Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut kanë nevojë për një platformë të re politike

Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut duhet ta shndërrojnë pakënaqësinë me funksionimin e shtetit dhe ngecjen evropiane në kërkesa të qarta institucionale. Deklaratat për barazi fitojnë peshë kur shoqërohen me propozime ligjore, burime financiare, afate dhe përgjegjësi publike. Pikërisht këtu duhet të fillojë një strategji e re politike.

Shprehja se shqiptarët kanë mbetur “peng” të eurointegrimeve pasqyron shqetësimin se orientimi i tyre evropian varet nga vendime që përfaqësuesit e tyre nuk mund t’i marrin të vetëm. Megjithatë, për ta kthyer këtë shqetësim në veprim politik, duhet identifikuar pengesa konkrete dhe përgjegjësia për tejkalimin e saj. Komisioni Evropian, më 4 nëntor 2026, konfirmoi se ndryshimet e nevojshme kushtetuese ende nuk ishin miratuar dhe se përmbushja e tyre mbetet thelbësore për përparimin e procesit.

Detyra e parë e përfaqësuesve shqiptarë është të kërkojnë një plan publik për përmbushjen e detyrimeve evropiane. Ky plan duhet të tregojë çfarë propozon qeveria, cilat vendime kërkojnë mbështetje parlamentare dhe kush merr përgjegjësi për vonesat. Qytetarëve u duhet mundësia të dallojnë angazhimin real nga përdorimi elektoral i integrimit.

Njëkohësisht, shqiptarët kanë nevojë për një platformë minimale të përbashkët mbi pozitën e tyre në shtet. Ajo duhet të përqendrohet te siguria juridike e përdorimit të shqipes, përfaqësimi i drejtë, financimi i komunave, zhvillimi ekonomik dhe qasja e barabartë në shërbime. Bashkëpunimi për këto objektiva mund të ndërtohet duke ruajtur konkurrencën ndërmjet partive. Kjo konkurrencë duhet të zhvillohet mbi cilësinë e zgjidhjeve dhe rezultatet e arritura.

Marrëveshjet për pjesëmarrje në qeveri duhet të përmbajnë detyrime të shkruara dhe të matshme. Për secilin zotim duhet të përcaktohen institucioni përgjegjës, afati, financimi dhe mënyra e raportimit. Kur një premtim mbetet pa zbatim, publiku duhet të informohet për arsyen dhe për qëndrimin që do të mbajë përfaqësuesi politik. Kështu, pesha parlamentare mund të shndërrohet në përfitim institucional për qytetarët.

Në këtë kuadër duhet trajtuar edhe kantonizimi ose federalizimi. Shqiptarët mund t’i paraqesin këto alternativa në debatin demokratik, por propozimi duhet të ketë përmbajtje të plotë. Duhet sqaruar çfarë kompetencash do të kenë njësitë territoriale, si do të financohen, çfarë do të mbetet në nivel qendror dhe si do të zgjidhen mosmarrëveshjet. Pa këto përgjigje, kërkesa për riorganizim rrezikon të mbetet instrument presioni pa rrugë zbatimi.

Kufizimi politik është i qartë: Marrëveshja e Ohrit mbështet ruajtjen e karakterit unitar të shtetit dhe përcakton se çështjet etnike nuk kanë zgjidhje territoriale. Federalizimi do të kërkonte një marrëveshje të re politike dhe rishikim të gjerë kushtetues. Prandaj, ai duhet paraqitur me vetëdije për përmasën e ndryshimit që kërkon.

Një hap i menjëhershëm dhe i argumentueshëm do të ishte kërkesa për decentralizim më të thellë fiskal e funksional. Komunat duhet të kenë burime të parashikueshme për përgjegjësitë që mbajnë. Financimi duhet të mbështetet në kritere publike që marrin parasysh popullsinë, nevojat, varfërinë dhe kapacitetin ekonomik. Bashkë me kompetencat duhet të forcohen auditimi, transparenca e prokurimit dhe kontrolli qytetar, sepse autonomia lokale mund të keqpërdoret po aq sa pushteti qendror.

Çdo projekt shqiptar për ndryshimin e shtetit duhet të përfshijë garanci për maqedonasit dhe komunitetet e tjera. Një model bindës duhet të sigurojë të drejta të barabarta edhe për qytetarët që do të mbeteshin pakicë brenda një rajoni ose kantoni. Për Shkupin duhet të propozohet një zgjidhje që ruan funksionimin e kryeqytetit, bashkërendon shërbimet dhe garanton pjesëmarrjen e barabartë.

Ndërtimi i mbështetjes përtej komunitetit shqiptar është edhe domosdoshmëri institucionale. Ndryshimet kushtetuese kërkojnë dy të tretat e deputetëve, ndërsa për dispozitat përkatëse mbi vetëqeverisjen lokale dhe të drejtat e komuniteteve kërkohet edhe shumica e posaçme e deputetëve nga komunitetet që nuk janë shumicë. Kjo e bën marrëveshjen ndërmjet komuniteteve pjesë të vetë rrugës së reformës.

Përgjegjësia duhet të kërkohet edhe brenda përfaqësimit shqiptar. Votuesit kanë të drejtë të dinë çfarë është premtuar, çfarë është negociuar dhe çfarë është realizuar. Organizatat qytetare, profesionistët dhe mediat mund të ndërtojnë një evidencë publike të zotimeve, duke e lidhur debatin me dokumente dhe rezultate. Protesta paqësore, pjesëmarrja publike dhe vota mbeten mjete demokratike për ta mbajtur këtë përgjegjësi aktive.

Hapi konkret duhet të jetë përgatitja e një platforme me pak kërkesa themelore, të mbështetura në ekspertizë dhe të hapura për debat. Ajo duhet të përmbajë projektin ligjor, koston, afatet dhe rrugën parlamentare për secilin objektiv. Nëse shqyrtohet federalizimi, duhet përgatitur projekti i tij; nëse kërkohet decentralizim, duhet paraqitur ndarja e kompetencave dhe e të ardhurave.

Shqiptarët do ta forconin pozitën e tyre duke bashkuar përfaqësimin politik me përgatitjen profesionale dhe kontrollin qytetar. Integrimi evropian dhe barazia e brendshme duhet të ndiqen paralelisht. Suksesi do të matet me të drejta që zbatohen, institucione që japin llogari dhe vendime që përmirësojnë jetën e qytetarëve.

Toka që ruan kujtesën e qytetërimeve Çdo pëllëmbë toke ka historinë e vet, por jo çdo histori është shkruar në libra. Një pjesë e madhe e së kaluarës së njerëzimit është ruajtur në…

Diplomacia, si arti dhe praktika e menaxhimit të marrëdhënieve ndërkombëtare, me kalimin e kohes ka pësuar një evolucion të thellë dhe transformim nga forma e saj klasike drejt asaj bashkëkohore, duke u përshtatur me ndryshimin e natyrës…

Evropa dhe Ballkani Perëndimor po përjetojnë një periudhë të rëndësishme të tensioneve politike, sociale dhe institucionale, të karakterizuara nga rritja e pakënaqësisë qytetare, mobilizimi studentor dhe përhapja e protestave…

Shqiptarët e Preshevës, Bujanocit dhe Medvegjës zgjodhën të dielën përbërjen e re të Këshillit Kombëtar Shqiptar (KKSH). Sipas rezultateve preliminare, lista nr. 3, Partia për Veprim Demokratik – Aleanca për Luginën…

1. Kur një debat në Harvard bëhet alarm për institucionet shqiptare Më 29 tetor 2026, në Universitetin e Harvardit, një prej qendrave më të njohura akademike të botës, u zhvillua një debat mbi Dhomat e Specializuara të…

Një Evropë që duhet të dëshmojë se vlerat e saj vlejnë njësoj për të gjithë Procesi i integrimit evropian të Kosovës nuk mund të trajtohet si çështje dytësore e politikës së zgjerimit të…

Në të njëjtat orë kur bulevardi i Tiranës mbulohej me gaz lotsjellës, u bë publike një letër e prokurorisë speciale që mund të peshojë më shumë se çdo molotov. SPAK-u ka regjistruar një procedim penal për…

Të dhënat më të fundit të publikuara nga Eurostat për vitin 2025 nxjerrin në pah një nga sfidat më serioze sociale, ekonomike dhe demografike me të cilat përballet Evropa: përqindjen e të rinjve të moshës 15–29…

Kryeministri Edi Rama ka prezantuar platformën "Fol me Kryeministrin", që sipas tij është një hapësirë komunikimi e drejtpërdrejtë, fillimisht për studentët, por e hapur për çdo qytetar. Sipas Agjencisë Telegrafike…

Të mërkurën, më 4 nëntor 2026, Komisioni Europian ka publikuar raportin e tij për nivelin e demokracisë dhe zhvillimet politike e ekonomike në vendet e Ballkanit Perendimor. Duke lexuar pjesën për Shqipërinë dhe atë për…

Prej disa javësh, Ballkani flet për Serbinë pas Vuçiqit. Fitorja e Listës Studentore dhe humbja e partisë që e sundoi vendin për më shumë se një dekadë kanë sjellë shpresë në Bruksel. Kanë sjellë edhe pritje…

Deklaratat e fundit të Gardës Revolucionare Islamike të Iranit për ekzistencën e të ashtuquajturave “qytete nëntokësore të raketave” dëshmojnë se Teherani po përpiqet të forcojë strategjinë e mbijetesës…

Nesër, të dielën më 8 nëntor, 37.759 shqiptarë të regjistruar në Preshevë, Bujanoc e Medvegjë kanë të drejtë të zgjedhin Këshillin Kombëtar Shqiptar, institucionin që për katër vitet e ardhshme do të…

Ndërsa grupi punues për strategjinë e apelit të katërshes heshti pas takimit të sotëm, mbetet një pyetje që shkon përtej një mbledhjeje të vetme: sa e fshehtë mund të jetë një strategji që do t’i…

Shqipëria nuk rrezikohet vetëm nga ata që e vjedhin, e varfërojnë apo e keqqeverisin. Ajo rrezikohet edhe nga ata që e duartrokasin shkatërrimin e saj, duke e ngatërruar interesin e pushtetit me interesin kombëtar. Ka diçka thellësisht…

Sa herë që mendoj për Shqipërinë, shpesh i bëj vetes të njëjtën pyetje: Çfarë ka ndodhur me vendin për të cilin dikur besonim se kishte një të ardhme? Ecni nëpër rrugët e Tiranës dhe hidhni sytë…

Çdo 8 nëntor, enveristët e moçëm, deri në frymën e fundit, dhe “të rilindur” gjatë këtyre mbi 13 viteve të qeverisjes nga Edi Rama, hapur e gjysmë fshehtazi, festojnë 85-vjetorin e krijimit apo të pjelljes së…

Pas vitit 1924 asnjë qeveri shqiptare nuk e ngriti zyrtarisht çështjen e shqiptareve të Kosovës në Lidhjen e Kombeve, ndërkohë që çështja çame u ngrit edhe në vitet 1928 dhe 1934-1935. Qeveritë e Zogut e trajtuan atë…

Armiqtë e kombit tonë nuk godasin gjithmonë me plumba, që lënë gjurmë gjaku në fushëbetejë. Sot, beteja më e rrezikshme zhvillohet në heshtje, brenda mureve tona. Përmes strategjive hibride, ata-armiqtë…

Në Ballkan, mesazhet e diplomatëve amerikanë shpesh lexohen si protokoll: një video e shkurtër, falënderime, premtime për bashkëpunim. Videomesazhi i ambasadorit të ri të SHBA-së në Tiranë, Eric Wendt, nuk duhet lexuar kështu. Ai…

Kur zbërthejmë anatominë e rrënimit shoqëror dhe politik në trojet tona, pyetja më e dhimbshme që shtrohet është ajo mbi shkaqet e brendshme psikologjike dhe historike: Pse populli ynë, pas aq shumë shekujsh vuajtjeje, bie sërish…

Marrëveshja politike e prillit 2008 dhe ndryshimet kushtetuese e zgjedhore që pasuan shënuan një kthesë të rëndësishme në mënyrën e organizimit të përfaqësimit politik në Shqipëri. Kalimi te sistemi zgjedhor…

Në katër ditë, nga 3 deri më 6 nëntor, Policia e Shtetit në Shqipëri u ka vendosur 95 gjoba protestuesve, shumica për bllokim rruge. Nesër, të shtunën, opozita ka thirrur protestë kombëtare. Paketa që qeveria Rama miratoi më…

Deputetët shqiptarë kërkojnë njohjen dhe dënimin institucional të krimeve ndaj shqiptarëve Dorëzimi në Kuvendin e Malit të Zi i Propozim-Rezolutës për Masakrën e Tivarit dhe krimet e tjera të kryera ndaj shqiptarëve…

Pse debati për 250 mijë leje qëndrimi dhe 85 mijë vende pune duhet të shndërrohet në debat për politika ekonomike, migrim qarkullues dhe zhvillim kombëtar. Debati i fundit ndërmjet deputetes së LDK-së, Hykmete Bajrami, dhe kryeministrit…

Presidenti Donald Trump ka propozuar prej muajsh një ligj të quajtur “No Invasion of Our Country Act” (Akti i Jo-Invazionit të Vendit Tonë), me të cilin synon ta bëjë “ligjërisht të pamundur” që presidentët e…

Lajmi se Akademia Ushtarake "Gjeneral Mihailo Apostollski" në Shkup nuk ka pranuar këtë vit asnjë kadet shqiptar ka ndezur një përplasje që shqiptarët e Maqedonisë së Veriut e njohin mirë. BDI-ja fajëson VLEN-in dhe…

Gjykata Speciale në Hagë duhet ta përfundojë mandatin e saj, ndërsa Kosova duhet të dëshmojë se ka vullnetin, kapacitetin dhe guximin institucional për ta ushtruar drejtësinë brenda vendit. Çështja e Gjykatës Speciale nuk…

Në pak javë, dy partitë që e kanë ndërtuar shtetin e Kosovës, LDK dhe PDK, janë futur njëkohësisht në krizë udhëheqjeje. Mund të duket si punë e brendshme e tyre. Nuk është. Në LDK, tre deputetë…

Nuk kam lexuar asnjëherë dhe nuk kam dëgjuar kurrë që një shqiptar jashtë Shqipërisë ta urrejë Shqipërinë apo ta quajë shtetin shqiptar narkoshtet. Ndoshta ka edhe ndonjë të tillë. Nuk e përjashtoj. Ben Blushi…

Kryetari i Partisë Demokratike, Sali Berisha, e ka hedhur sërish publikisht idenë e një fronti të përbashkët opozitar. Në një intervistë televizive të enjten mbrëma, ai ftoi me emër drejtuesit e tri partive më të reja…

Ligji që u premtoi shpëtim ish-drejtuesve të UÇK-së në Hagë rrezikon tani ta kthejë Kosovën pas në rrugën drejt BE-së, pa u dhënë atyre atë që premtoi. Komisionerja evropiane për Zgjerim, Marta Kos,…

Çfarë është një shoqëri e drejtë? Sa larg mund të shkojë shteti? Kur është legjitim një ligj? Filozofia politike ngre pyetjet më themelore në lidhje me bashkëjetesën, pushtetin dhe lirinë. Është…

Raporti vjetor i Komisionit Evropian për Maqedoninë e Veriut, i përbërë prej 111 faqesh dhe i publikuar më 4 nëntor 2026, paraqet një analizë gjithëpërfshirëse të gjendjes politike, juridike, ekonomike dhe institucionale të…

Çdo shtet evropian që i respekton vlerat e Bashkimit Evropian mund të aplikojë për anëtarësim në BE. Procesi i anëtarësimit fillon kur vendet anëtare të BE-së i japin një shteti statusin e kandidatit, pas konsultimeve me…

Para se të japë vlerësimin tim kritik socio psikologjik mbi vrasjen e femrave (grave), më lejoni të shpalos një uverturë mbi vendin dhe rolin e femrës në etnopsikologjine shqiptare. Femra gjatë gjithë historisë dhe traditës së…

Bota po kalon një periudhë të rrezikshme të rikonfigurimit të rendit ndërkombëtar. Rivalitetet ndërmjet fuqive të mëdha, konfliktet rajonale, gara për armatim strategjik dhe dobësimi i mekanizmave tradicionalë të sigurisë po…

Kryediplomatja e BE-së, Kaja Kallas, e tha qartë këtë javë: takimi i nivelit të lartë mes Kosovës dhe Serbisë po përgatitet dhe pret vetëm formimin e qeverisë së re në Beograd. Me fjalë të tjera, ora ka nisur. Pyetja…

Pas më shumë se një jave kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, reagoi nga Brukseli për zgjedhjet e zhvilluara në Republikën e Serbisë. Ky rreagim erdhi si rezultat i pyetjes që gazetarja në intervistë i bëri atij me kërë…

Njohuritë juridike, verifikimi rigoroz i fakteve, respektimi i etikës profesionale, mbrojtja e viktimave dhe kontrolli i emocioneve janë ndër shtyllat themelore të raportimit profesional në kronikën e zezë dhe në situatat me ndjeshmëri të…

Shqipëria po përjeton një nga periudhat më të rënda të besimit të qytetarëve te shteti, drejtësia dhe institucionet publike. Padrejtësia, korrupsioni, klientelizmi, abuzimi me pushtetin dhe pandëshkueshmëria janë bërë…

Komisioni Evropian e publikoi sot raportin vjetor për Kosovën. Mesazhi i tij është i qartë. Në drejtësi nuk ka përparim. Kundër korrupsionit ka rezultate të kufizuara. Dy vite krizash politike i kanë dobësuar institucionet. Shqipëria…

Ndërsa debati publik në Kosovë përqendrohet te apeli i ish-drejtuesve të UÇK-së dhe te ligji i ri për Specialen, në Hagë ka nisur pothuajse në heshtje një procedurë tjetër: ajo për dëmshpërblimin e viktimave…

Audioincizimi i Fehim Salit në Kosovë dhe kallëzimi penal ndaj drejtorit të BIA-s, Vladimir Orliq, në Serbi, nxjerrin në pah angazhimin e raportuar të inteligjencës serbe në mbledhjen e votave për SNS-në. Të dy rastet ngrenë…

Në sistemin komunist synohej krijimi i të ashtuquajturit «njeri i ri», një individ që duhej të mishëronte idealet dhe normat e ideologjisë së kohës. Ai duhej të ishte besnik ndaj partisë, të pranonte vijën zyrtare, të…

Zgjedhjet e mesmandatit në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, të mbajtura më 3 nëntor 2026, kanë prodhuar një ndryshim të rëndësishëm në skenën politike amerikane, duke rikonfiguruar ekuilibrat institucionalë në…

Evropa dhe veçanërisht Ballkani Perëndimor po përjetojnë një periudhë të rëndësishme të transformimit të marrëdhënieve ndërmjet qytetarëve, institucioneve shtetërore dhe elitave politike. Protestat,…

Nga listat e mbyllura te deformimi i shtetit: Kur politika i zë vendin meritokracisë.

Mesazhi i Wendt: Uashingtoni kërkon aleatë që kontribuojnë, jo vetëm që falënderojnë

Pse populli ynë i përsërit gabimet historike?

Lufta e Heshtur dhe Mburoja e Dijes!

Një kryetar për Lidhjen Demokratike të Kosovës

Shqiptarët në Maqedoninë e Veriut kanë nevojë për një platformë të re politike

Integrimi europian dhe paradoksi i zbrazjes demografike: A do të hyjë Shqipëria në BE si shtet apo do të largohet populli i saj?

Aksident mes tri veturave në Prishtinë, ka të lënduar

Arrestohet 20 vjeçari në Kaçanik, kishte urdhëresë gjyqësore

24 orët e së shtunës: Dy të vdekur nga aksidentet, 32 të lënduar

I shkon te shtëpia dhe e kanos babain e saj, arrestohet shtetasi maqedonas në Podujevë

“Mbi 100 të pushkatuar…”, si u shtyp kryengritja antikomuniste në Malësi të Madhe, më 25 janar 1945! Fati tragjik i krerëve të lëvizjes

Arrestimi i intelektuales disidente, si u persekutua Musine Kokalari! Pas gjashtë muajsh hetuesie, e nxorën në gjyq! Aktakuza e prokuror Nevzat Haznedari

10 kuriozitete që nuk i dini për Groenlandën

Shkencëtarët identifikojnë ADN-në më të vjetër njerëzore

…n’ Maje, atje ku Qielli i thot’ Tokës: Frikë mos ki, Unë jam me Ty! Ka qet’si, rrjetat nuk…

Edhe sot, pas 14 vitesh, më mungon zëri yt, këshillat e tua dhe prania jote. Thonë se koha i shëron plagët, por mungesa…

Më mungoni në çdo hap të jetës. Dashuria, mirësia dhe kujtimi për ju nuk do të shuhen kurrë. U…

U bënë tri dekada – një jetë e tërë prej kur tragjikisht u nda prej nesh vajza e axhës Drita (Riza)…

Valltarja e njohur britanike, Ola Jordan, është shfaqur për herë të parë në publik pasi akuzoi bashkëshortin…

Një nga figurat më të njohura të televizionit britanik, Maya Jama, ka njoftuar largimin nga emisioni i njohur i takimeve…