Një ditë e trishtuar për Kosovën, kur linçimi zëvendëson debatin dhe heshtja bëhet bashkëfajësi

Në një shtet që ende ndërton themelet e demokracisë së vet, dita kur një intelektual linçohet publikisht për një gabim gjuhësor nuk është thjesht një incident. Është një alarm i fortë institucional dhe shoqëror.

Rasti i Shkëlzen Gashi shënon pikërisht këtë pikë të rrezikshme: një kombinim i presionit publik, reagimeve të organizuara dhe ndërhyrjes së Prokuroria Speciale e Kosovës, që bashkë krijojnë një precedent të frikshëm për lirinë e mendimit në Kosovë.

Nga lapsusi te linçimi publik

Një gabim terminologjik – i rëndë në kontekst, por gjithsesi gabim – u shndërrua në një fushatë të egër publike. Në vend të debatit racional, u zgjodh: stigmatizimi, diskreditimi dhe në fund, kriminalizimi i fjalës

Reagimi i Organizata e Veteranëve të Luftës së UÇK-së ishte i ashpër dhe mobilizues. Por kur protesta kalon në presion për ndëshkim penal të një mendimi apo formulimi, atëherë kalojmë nga reagimi qytetar në presion mbi drejtësinë.

Kur drejtësia ndjek fjalën, jo krimin

Ndërhyrja e Prokurorisë në këtë rast nuk është thjesht veprim procedural. Ajo është një sinjal, sepse drejtësia penale duhet të përdoret për: krime reale, korrupsion, dhunë, shkelje të rënda të ligjit, jo për lapsuse gjuhësore.

Nëse një gabim terminologjik trajtohet si çështje penale, atëherë: kufiri mes mendimit dhe krimit fillon të zhduket

Heshtja që flet më shumë se çdo reagim

Por ndoshta më shqetësuese se vetë rasti është ajo që nuk ndodhi: mediat nuk reaguan me forcën që kërkonte rasti, institucionet akademike heshtën, shoqëria intelektuale nuk e mbrojti parimin, edhe nëse nuk pajtohej me përmbajtjen

Kjo heshtje nuk është neutralitet, është konformizëm i rrezikshëm, sepse kur intelektualët heshtin përballë linçimit të njërit prej tyre, ata në fakt pranojnë që nesër të jetë radha e tyre.

Një shoqëri që ndëshkon gabimin, jo që e korrigjon atë

Në demokraci, ekziston një rend natyror: gabimi kritikohet, mendimi sfidohet, fjala debatohet, vetëm krimi ndëshkohet.

Në këtë rast ndodhi e kundërta: gabimi u trajtua si krim, debati u zëvendësua me presion dhe drejtësia u vu në një pozitë të rrezikshme

Precedenti që po ndërtohet në heshtje

Sot është një historian, nesër mund të jetë një profesor, pasnesër një gazetar. Nëse ky standard vazhdon: askush nuk do të guxojë të trajtojë tema të luftës, historia do të shkruhet me frikë dhe e vërteta do të filtrohet nga presioni, jo nga faktet

Kosova që po rrezikon të bëhet…

Kosova e pasluftës u ndërtua mbi një ideal: lirinë, irinë për të folur, lirinë për të menduar, lirinë për të debatuar edhe kur nuk pajtohemi. Por në këtë rast, për herë të parë në mënyrë kaq të dukshme, u krijua një situatë ku: fjala u trajtua si rrezik dhe heshtja si siguri , kjo është rruga e gabuar

A është kjo Kosova që kemi dashur të ndërtojmë një vend ku: një intelektual linçohet publikisht, protestohet kundër tij, dhe në fund edhe drejtësia vihet në lëvizje për një fjalë?

Apo një vend ku: gabimi korrigjohet, debati zhvillohet, dhe liria mbrohet edhe kur është e pakëndshme?

Kjo nuk ishte thjesht një ditë polemike, ishte një ditë e trishtuar për Kosovën e re, sepse në atë ditë, për një moment, u duk sikur: frika fitoi ndaj fjalës.