator 2023….

Shqiptarët në Ballkan po kalojnë një periudhë të rëndësishme të transformimeve politike, shoqërore dhe gjeopolitike. Në Shqipëri, Kosovë, Maqedoninë e Veriut, Mal të Zi dhe Luginën e Preshevës, qytetarët…

Republika në Shqipëri nuk është ligj e drejtësi për qytetarin, as për shtetin dhe as për publikun. Republika në Shqipëri është regjim ku fuqia, liria, arroganca, korrupsioni, paraja e tradhtia, zullumi e hajnia janë të drejta…

Gjykata e Lartë në Beograd ka caktuar masën e paraburgimit dhe ka lëshuar fletarrestim për Millan Radoiçiqin, konfirmuan për Radion Evropa e Lirë nga kjo gjykatë. Radoiçiqi, i cili kërkohet nga policia ndërkombëtare, INTERPOL,…

Të ndërtosh një shtet demokratik nuk do të thotë thjesht të rrëzosh një sistem politik, të ndryshosh flamujt, simbolet, institucionet, ligjet apo emrat e drejtuesve. Këto janë vetëm shenjat e jashtme të një transformimi….

Ka raste kur zhvillimet politike, edhe nëse ndodhin në vende të ndryshme, krijojnë një kontrast që nuk mund të kalohet në heshtje. Pikërisht kjo po ndodh sot me Kosovën. Në njërën anë, në Presidencën e…

Kryeministri, Edi Rama, është nderuar ditën e hënë në Bruksel me çmimin “CER Lord Jakobovits”. Çmimi i është akorduar nga Konferenca e Rabinëve Europianë dhe arsyetohet me kontributin e kreut të ekzekutivit të…

Në jetën politike dhe shoqërore ekziston një dallim i rëndësishëm ndërmjet përkatësisë partiake dhe angazhimit për interesin e përgjithshëm. Jo çdo njeri që dëshiron të kontribuojë për vendin duhet…

Në një intervistë për “Bota Sot”, Michael Doyle, zëdhënësi i Dhomave të Specializuara të Kosovës, ka sqaruar zhvillimet e pritshme pas aktgjykimit të shkallës së parë ndaj ish-drejtuesve të UÇK-së,…

Pas më shumë se dy vjetësh pa asnjë lobist të regjistruar në Uashington, Kosova ka rikthyer një zë profesional në kryeqytetin amerikan. Ministria e Punëve të Jashtme dhe Diasporës ka lidhur kontratë njëvjeçare me…

Gjykata Speciale në Hagë e shpalli sot ish-presidentin Hashim Thaçi fajtor për tentativë të pengimit të personave zyrtarë në kryerjen e detyrave zyrtare, për shkelje të fshehtësisë së procedurës dhe për mosbindje ndaj…

Spanja, njëra nga pesë shtetet e Bashkimit Evropian që nuk e njohin Kosovën, deklaroi të hënën në Bruksel se nuk do ta pengojë afrimin e saj me BE-në. Në të njëjtin forum, presidenca irlandeze e Këshillit të BE-së…

Zgjedhjet parlamentare të 25 tetorit 2026 në Serbi përfaqësojnë një nga kthesat më të rëndësishme politike në historinë e saj bashkëkohore. Fitorja e Listës Studentore, e cila siguroi 140 nga 250 mandatet parlamentare,…

Më 16 nëntor 2026 nisi punimet Forumi i Dytë i Zgjerimit të Bashkimit Evropian, që organizohet nga Komisioni Evropian nën udhëheqjen e komisioneres për Zgjerim, Marta Kos. Ky Forum u zhvillua nën temën, më shumë propagandistike sesa…

Sot është caktuar mbajtja e seancës konstituive të legjislaturës së re të Parlamentit të Serbisë. Në zgjedhjet e parakohshme parlamentare, të mbajtura më 25 tetor 2026, Lista Studentore në Serbi arriti të sigurojë 53,01%…

Letër publike drejtuar Komisioneres për Zgjerim të BE-së, Marta Kos E nderuar zonja Kos, Në mbrëmjen hapëse të edicionit të dytë të Forumit të Zgjerimit të Bashkimit Europian në Bruksel, më 15 nëntor 2026, në…

Korrupsioni është ryshfeti i paligjshëm i zyrtarëve me para, mallra ose shërbime me qëllim fitimin e një avantazhi.Korrupsioni (fjalë për fjalë: prishje) përdor mjete të tilla si mashtrimi, ryshfetet, kërcënimet, zhvatja,…

Qeveria e Kosovës vendosi të hënën të ndalojë blerjen, shitjen, importin dhe eksportin e energjisë elektrike me ndërmarrjet që kanë seli, kompani amë ose pronarë të lidhur me Serbinë. Vendimi është përgjigje ndaj…

Interpretimi i këngës nacionaliste serbe “Oj Kosovo, Kosovo” në hapjen e Forumit të Zgjerimit të BE-së në Bruksel i tejkalon kufijtë e një skandali kulturor, duke treguar se kjo është një çështje politike dhe e…

Më 15 nëntor 2026, në Bruksel, gjatë mbrëmjes hapëse të Forumit të Zgjerimit të Bashkimit Evropian, interpretimi instrumental i këngës “Oj Kosovo, Kosovo” krijoi një kundërthënie ndërmjet mesazhit të…

Kuvendi i ri i Serbisë konstituohet të martën, më 17 nëntor, në orën 10:00, dhe për herë të parë pas 14 vjetësh shumicën nuk e ka kampi i Aleksandar Vuçiqit. Lista Studentore hyn në sallë me 140 nga 250 deputetë…

A mund të quhet promovim i bashkimit të kulturave evropiane një koncert ku interpretohet melodia e një kënge serbe që Kosovën e paraqet si pjesë të Serbisë dhe përcjell mesazhe nacionaliste e pretendime territoriale ndaj shtetit të…

Kjo për shkak të situatës së përgjithshme delikate politike, diplomatike dhe të sigurisë në botë, Brukseli duhet të shqyrtojë mundësinë e një iniciative të veçantë politike për shtetet kandidate për…

Interpretimi i këngës nacionaliste serbe “Oj Kosovo, Kosovo” në koncertin hapës të Forumit të Zgjerimit të Bashkimit Evropian në Bruksel, më 15 nëntor 2026, shkaktoi reagime të fuqishme politike dhe diplomatike nga…

Edi Rama u doli borxhit shqiptarëve edhe me librin e tij "Kurbani", 2011…! Përveç me Gërdecin, më 15 mars 2008 dhe me 21 janarin 2011, mund të mendohet dhe llogaritet se Edi Rama i paralajmëroi shqiptarët për çka…

Koalicioni Shqiptar fitoi dy ulëse në Kuvendin e Serbisë. Bashkimi i tetë subjekteve politike dëshmoi se bashkërendimi është i domosdoshëm për përfaqësimin politik të shqiptarëve, por rezultati mbeti nën synimin prej tri…

Në koncertin hapës të Forumit të Zgjerimit të BE-së në Bruksel, të organizuar nga Komisioni Evropian nën drejtimin e komisioneres Marta Kos, u interpretua kënga nacionaliste serbe “Oj Kosovo, Kosovo”, nuk është vetëm…

Heshtja diplomatike nuk është neutralitet Në marrëdhëniet ndërkombëtare, shtetet nuk maten vetëm me atë që deklarojnë, por edhe me atë që bëjnë, me kohën kur reagojnë dhe me aftësinë për t’i…

Brenda një dite, fituesit e zgjedhjeve në Serbi trokitën në dy dyer që nuk shkojnë bashkë. Përfaqësuesit e Listës Studentore u takuan në Beograd me ndihmëssekretarin amerikan të Shtetit, Brendan Hanrahan, dhe me ambasadorin rus,…

Në asamblenë e PS kryeministri foli shumë për atë që në raportin e Komisionit Europian përmendet si Traktati i Anltarësimit. Ky togfjalësh përdoret për herë të parë. Dhe këtë përmendje Rama e shiti dje si…

Debati ka vdekur. Dhe kjo nuk është thjesht një shprehje metaforike, por një nga simptomat më shqetësuese të krizës së mendimit kritik në shoqërinë tonë. Dikur, debati ishte hapësira ku përplaseshin idetë, ku…

Situata e krijuar në Universitetin e Shkencave të Aplikuara në Ferizaj (UShAF), me dy ushtrues detyre të rektorit, është një zhvillim që tejkalon një mosmarrëveshje të zakonshme administrative. Kjo ngre shqetësime serioze për…

1. SHQIPËRIA: NGA PROTESTA Për të kuptuar epilogun e protestave në Shqipëri dhe Kosovë, duhet të analizojmë jo vetëm pakënaqësinë qytetare, por edhe raportet ndërmjet pushtetit, opozitës, shoqërisë civile,…

Të martën, më 17 nëntor, në orën 10:00, Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë shpallin aktgjykimin e dytë ndaj ish-presidentit Hashim Thaçi brenda dy muajsh. Këtë herë gjykohet ajo që prokuroria thotë se…

Një shqetësim dhe brengë e jona e përbashkët, që duhet të na mundojë të gjithëve, si komb dhe si shoqëri në përgjithësi! Të gjitha eksodet dhe shpërnguljet, në të gjitha kohërat dhe etapat historike,…

Ligji i imponuar për Gjykatën Speciale të Kosovës në Hagë është kthyer mbrapsht nga ana e presidentes Shiroka-Pula për t’u rishqyrtuar në Kuvend. Prej disa ditësh grupet parlamentare diskutojnë, por nuk merren vesh për…

Në traditën dhe kulturën shqiptare, mikpritja dhe mirënjohja nuk kanë qenë kurrë thjesht zakone kalimtare, por shtylla të shenjta mbi të cilat është ndërtuar vetë qenia jonë kombëtare. Historia na ka mësuar se një…

Që në fillim më duhet ta sqaroj se, për mua si sociolog, dokumenti ku evidentohet qëndrimi i opozitës serbe ndaj Kosovës nuk mund të ndëlidhet vetëm me shpresën si synim e ambicie se ata do të jenë më liberalë, por edhe me…

Krahina e Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit, në funksion të artikulimit të një platforme të përbashkët politike, duhet domosdoshmërisht të dëshmojë unitet, harmonizim të qëndrimeve dhe konsensus politik ndërmjet…

Kryeministri Edi Rama u kërkoi të shtunën socialistëve, në Asamblenë Kombëtare në Gjirin e Lalzit, të votonin përjashtimin nga partia të Elisa Spiropalit, ish-kryetares së Kuvendit dhe ish-ministres së Jashtme, si dhe të Plarent…

Sigurisht, po i ndjek me shqetësim të shtuar revoltat studentore, në fakt zemërimin e mbarë-shqiptarëve kundër elitës së Tiranës, në fakt sekt-zullumqarësh, që në 35 vite, privatizuan politikën, përmorën…

I. Rinia në shesh, intelektualët në dilemë dhe përgjegjësia morale e një kombi. Ka çaste në historinë e një kombi kur vlera e individit nuk matet më me titujt që mban, diplomat që zotëron, postet që ka ushtruar apo…

Kraja vazhdon të jetojë përmes traditës kulturës dhe bashkimit të shqiptarëve .Andaj mos thoni se Kraja po braktiset, po vetmohet apo po harrohet! Dita e sotme dëshmoi të kundërtën. Rruga kryesore e saj ishte mbushur me vizitorë…

Zhvillimet e fundit politike në Shqipëri dhe Kosovë po dëshmojnë intensifikimin e një konkurrence shumëdimensionale ndërmjet dy kryeministrave, Edi Ramës dhe Albin Kurtit, e cila, përtej marrëdhënieve ndërpersonale dhe dallimeve…

Profili i personalitetit të zgjedhur nga populli, me emrin deputet, ka një domethënie shumëdimensionale për një shoqëri demokratike dhe të avancuar. Dikur, deputeti zgjidhej me votën e popullit nga regjioni i caktuar, ku qytetarët, në…

Shqipëria sot ndodhet në udhëkryq. Sovraniteti i saj është i kërcënuar nga regjimi i korrupsionit, vjedhjes dhe tradhtisë. Shqipëria sot është kapur dhe është marrë peng nga politika dhe oligarkia. Realiteti vërteton se…

Dy mandate për shqiptarët e Luginës së Preshevës

Skandal: Brukseli dhe hija e nacionalizmit serb!

“Mirëkuptojeni dhe mëshirojeni", Edi Ramën!

Një “Black Friday” politik nga Brukseli për shtetet kandidate për anëtarësim në BE

Nevoja dhe sfidat e një subjekti të ri politik te shqiptarët e Maqedonisë së Veriut

“Antishqiptarizmi” i Serbisë nuk zhduket pa bashkimin e kombit tonë!

Shqiptarët në Ballkan: mes shpresës për ndryshim dhe krizës së lidershipit politik!

Aksident mes tri veturave në Prishtinë, ka të lënduar

Arrestohet 20 vjeçari në Kaçanik, kishte urdhëresë gjyqësore

24 orët e së shtunës: Dy të vdekur nga aksidentet, 32 të lënduar

I shkon te shtëpia dhe e kanos babain e saj, arrestohet shtetasi maqedonas në Podujevë

“Mbi 100 të pushkatuar…”, si u shtyp kryengritja antikomuniste në Malësi të Madhe, më 25 janar 1945! Fati tragjik i krerëve të lëvizjes

Arrestimi i intelektuales disidente, si u persekutua Musine Kokalari! Pas gjashtë muajsh hetuesie, e nxorën në gjyq! Aktakuza e prokuror Nevzat Haznedari

10 kuriozitete që nuk i dini për Groenlandën

Shkencëtarët identifikojnë ADN-në më të vjetër njerëzore

Sot mbushen 3 vite kur u nda përgjithmonë nga familja dhe farefisi më i dashuri ynë. Në këtë ditë të…

…n’ Maje, atje ku Qielli i thot’ Tokës: Frikë mos ki, Unë jam me Ty! Ka qet’si, rrjetat nuk…

Edhe sot, pas 14 vitesh, më mungon zëri yt, këshillat e tua dhe prania jote. Thonë se koha i shëron plagët, por mungesa…

Më mungoni në çdo hap të jetës. Dashuria, mirësia dhe kujtimi për ju nuk do të shuhen kurrë. U…

Modelja dhe sipërmarrësja Hailey Bieber është shfaqur me dy paraqitje të ndryshme në Nju-Jork, duke tërhequr…

Katie Price i është nënshtruar ndërhyrjes së tretë kirurgjikale në hundë, duke u shfaqur me fytyrën e…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *