HIMARS për Shqipërinë: çfarë blen Tirana me 210 milionë dollarë dhe çfarë jo
Departamenti amerikan i Shtetit ka miratuar shitjen e mundshme të dy sistemeve raketore M142 HIMARS për Shqipërinë, në një paketë të vlerësuar në 210 milionë dollarë. Njoftimi për Kongresin mban datën 17 nëntor dhe nuk është kontratë, por hapi që e bën kontratën të mundshme. Me të, Shqipëria hyn në rrethin e aleatëve të NATO-s që kanë zgjedhur këtë sistem amerikan.
Çfarë është miratuar saktësisht
Sipas njoftimit të Departamentit të Shtetit, qeveria shqiptare ka kërkuar dy lëshues M142 HIMARS, gjashtë kapsula me raketa të drejtuara GMLRS M31A2, gjashtë kapsula GMLRS M30A2 me kokë luftarake alternative, tetë sisteme për drejtimin e zjarrit të artilerisë dhe dy automjete ushtarake, si dhe pajisje komunikimi, pjesë këmbimi, trajnim dhe mbështetje teknike. Kontraktor kryesor është kompania Lockheed Martin.
Blerja do të financohet me kredi të programit amerikan të Financimit Ushtarak të Jashtëm (FMF). Kjo do të thotë se paketa nuk është dhuratë: ajo paguhet nga buxheti i Shqipërisë, por me hua amerikane.
Uashingtoni e arsyeton shitjen me forcimin e sigurisë së një aleati të NATO-s. Në njoftim thuhet se Shqipëria fiton aftësi për goditje precize në distancë të gjatë dhe se nuk do të ketë vështirësi t’i përthithë pajisjet. Sipas raportimeve për të njëjtin njoftim, Departamenti i Shtetit vlerëson se shitja nuk e ndryshon balancën bazë ushtarake në rajon. Raketat GMLRS kanë rreze rreth 70 kilometra, sipas revistës së specializuar Shephard Media.
Ministri i Mbrojtjes, Ermal Nufi, e mirëpriti vendimin dhe tha, sipas ATSH-së, se sistemet forcojnë sigurinë kombëtare dhe kontributin e Shqipërisë në NATO. Top Channel kujtoi se miratimi i referohet një shitjeje të mundshme dhe nuk do të thotë se kontrata është nënshkruar apo se sistemet janë dorëzuar.
Si erdhi Tirana deri këtu
Vendimi nuk bie nga qielli. Shqipëria e kaloi për herë të parë pragun e 2% të PBB-së për mbrojtjen në vitin 2025, sipas Army Technology. Për vitin 2027, ministri i Financave, Petrit Malaj, tha të mërkurën në Kuvend se Ministria e Mbrojtjes do të marrë 76,7 miliardë lekë, ose 2,61% të PBB-së, me 7 miliardë lekë më shumë se sivjet. Kuvendi e miratoi projektbuxhetin në parim me 80 vota për dhe 25 kundër, raportoi Top Channel.
Më 6 nëntor, në komisionin parlamentar, ministri Nufi tha se rreth 23,1 miliardë lekë shkojnë për modernizimin e Forcave të Armatosura. Lista përfshin dronë, avionë, sisteme kundër dronëve dhe pajisje të mbrojtjes ajrore. Sipas tij, deri në vitin 2029 buxheti i ministrisë synohet të arrijë 2,9% të PBB-së. Shqipëria pritet të jetë edhe mikpritëse e samitit të NATO-s në vitin 2027.
Ka edhe një fill rajonal. Më 18 mars 2025, në Tiranë, Shqipëria, Kosova dhe Kroacia nënshkruan një memorandum bashkëpunimi në mbrojtje. Këtë muaj, forcat e Kosovës stërvitën bashkë me ato amerikane, shqiptare dhe kroate në «Valor Shield 2026». Edhe Kroacia ka marrë miratim amerikan për një paketë HIMARS prej 390 milionë dollarësh, sipas Shephard Media.
Për Tiranën, fitimi është i dyfishtë: një aftësi e re ushtarake dhe një sinjal politik para samitit të vitit 2027. Për Uashingtonin, një aleat që pajiset me sistem amerikan do të thotë ndërveprim më i lehtë në NATO dhe punë për industrinë amerikane të mbrojtjes.
Por përmasat duhen parë ftohtë. Dy lëshues janë pak. Lituania porositi tetë, për 495 milionë dollarë, ndërsa Estonia gjashtë. Paketa shqiptare duket më shumë si bërthamë për trajnim dhe për ndërtimin e një njësie, sesa si arsenal që ndryshon raportet në rajon. Këtë e thotë, në thelb, edhe vetë vlerësimi amerikan për balancën ushtarake.
Mbetet edhe pyetja e kostos. Kredia duhet shlyer, ndërsa në Tiranë protestat kundër qeverisë kanë hyrë në ditën e 172-të dhe opozita e sulmoi buxhetin në seancë. Kreu i PD-së, Sali Berisha, e akuzoi qeverinë për vjedhje të fondeve publike, sipas ATSH-së. Një reagim i opozitës posaçërisht për HIMARS-in nuk është raportuar deri tani.
Nga Beogradi nuk ka ende reagim të verifikueshëm. Pas memorandumit të vitit 2025, Ministria e Jashtme e Serbisë tha se nuk do ta pranonte «në heshtje». Në mars të këtij viti, Aleksandar Vuçiq deklaroi se Serbia po përgatitet për mundësinë e një sulmi nga «aleanca» e Prishtinës, Tiranës dhe Zagrebit, raportoi Radio Evropa e Lirë. Tani Serbia ka kuvend të ri, ku Lista Studentore mban 140 nga 250 ulëse, por qeveria ende nuk është formuar.
Çfarë do të thotë për Kosovën dhe diasporën
Për Kosovën, efekti është i tërthortë. Kosova nuk është anëtare e NATO-s dhe HIMARS-i shqiptar nuk i jep asaj garanci të reja. Dokumenti i vitit 2025 është memorandum bashkëpunimi. Megjithatë, sa më shumë pajisje të njëjta dhe stërvitje të përbashkëta të kenë ushtritë fqinje aleate, aq më e lehtë bëhet puna e përbashkët me Forcën e Sigurisë së Kosovës.
Vendimi vjen pikërisht kur Kuvendi i Kosovës nis shqyrtimin e buxhetit 2027, i cili parasheh mbi 224 milionë euro për Ministrinë e Mbrojtjes. Krahasimi me Tiranën do të jetë i pashmangshëm, edhe pse pozita e dy vendeve është e ndryshme.
Për diasporën në Gjermani e Zvicër, pasoja të drejtpërdrejta nuk ka. Ka një interes të kuptueshëm: sa i sigurt është rajoni ku jeton familja dhe si shpenzohen paratë publike në vendin e origjinës. Përgjigjja varet më pak nga dy lëshues dhe më shumë nga ajo që ndërtohet rreth tyre.
Tre skenarë dhe çfarë duhet ndjekur
Skenari i parë është ai i zakonshmi: Kongresi nuk kundërshton, palët nënshkruajnë marrëveshjen dhe pason pritja. Përvoja e të tjerëve tregon se ajo zgjat. Estonia nënshkroi në dhjetor 2022 dhe i mori gjashtë lëshuesit në prill 2025. Lituania, me kontratë të të njëjtit muaj, i pa lëshuesit e parë në maj 2026.
Skenari i dytë është ndryshimi i paketës. Sasitë dhe vlera në kontratën përfundimtare mund të dallojnë nga ato të njoftimit.
Skenari i tretë është politik: debat në Tiranë për kredinë dhe përparësitë, ose reagim i ashpër nga qeveria e re serbe, që do ta kthente blerjen në temë rajonale.
Në ditët në vijim duhen ndjekur katër gjëra: ecuria e njoftimit në Kongres, votimi përfundimtar i buxhetit në Tiranë, debati për buxhetin e mbrojtjes në Prishtinë dhe fjala e parë e Beogradit. Vetëm pas tyre do të dihet nëse HIMARS-i shqiptar është fillimi i një kapaciteti apo vetëm një lajm i mirë.
Gjykata e Lartë në Beograd caktoi të martën paraburgim dhe urdhëroi shpalljen në kërkim të Millan Radoiçiqit, njeriut që ka marrë përgjegjësinë për sulmin e armatosur në Banjskë më 24 shtator 2023….
Gjykata Speciale në Hagë e shpalli sot ish-presidentin Hashim Thaçi fajtor për tentativë të pengimit të personave zyrtarë në kryerjen e detyrave zyrtare, për shkelje të fshehtësisë së procedurës dhe për mosbindje ndaj…
Spanja, njëra nga pesë shtetet e Bashkimit Evropian që nuk e njohin Kosovën, deklaroi të hënën në Bruksel se nuk do ta pengojë afrimin e saj me BE-në. Në të njëjtin forum, presidenca irlandeze e Këshillit të BE-së…
Interpretimi i këngës nacionaliste serbe “Oj Kosovo, Kosovo” në hapjen e Forumit të Zgjerimit të BE-së në Bruksel i tejkalon kufijtë e një skandali kulturor, duke treguar se kjo është një çështje politike dhe e…
Kuvendi i ri i Serbisë konstituohet të martën, më 17 nëntor, në orën 10:00, dhe për herë të parë pas 14 vjetësh shumicën nuk e ka kampi i Aleksandar Vuçiqit. Lista Studentore hyn në sallë me 140 nga 250 deputetë…
Të martën, më 17 nëntor, në orën 10:00, Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë shpallin aktgjykimin e dytë ndaj ish-presidentit Hashim Thaçi brenda dy muajsh. Këtë herë gjykohet ajo që prokuroria thotë se…
Kuvendi i Kosovës pritet të vendosë sot nëse do ta rimiratojë pa asnjë ndryshim ligjin që ngushton mandatin e Gjykatës Speciale. Është i njëjti ligj që presidentja Justina Shiroka-Pula ua ktheu deputetëve me kërkesë të…
Rasti i Alta Bankës, i nisur si krizë bankare në Beograd pas ndërrimit të pushtetit në Serbi, është kthyer në Maqedoninë e Veriut në përplasjen më të ashpër të kësaj vjeshte mes dy partive kryesore shqiptare….
Shtëpia e Bardhë e ka zgjedhur kandidatin, por kjo ende nuk do të thotë se Kosova ka ambasador amerikan. Presidenti Donald Trump ka nominuar Mikhail Bogachekun, drejtor ekzekutiv në Organizatën e Shteteve Amerikane (OAS), për ambasador të SHBA-së në…
Gjuha shqipe do të ketë vend në provimin e jurisprudencës, por jo deri në fund. Kryeministri Hristijan Mickoski deklaroi të hënën se kandidatët do ta japin pjesën teorike në gjuhën në të cilën kanë studiuar. Simulimet e…
Me afatin e 27 nëntorit për dorëzimin e njoftimeve të ankesës, faza e apelit për Hashim Thaçin, Kadri Veselin, Rexhep Selimin dhe Jakup Krasniqin po hyn në javët vendimtare. Akademiku Arsim Bajrami ka dalë me tetë propozime se si Kosova mund…
Shqiptarët e Preshevës, Bujanocit dhe Medvegjës zgjodhën të dielën përbërjen e re të Këshillit Kombëtar Shqiptar (KKSH). Sipas rezultateve preliminare, lista nr. 3, Partia për Veprim Demokratik – Aleanca për Luginën…
Kryeministri Edi Rama ka prezantuar platformën "Fol me Kryeministrin", që sipas tij është një hapësirë komunikimi e drejtpërdrejtë, fillimisht për studentët, por e hapur për çdo qytetar. Sipas Agjencisë Telegrafike…
Deklaratat e fundit të Gardës Revolucionare Islamike të Iranit për ekzistencën e të ashtuquajturave “qytete nëntokësore të raketave” dëshmojnë se Teherani po përpiqet të forcojë strategjinë e mbijetesës…
Ndërsa grupi punues për strategjinë e apelit të katërshes heshti pas takimit të sotëm, mbetet një pyetje që shkon përtej një mbledhjeje të vetme: sa e fshehtë mund të jetë një strategji që do t’i…
Presidenti Donald Trump ka propozuar prej muajsh një ligj të quajtur “No Invasion of Our Country Act” (Akti i Jo-Invazionit të Vendit Tonë), me të cilin synon ta bëjë “ligjërisht të pamundur” që presidentët e…
Lajmi se Akademia Ushtarake "Gjeneral Mihailo Apostollski" në Shkup nuk ka pranuar këtë vit asnjë kadet shqiptar ka ndezur një përplasje që shqiptarët e Maqedonisë së Veriut e njohin mirë. BDI-ja fajëson VLEN-in dhe…
Kryetari i Partisë Demokratike, Sali Berisha, e ka hedhur sërish publikisht idenë e një fronti të përbashkët opozitar. Në një intervistë televizive të enjten mbrëma, ai ftoi me emër drejtuesit e tri partive më të reja…
Ndërsa debati publik në Kosovë përqendrohet te apeli i ish-drejtuesve të UÇK-së dhe te ligji i ri për Specialen, në Hagë ka nisur pothuajse në heshtje një procedurë tjetër: ajo për dëmshpërblimin e viktimave…
Audioincizimi i Fehim Salit në Kosovë dhe kallëzimi penal ndaj drejtorit të BIA-s, Vladimir Orliq, në Serbi, nxjerrin në pah angazhimin e raportuar të inteligjencës serbe në mbledhjen e votave për SNS-në. Të dy rastet ngrenë…
ANALIZË – Zgjedhjet e mesmandatit në Shtetet e Bashkuara nuk e vendosin presidentin, por mund ta ndryshojnë rrënjësisht mënyrën se si ai qeveris. Donald Trump do të mbetet në Shtëpinë e Bardhë deri në janar të vitit 2029….
Vrasja e Arlinda Zekajt në Vitomiricë të Pejës ka tronditur Kosovën dhe me të drejtë ka nxjerrë qytetarët në rrugë. Një grua që bëri gjithçka që i kërkonte ligji, që denoncoi dhunën, kërkoi…
Një javë pas vrasjes së Arlinda Zekajt në Vitomiricë të Pejës, Kosova ende nuk ka gjetur gjuhën e duhur për të folur për të. 49-vjeçarja kishte trokitur në çdo derë institucionale: kishte denoncuar…
Bashkimi Evropian-BE është një bashkim politik dhe ekonomik i 27 shteteve evropiane që bashkëpunojnë për të garantuar paqen, sigurinë, përparimin dhe zhvillimin e bashkimit. Objektivat e tij kryesore janë -Paqja dhe stabiliteti midis…
Urdhri i gjykatës, aktakuza dhe ndalimi nuk e shpëtuan Arlinda Zekajn. Hallkat që dështuan janë prokuroria dhe policia, por zhurma politike po drejtohet kryesisht te Ministria e Drejtësisë. Dorëheqja e një ministreje nuk ndreq zinxhirin që…
Të dielën mbrëma, ndërsa në Beograd festohej rënia e Aleksandar Vuçiqit, disa qindra të rinj qëndronin sërish para Kryeministrisë në Tiranë, duke kërkuar dorëheqjen e Edi Ramës. Të hënën, në…
Rënia e Aleksandar Vuçiqit pas 14 vjetësh në pushtet u prit me lehtësim në shumë kryeqytete të rajonit. Por për shqiptarët – si për ata të Luginës së Preshevës, ashtu edhe për Kosovën – pyetja nuk…
Serbia hyri natën e së dielës në një epokë të re politike. Pas 14 vjetësh pushtet të pandërprerë të Partisë Përparimtare Serbe (SNS), Aleksandar Vuçiq pranoi humbjen në zgjedhjet e parakohshme parlamentare, duke ia…
Një ditë para se të përballej me votuesit e vet, Aleksandar Vuçiqi gjeti kohë të mbronte Edi Ramën nga protestuesit në Tiranë. Kjo nuk ishte rastësi. Për më shumë se një dekadë, kryeministri shqiptar dhe lideri serb…
Lidhjet me diasporën, turizmi dhe zhvillimi i aviacionit i japin peshë strategjike një transportuesi të Kosovës. Menaxhimi profesional dhe financimi i qëndrueshëm mund ta kthejnë këtë ambicie në një investim me vlerë për…
Behajdin Allaqi, profesor gjimnazi nga Prizreni dhe një nga anëtarët e LPRK-së që morën pjesë në themelimin e UÇK-së, u zhduk më 11 qershor 1998. Trupi i tij nuk është gjetur kurrë. Më 16 shtator 2026, Dhomat e…
Ligji që u prezantua si mbështetja më e fortë institucionale për ish-drejtuesit e UÇK-së në Hagë u kthye të enjten në Kuvend. Kërkesën e bëri vetë partia që e kishte sponsorizuar. Në më pak se një…
Pas fjalimit të Konjufcës në Këshillin e Sigurimit, Serbia mbeti përballë pyetjeve që i shmang prej vitesh: 12 mijë të vrarët, 1.577 të zhdukurit dhe Radoiçiqi që jeton i lirë. Por sa prej këtyre çështjeve do…
Më 20 tetor, kryetarja e Dhomave të Specializuara, Ekaterina Trendafilova, doli me një video për pavarësinë e gjykatës. Brenda pak orësh i reaguan Organizata e Veteranëve të Luftës së UÇK-së dhe deputeti i PDK-së,…
Më 16 shtator, kur Dhomat e Specializuara dënuan Hashim Thaçin, Kadri Veselin, Jakup Krasniqin dhe Rexhep Selimin, në sallën e gjyqit u përmendën edhe shtatë emra të tjerë. Ata nuk ishin të akuzuar, por gjykata i cilësoi…
Marrëdhënia mes SHBA-së dhe Ukrainës ka arritur në pikën më të ulët që nga takimi shpërthyes në Shtëpinë e Bardhë. Për Kosovën, që e ka Amerikën partnerin kryesor strategjik, kjo krizë tregon sa e…
Dokumentet themeluese përcaktojnë kufijtë e ndërhyrjes së Kuvendit në Dhomat e Specializuara. Çdo ndryshim duhet të kalojë provën e Kushtetutës, marrëveshjes me BE-në dhe mbrojtjes së të drejtave të njeriut. Ligji…
Propozimi financiar i Qeverisë së Kosovës, i bërë publik nga senatori Dick Durbin, e kthen idenë e një baze të përhershme amerikane në një temë konkrete diplomatike. Prishtina po i ofron Uashingtonit pikërisht atë që ai u…
Më 12 tetor, brenda pak orësh, u dëgjuan dy qëndrime që nxorën në pah përplasjen e re mes Prishtinës dhe Brukselit. Në Luksemburg, para takimit të ministrave të Jashtëm të BE-së, komisionarja për Zgjerim, Marta Kos,…
Prokuroria kërkon gjashtë vjet burgim për Hashim Thaçin, të cilat të vuhen pas dënimit për krime lufte. Ajo e akuzon për përpjekje për të ndikuar te dëshmitarët. Mbrojtja kërkon pafajësi dhe pohon se bisedat në…
Në një intervistë ekskluzive për “Bota sot”, më 19 janar 2000, Ekrem Rexha – Komandant Drini, deklaroi se Prizreni ishte çliruar pa pëlqimin e Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së. Ai kritikoi gjithashtu…
Marrëveshja e minutave të fundit shmangu zgjedhjet e reja, por hapi një provë tjetër për shtetin: a do të veprojnë institucionet sipas përgjegjësive kushtetuese edhe kur kjo bie ndesh me interesat e partive që i mundësuan…
Miratimi me 88 vota ishte fitore politike për përkrahësit e ndryshimeve, por jo domosdoshmërisht fitore juridike. Përpara se ligji të prodhojë pasoja mbi dënimet dhe proceset në Hagë, ai mund të përballet me Presidenten, Gjykatën…
Pas zgjedhjes së Justina Shiroka-Pulës presidente, Hykmete Bajrami rikujtoi qëndrimin e saj se “gjashtë deputetë të LDK-së nuk e çojnë vendin në zgjedhje”. Në fund, Kosova vërtet nuk shkoi në zgjedhje. Por rruga që…
Kosova shmangu zgjedhjet e reja, PDK-ja siguroi miratimin e ndryshimeve të Ligjit për Dhomat e Specializuara, ndërsa Albin Kurti siguroi votat për presidente. Por, pas kompromisit politik të natës së 6-7 tetorit, beteja më e vështirë sapo fillon: a…
Kuvendi i Kosovës miratoi në lexim të parë ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara me 91 vota pro. Vetëvendosje dhe Albin Kurti i mbështetën ndryshimet, ndërsa LDK-ja nuk mori pjesë në votim. Por përtej debatit për…
PDK-ja e ka bërë ndryshimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara kusht për marrëveshjen mbi presidentin. Bedri Hamza ka thënë se ndryshimet duhet të miratohen plotësisht para se partia të hyjë në zgjidhjen përfundimtare të…
Evropa përballë sfidës ruse: Siguria nuk mund të negociohet pa Evropën
Fletarrestimi për Radoiçiqin: çfarë ndryshon për Banjskën dhe çfarë jo
Kosova mes anonimitetit ndërkombëtar dhe inflacionit të titujve institucionalë
Prokuroria kërkoi gjashtë vjet, Haga dha 17 muaj: çfarë tregon dënimi i dytë i Thaçit
Në prag të 25-vjetorit të themelimit dhe rrugëtimit historik të Televizionit „Boin” në Tuz
Aleksandar Çupiq – Kryetar i ri i Kuvendit të Serbisë: Çfarë mund të presin shqiptarët e Luginës së Preshevës?
Një vepër që kalon kufijtë e librit dhe fiton vendin në historinë e mendimit akademik
Triumfi i Kombit/Shqipëria dhe Kosova duhet të çlirohen nga diktatura e krimit dhe e korrupsionit
Aksident mes tri veturave në Prishtinë, ka të lënduar
Arrestohet 20 vjeçari në Kaçanik, kishte urdhëresë gjyqësore
24 orët e së shtunës: Dy të vdekur nga aksidentet, 32 të lënduar
I shkon te shtëpia dhe e kanos babain e saj, arrestohet shtetasi maqedonas në Podujevë
“Mbi 100 të pushkatuar…”, si u shtyp kryengritja antikomuniste në Malësi të Madhe, më 25 janar 1945! Fati tragjik i krerëve të lëvizjes
Arrestimi i intelektuales disidente, si u persekutua Musine Kokalari! Pas gjashtë muajsh hetuesie, e nxorën në gjyq! Aktakuza e prokuror Nevzat Haznedari
10 kuriozitete që nuk i dini për Groenlandën
Shkencëtarët identifikojnë ADN-në më të vjetër njerëzore
Sot mbushen 3 vite kur u nda përgjithmonë nga familja dhe farefisi më i dashuri ynë. Në këtë ditë të…
…n’ Maje, atje ku Qielli i thot’ Tokës: Frikë mos ki, Unë jam me Ty! Ka qet’si, rrjetat nuk…
Edhe sot, pas 14 vitesh, më mungon zëri yt, këshillat e tua dhe prania jote. Thonë se koha i shëron plagët, por mungesa…
Më mungoni në çdo hap të jetës. Dashuria, mirësia dhe kujtimi për ju nuk do të shuhen kurrë. U…
Këngëtarja amerikane e muzikës country, Ella Langley, ishte protagonistja kryesore e ceremonisë së ndarjes së…
Këngëtarja amerikane Katy Perry ka udhëtuar drejt Milanos së bashku me partnerin e saj, ish-kryeministrin kanadez Justin Trudeau,…
