TË FUNDIT

Zbulohen tunele nën Hagia Sofia në Stamboll – më të hershme se vetë monumenti?

Një rrjet i panjohur deri më tani tunelesh dhe hapësirash nëntokësore është zbuluar nën kompleksin historik të Hagia Sofisë në Stamboll, gjatë punimeve të restaurimit të këtij monumenti.

Gjatë gërmimeve janë identifikuar gjashtë hapësira nëntokësore dhe nëntë tunele, ndërsa deri më tani janë pastruar 420 metra të rrjetit nëntokësor. Nga dy zona të kompleksit, Kopshti i Vezirit dhe kopshti perëndimor, janë larguar rreth 3.000 tonë materiale mbushëse.

Gjetjet mund të zbulojnë aspekte të panjohura të historisë së monumentit, përfshirë struktura që mund t’i përkasin një periudhe më të hershme se ndërtimi i kishës aktuale, në shekullin VI.

Ministri turk i Kulturës dhe Turizmit, Mehmet Nuri Ersoy, ka vizituar hapësirat nëntokësore, i shoqëruar nga shkencëtarët që janë pjesë e projektit të restaurimit. Pamjet e para nga këto hapësira janë transmetuar edhe nga televizioni turk CNN Turk, raportoi Euronews.

Një nga zbulimet më interesante është një strukturë nëntokësore varrimi në zonën e Kopshtit të Vezirit. Gërmimet kanë nxjerrë në pah shtresa arkitekturore rreth 1.5 metra nën nivelin e dyshemesë së njohur më parë. Shkencëtarët po shqyrtojnë nëse ato i përkasin një faze më të hershme ndërtimi.

Në kopshtin perëndimor janë identifikuar gjashtë hapësira të lidhura përmes nëntë tuneleve. Shtatë prej tyre tashmë janë pastruar, ndërsa dy të tjerët janë në fazën e dokumentimit.

Tuneli më i gjatë është 180 metra dhe po studiohet mundësia që të ketë qenë i lidhur me rrugën romake të Kostandinopojës. Megjithatë, funksioni i tij fillestar ende nuk është përcaktuar.

Pjesë e sistemit të vjetër të ujësjellësit Sipas vlerësimeve të shkencëtarëve, tunelet mund të kenë qenë pjesë e një sistemi më të gjerë të menaxhimit të ujërave në Kostandinopojën e dikurshme. Disa prej tyre duket se janë përdorur për shpërndarjen e ujit dhe largimin e ujërave të shiut. Punimet përfshijnë edhe riparimin e strukturave, përforcimin e mureve dhe stabilizimin e pjesëve të dëmtuara të tuneleve.

Autoritetet turke po shqyrtojnë mundësinë që disa prej këtyre hapësirave të hapen për vizitorët. Ministri Ersoy ka bërë të ditur se po përgatitet një plan i veçantë, ku prioritet do të jenë ruajtja e monumentit dhe siguria e vizitorëve.

Ende nuk është përcaktuar se cilat pjesë do të hapen për publikun dhe kur mund të ndodhë kjo.

Një tjetër mundësi që po shqyrtohet është shfrytëzimi i rrjetit nëntokësor për përmirësimin e ventilimit të Hagia Sofisë.

Hagia Sofia, e ndërtuar gjatë sundimit të perandorit Justinian, mes viteve 532 dhe 537, mbi themelet e kishave më të vjetra të krishtera, vazhdon të jetë objekt i hulumtimeve arkeologjike dhe arkitekturore

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *