Mes sfidave globale dhe dialogut me Serbinë, eksperti amerikan flet për rolin vendimtar të SHBA-së për Kosovën

Në një kohë kur dinamika gjeopolitike po ndryshon me shpejtësi dhe sfidat e sigurisë në rajonin e Ballkanit mbeten të ndjeshme, marrëdhëniet ndërmjet Kosovës dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës vazhdojnë të jenë një shtyllë kyçe e orientimit strategjik të shtetit tonë.

Partneriteti i ndërtuar ndër vite, i konsoliduar përmes rolit të NATO-s dhe misionit të KFOR-it, ka qenë vendimtar për sigurinë dhe shtetndërtimin e vendit, por zhvillimet e fundit ndërkombëtare ngrenë pikëpyetje për drejtimin dhe thellësinë e këtij bashkëpunimi.

Në këtë intervistë për “Bota sot”, profesori dhe eksperti amerikan në shkenca politike, Alon Ben Meir ofron një vlerësim të balancuar mbi nivelin aktual të koordinimit strategjik mes Prishtinës dhe Uashingtonit, sfidat që mund të sjellë një administratë e drejtuar nga Donald Trump, si dhe nevojën që Kosova të forcojë paralelisht raportet me Bashkimi Evropian.

Gjithashtu, ai foli edhe për pjesëmarrjen dhe për rolin e Presidentes Vjosa Osmani në forumet ndërkombëtare të paqes, për mundësitë e avancimit të dialogut me Serbin dhe për hapat konkretë që institucionet e Kosovës duhet të ndërmarrin në fushën e sigurisë, diplomacisë dhe zhvillimit ekonomik.

Intervista e plotë:

Gazeta “Bota sot”: Si e vlerësoni aktualisht nivelin e marrëdhënieve midis Kosovës dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës, veçanërisht në kontekstin e sfidave të sigurisë në rajon?

Alon Ben Meir: Kosova dhe Shtetet e Bashkuara historikisht kanë ruajtur marrëdhënie të forta dhe konstruktive, pavarësisht se cila administratë është në pushtet në Uashington. Ky partneritet, veçanërisht në fushën e sigurisë, ka qenë i qëndrueshëm dhe themelor, i siguruar në NATO, KFOR dhe në mbështetjen politike të SHBA-së për sovranitetin dhe stabilitetin e Kosovës.

Në të njëjtën kohë, Kosova duhet të jetë realiste. Kur ka të bëjë me Donald Trump, paparashikueshmëria dhe simpatia më e madhe ndaj Rusisë dhe Serbisë janë gjithmonë faktorë. Veprimet e tij të kaluara tregojnë se ai shpesh i trajton aleatët si mjete dhe jo si partnerë afatgjatë. Megjithatë, Kosova duhet të vazhdojë të forcojë marrëdhënien e saj me Shtetet e Bashkuara, por gjithashtu duhet të veprojë me kujdes dhe të ndërtojë institucione të forta demokratike, jo të mbështetet në ndonjë udhëheqës të vetëm.

Gazeta “Bota sot”: A është koordinimi strategjik midis Kosovës dhe SHBA-së në nivelin e duhur, apo nevojitet më shumë sinkronizim?

Alon Ben Meir: Koordinimi strategjik midis Kosovës dhe Shteteve të Bashkuara ekziston dhe mbetet i rëndësishëm, por duhet të jetë më i thellë dhe më sistematik. Si një vend i vogël që përballet me sfida të vazhdueshme sigurie dhe politike, Kosova do të varet gjithmonë nga bashkëpunimi i ngushtë me Shtetet e Bashkuara. Në të njëjtën kohë, është gjithnjë e më e rëndësishme që Kosova të forcojë marrëdhënien e saj me Bashkimin Evropian, i cili luan një rol qendror në stabilitetin rajonal dhe procesin e dialogut.

Për këtë arsye, mbajtja e konsultimeve të rregullta dhe e një harmonie të fortë me institucionet e SHBA-së dhe BE-së është thelbësore për të shmangur keqkuptimet, për të menaxhuar tensionet rajonale, për të mbrojtur interesat strategjike afatgjata të Kosovës dhe për të çuar përpara normalizimin e marrëdhënieve me Serbinë.

Gazeta “Bota sot”: Si e shihni pjesëmarrjen e Presidentes Vjosa Osmani në Bordin e Paqes?

Alon Ben Meir: Pjesëmarrja e Presidentes Osmani duhet të kuptohet me kujdes dhe jo me optimizëm. Ndërsa prania e saj i jep Kosovës dukshmëri në forumet ndërkombëtare për paqen dhe sigurinë, kjo nuk i jep automatikisht legjitimitet strukturës ose qëllimit të vetë Bordit të Paqes.

Përvoja e fundit, veçanërisht me propozimet që e paraqesin Gazën pas konfliktit si një mundësi të patundshme për Trumpin dhe jo si një krizë humanitare dhe politike, ngre shqetësime serioze në lidhje me iniciativat e paqes që janë shumë të centralizuara, transaksionale dhe të nxitura nga interesa personale ose tregtare dhe jo nga ligji ndërkombëtar dhe përgjegjësia kolektive.

Nga kjo perspektivë, angazhimi i Kosovës duhet të mbetet parimor dhe vigjilent. Besueshmëria e Kosovës mbështetet në angazhimin e saj për paqe të vërtetë, të rrënjosur në drejtësi, llogaridhënie dhe të drejtat e popullatave të prekura, jo në përfshirjen simbolike në borde, struktura dhe qëllimi i të cilave mbeten thellësisht të pasigurta.

Gazeta “Bota sot”: Si mund ta shfrytëzojë Kosova mbështetjen tradicionale amerikane për të forcuar pozicionin e saj ndërkombëtar dhe për të avancuar dialogun me Serbinë?

Alon Ben Meir: Kosova mund ta përdorë mbështetjen amerikane duke mbetur një partnere konstruktive dhe e besueshme në dialogun e BE-së me Serbinë. Në të njëjtën kohë, Kosova duhet të jetë realiste: nën Donald Trump, vëmendja e SHBA-së ka të ngjarë të përqendrohet në Iran dhe Lindjen e Mesme në përgjithësi, në vend të Ballkanit. Për këtë arsye, Kosova duhet të forcojë marrëdhënien e saj me Bashkimin Evropian, i cili udhëheq procesin e dialogut me Serbinë. Kosova duhet të punojë ngushtë me institucionet e BE-së, të sigurojë komunikim të qartë dhe të këmbëngulë në zbatimin e drejtë të marrëveshjeve nga të dyja palët. Shtetet e Bashkuara mund të luajnë një rol mbështetës, por BE-ja do të mbetet qendrore në proces. Duke balancuar lidhjet e forta me SHBA-në dhe angazhimin më të thellë me BE-në, Kosova mund të mbrojë interesat e saj, të forcojë besueshmërinë e saj ndërkombëtare dhe ta mbajë dialogun në një rrugë realiste drejt stabilitetit të qëndrueshëm.

Gazeta “Bota sot”: Çfarë rekomandimesh konkrete do t’u ofronit institucioneve të Kosovës për të thelluar partneritetin strategjik me Shtetet e Bashkuara në fushat e sigurisë, diplomacisë dhe zhvillimit ekonomik?

Alon Ben Meir: Lidhur me sigurinë, Kosova duhet të vazhdojë koordinimin e ngushtë me SHBA-në dhe NATO-n, duke siguruar transparencë dhe mbikëqyrje të fortë civile. Në të njëjtën kohë, Kosova duhet të investojë më shumë në mbrojtjen e saj nga dezinformimi, kërcënimet kibernetike dhe format e tjera të luftës hibride që synojnë të destabilizojnë vendin.

Lidhur me diplomacinë, Kosova duhet të mbështesë vazhdimisht qasjet shumëpalëshe ndaj paqes. Forcimi i pranisë diplomatike të Kosovës në Uashington është gjithashtu thelbësor, jo vetëm me administratën, por edhe me Kongresin, grupet e ekspertëve dhe shoqërinë civile.

Lidhur me zhvillimin ekonomik, Kosova duhet të nxjerrë në pah popullsinë e saj të re dhe dinamike, e cila ofron potencial të fortë në sektorët e teknologjisë dhe inovacionit. Duke investuar në arsim, aftësi dixhitale dhe partneritete me kompanitë amerikane të teknologjisë, Kosova mund ta pozicionojë veten si një partner i besueshëm në industrinë e teknologjisë në rritje. Rritja ekonomike duhet të jetë gjithëpërfshirëse dhe e bazuar në të drejta, e fokusuar në krijimin e mundësive për të rinjtë dhe jo në projekte afatshkurtra ose spekulative.