Njohësit mbështesin deklaratën e Joseph: ‘Lëvizja’ e nxituar Osmanit mund të krijojë krizë me ndërkombëtarët!

Në seancën e 5 marsit, partia në pushtet propozoi Glauk Konjufcën dhe Fatmire Kollçaku-Mullhaxhën për President, pasi bisedimet e Albin Kurti me Partinë Demokratike të Kosovës dhe Lidhjen Demokratike të Kosovës për një kandidat konsensual dështuan. Seanca u ndërpre për mungesë kuorumi pasi opozita e braktisi. Një ditë më pas, Vjosa Osmani shpërndau Kuvendin dhe nisi konsultimet me partitë për datën e zgjedhjeve të parakohshme.

E para disa ditëve Gjykata Kushtetuese ka vendosur masë të përkohshme deri më 31 mars ndaj dekretit të presidentes Vjosa Osmani për shpërndarjen e Kuvendit të Kosovës.

E në lidhje me këtë situatë të krijuar në Kosovë, ka folur së fundmi Profesori amerikan, Edward Joseph.

Ai tha se Kosova nuk është në një situatë ku është e vështirë të formohet një qeveri për shkak të rezultateve të ngushta zgjedhore, por për shkak të kokëfortësisë së udhëheqjes, po përballet me një krizë të re politike, e cila, sipas tij, do të përkeqësojë më tej marrëdhëniet me Uashingtonin dhe Bashkimin Europian.

Joseph tha se shpreson se Gjykata Kushtetuese do të vendosë të mos e shpërndajë Kuvendin e Kosovës, por se situata në Kosovë “sigurisht nuk është e mirë” dhe se zgjedhjet e reja nuk janë në interes të askujt.

Ai theksoi gjithashtu se pasiguria e re institucionale mund të dobësojë mbështetjen ndërkombëtare për Kosovën nga SHBA-ja, BE-ja dhe NATO-ja, duke vënë në dukje se Prishtina po dërgon një sinjal të keq duke provokuar kriza artificiale.

E duke u bazuar në këtë deklaratë të profesorit, çfarë pasojash mund të ketë kjo në mbështetjen ndërkombëtare dhe në proceset diplomatike të vendit, përfshirë dialogun me Serbia dhe aspiratat për anëtarësim në organizata ndërkombëtare?

Shabani: Paqëndrueshmëria politike në Kosovë rrezikon mbështetjen dhe proceset integruese ndërkombëtare

Në lidhje me këtë temë në një prononcim për “Bota sot”, ka folur njohësi për çështje ndërkombëtare, Amir Shabani.

ImageAmir ShabaniFoto galeri
Njohësi i çështjeve ndërkombëtare thekson se vonesat në konstituimin e institucioneve dhe sfidat rreth zgjedhjes së presidentit në Kosovë tregojnë mungesë stabiliteti dhe pjekurie politike, gjë që mund të ndikojë negativisht edhe në mbështetjen ndërkombëtare, si në aspektin financiar ashtu edhe në proceset integruese.

Tutje njohësi potencon se, paqëndrueshmëria politike në Kosovë mund të dëmtojë proceset diplomatike, përfshirë dialogun me Serbinë, dhe njëkohësisht të ndikojë negativisht edhe në rrugën e rajonit të Ballkanit Perëndimor drejt integrimit në Bashkimin Evropian.

“Një gjendje e tillë padyshim se vështirëson proceset diplomatike të vendit, përfshirë këtu edhe dialogun Kosovë-Serbi, ku destabiliteti politik në vend i bën dëm procesit të dialogut. Kjo gjendje rrezikon edhe situatën në rajonin e Ballkanit Perëndimor drejt integrimit në BE, ku turbulencat gjeopolitike ditë e më shumë e vështirësojnë gjendjen e rajonit duke pritur anëtarësimin”, u shpreh Shabani për “Bota sot”.

Vuniqi: Kriza në Kosovë buron nga kultura politike, jo nga rezultati i zgjedhjeve

Ndërsa opinonisti Agim Vuniqi në një bashkëbisedim me “Bota sot”, thotë që, deklarata e Edward Joseph nuk e pasqyron saktë situatën në Kosovë.

Kjo, pasi kriza nuk lidhet me rezultatin zgjedhor, por me bllokimin politik në parlament, pavarësisht mandatit të qartë të koalicionit të udhëhequr nga Albin Kurti.

ImageAgim VuniqiFoto galeri
“Deklarata e profesorit amerikan Edëard Joseph se Kosova po përballet me krizë politike për shkak të rezultateve të ngushta zgjedhore dhe kokëfortësisë së udhëheqjes tingëllon bindëse në shikim të parë, por në thelb nuk e përshkruan saktë realitetin politik të vendit. Problemi i Kosovës nuk është matematikor, por politik; nuk buron nga rezultati i zgjedhjeve, por nga mënyra se si disa aktorë politikë kanë vendosur ta përdorin parlamentin si instrument bllokimi.

Zgjedhjet e fundit nuk prodhuan një parlament të fragmentuar në mënyrë klasike, siç ndodh në shumë demokraci evropiane ku askush nuk mund të formojë qeveri pa koalicione të ndërlikuara. Përkundrazi, koalicioni i udhëhequr nga Albin Kurti – me Lëvizjen Vetëvendosje, Guxo dhe Alternativa – mori një mandat politik që në shumë vende do të interpretohej si mbështetje plebishitare për ndryshim dhe për vazhdimin e reformave. Pra, nuk kemi të bëjmë me një rezultat të paqartë, por me një vullnet të qartë elektoral”, u shpreh ai.

Duke vazhduar bisedën opinonisti thotë që ngërçi real në Kosovë u krijua gjatë zgjedhjes së presidentit, ku opozita përdori bojkotin për të bllokuar institucionin në vend të një alternative serioze, duke shkelur parimin demokratik të kundërshtimit pa sabotuar kuorumin.

“Ngërçi real u prodhua më vonë, gjatë procesit të zgjedhjes së presidentit. Në demokracitë parlamentare ekziston një parim i thjeshtë: opozita ka të drejtë të kundërshtojë kandidatin e shumicës, por nuk ka të drejtë të bllokojë institucionin duke e sabotuar kuorumin. Pikërisht këtu u prodhua devijimi. Opozita nuk paraqiti një alternativë serioze dhe të konsoliduar, edhe pse në diskursin publik qarkulluan emra si Arsim Bajrami apo Arianit Koci. Në vend të garës politike, u zgjodh taktika e bojkotit parlamentar.

Kjo nuk është opozitë demokratike; kjo është strategji bllokuese”, shpjegon ai.

Tutje gjatë bisedës opinonisti shton që në Kosovë, bojkotimi i parlamentit nga opozita për të delegjitimuar rezultatin zgjedhor tregon një praktikë problematike, dhe shpërndarja nga Vjosa Osmani ngre shqetësime për një cikël krizash artificiale që sfidojnë jo vetëm politikën, por edhe institucionet dhe kushtetutën.

“Në parlamentet perëndimore, një opozitë që refuzon të marrë pjesë në procesin institucional vetëm për të delegjitimuar rezultatin zgjedhor konsiderohet një praktikë problematike. Demokracia parlamentare nuk funksionon mbi parimin e sabotimit të institucioneve, por mbi parimin e konkurrencës politike brenda institucioneve.

Në këtë kontekst duhet parë edhe dekreti i presidentes Vjosa Osmani. Çdo shpërndarje parlamenti është një akt ekstrem në një republikë parlamentare, sepse përdoret vetëm kur sistemi nuk arrin të prodhojë institucione funksionale. Por kur kriza prodhohet nga bllokimi taktik dhe jo nga mungesa reale e shumicës politike, atëherë lind pyetja nëse vendi po hyn në një cikël krizash artificiale që nuk pasqyrojnë realisht vullnetin e votuesit.

Kjo është arsyeja pse debati aktual nuk është thjesht politik. Ai është edhe institucional dhe kushtetues”, thotë ai.

Vuniqi më tej shton se partnerët ndërkombëtarë si Bashkimi Evropian, NATO dhe Shtetet e Bashkuara shqetësohen për stabilitetin institucional të Kosova, i cili është vendimtar për mbështetjen diplomatike dhe pozicionin në dialogun me Serbia, ndërsa problemi kryesor qëndron te kultura politike, jo te qeverisja, pasi vendi ka treguar stabilitet dhe reforma në fusha kyçe.

“Në këtë pikë, shqetësimi i shprehur nga partnerët ndërkombëtarë është real. Për United States, European Union dhe NATO stabiliteti institucional në Kosovë është kusht themelor për mbështetje politike dhe diplomatike. Një vend që prodhon kriza të vazhdueshme politike e dobëson vetvetiu pozicionin në dialogun me Serbia dhe në përpjekjet për anëtarësim në organizata ndërkombëtare.

Megjithatë, është po aq e rëndësishme të theksohet se kriza aktuale nuk lidhet me mungesën e rezultateve qeverisëse. Përkundrazi, gjatë viteve të fundit Kosova ka ndjekur një kurs relativisht stabil në disa fusha: disiplinë më të madhe fiskale, përpjekje për konsolidim institucional në veri dhe një përballje më të drejtpërdrejtë me strukturat kriminale që për vite të tëra kishin krijuar një zonë gri të autoritetit shtetëror.

Prandaj problemi nuk është qeverisja, por kultura politike”, thotë opinonisti.

Ndër të tjera, Vuniqi nënvizon që kriza në Kosovë shkaktohet nga elitë politike që bllokon parlamentin për të përfituar politikisht, jo nga mungesa e mbështetjes ndërkombëtare.

“Një pjesë e elitës politike që nuk arrin të fitojë besimin e votuesve përpiqet ta kompensojë këtë duke krijuar krizë institucionale. Në vend që të ndërtojë alternativë programore dhe politike, zgjedh rrugën e sabotimit parlamentar. Kjo logjikë nuk është opozitë demokratike; është strategji për delegjitimimin e institucioneve.

Në gjuhën popullore kjo përshkruhet shpesh me metaforën e vjetër: kur nuk mund ta fitosh qytetin, përpiqu ta djegësh atë.

Kosova sot nuk rrezikohet nga mungesa e mbështetjes ndërkombëtare, por nga rreziku që vetë elita politike të krijojë një cikël krizash të panevojshme. Nëse parlamenti shndërrohet në arenë bllokimi dhe jo vendimmarrjeje, atëherë dëmtohet jo vetëm stabiliteti politik, por edhe besimi ndërkombëtar”, tha ai.

Në fund, opinonisti përmbyllë bashkëbisedimin duke thënë që e kriza në Kosovë nuk lidhet me rezultatin e zgjedhjeve, por me kulturën politike bllokuese të elitës, dhe nëse kjo vazhdon, dëmtohet besimi ndërkombëtar dhe pozita diplomatike, ndërsa rikthimi i funksionimit normal të parlamentit mund të rifitojë stabilitetin dhe mbështetjen ndërkombëtare.

“Demokracia parlamentare nuk është mekanizëm për të prodhuar ngërçe artificiale, por për të respektuar vullnetin e qytetarëve. Dhe qytetarët kanë folur qartë në zgjedhje. Nëse klasa politike nuk arrin ta pranojë këtë realitet, atëherë problemi nuk është më sistemi demokratik i Kosovës. Problemi është kultura politike e atyre që nuk dinë të humbasin.

Pra, Kosova nuk po përballet me një krizë që buron nga matematika e zgjedhjeve, por nga sjellja e aktorëve politikë brenda institucioneve.

Nëse kjo kulturë bllokuese vazhdon: dëmtohet besimi i partnerëve ndërkombëtarë; dobësohet pozita diplomatike e vendit dhe ngadalësohet integrimi euro-atlantik.

Por nëse klasa politike arrin të rikthejë funksionimin normal të parlamentit dhe respektimin e procedurave kushtetuese, Kosova ka ende kapacitet institucional dhe mbështetje strategjike ndërkombëtare për të vazhduar rrugën e saj drejt konsolidimit shtetëror”, përfundoi opinonisti Vuniqi për “Bota sot”.