Filozofia politike si të jetojmë së bashku
Çfarë është një shoqëri e drejtë? Sa larg mund të shkojë shteti? Kur është legjitim një ligj? Filozofia politike ngre pyetjet më themelore në lidhje me bashkëjetesën, pushtetin dhe lirinë. Është një disiplinë që nuk i përket vetëm sallave të leksioneve, por që ndikon thellësisht në mënyrën se si strukturohen demokracitë, si i kuptojnë qytetarët të drejtat e tyre dhe si e justifikojnë udhëheqësit pushtetin e tyre. Nga grekët e lashtë te mendimtarët bashkëkohorë mbi demokracinë dhe qytetarinë: filozofia politike ofron mjetet konceptuale për ta rimenduar botën në mënyrë kritike.
Demokracia jonë është nën presion ku nuk e zbatojnë më parimin e ndarjes së pushteteve, partitë e ekstremit të djathtë po arrijnë fitore zgjedhore me programe që mbështesin hapur lidershipin autoritar, parlamentit i mungon legjitimiteti demokratik në të gjitha aspektet, duke rezultuar në euroskepticizëm, shoqërisë civile i jepet më pak hapësirëdhe shpesh lihet mënjanë, dhe kështu mund të vazhdojmë për pak kohë. Këto janë kohë të trazuara për vendimmarrjen politike. Për t'i bërë shtyllat e demokracisë të dukshme dhe të dallueshme edhe një ,një kurs interaktiv mbi demokracinë. Në çdo seancë, do të njiheni me repertorin intelektual të një filozofi me ndikim, të cilin do ta përdorim si bazë për shkëmbimin e ideve.
Politikanët pëlqejnë ta theksojnë kontratën sociale si gurin më të rëndësishëm ndërtues për shoqërinë. Kjo kontratë e pashkruar përcakton jo vetëm mënyrën se si e trajtojmë njëri-tjetrin, por edhe natyrën e marrëdhënies midis shtetit dhe individit. Çfarë lloj mbrojtjeje mund të presim nga shteti? Çfarë detyrimesh i bashkëngjiten kësaj? Si do të dukej shoqëria nëse kontrata sociale do të zhdukej? Dhe nga vijnë në të vërtetë këto ide?
Këto pyetje janë qendrore për këtë kurs. Në gjashtë seanca dy-orëshe, ne thellohemi në filozofinë politike me ndikim të kontratës sociale. Ne fillojmë me dy mendimtarë që ende formësojnë mendimin tonë rreth marrëdhënies midis shtetit dhe njeriut,Hobbes dhe Locke. Edhe pse ata mbajnë pikëpamje rrënjësisht të ndryshme mbi rolin e shtetit, të dy janë thelbësorë për zhvillimin e liberalizmit. Më pas, ne shqyrtojmë pikëpamjet më demokratike . Rousseau ishte një burim i madh frymëzimi për revolucionin dhe pati shumë ndikim në mendimin tonë rreth demokracisë. Në fund të kursit, do të keni një pasqyrë të një prej lëvizjeve më të rëndësishme politiko-filozofike. Do të kuptoni se si konceptet e natyrës njerëzore qëndrojnë në themel të pikëpamjeve politike. Përveç kësaj, do të mësoni ndryshimin midis teorisë ideale dhe jo-ideale dhe rëndësinë e historisë në filozofinë politike.
Megjithatë, disa filozofë pohojnë se historia është njëkohësisht në fund, për shkak të fitores globale të liberalizmit. Në një nivel ekonomik, politik dhe shoqëror, liberalizmi aktualisht mbizotëron dhe nuk do ta humbasë më ndikimin e tij, pohojnë këta filozofë. Ekonomikisht, tregu i lirë është i përhapur në të gjithë botën, një fenomen i referuar me termin 'globalizim', duke shënuar fundin e komunizmit,ideja e lakueshmërisë së shoqërisë duket se është braktisur përfundimisht. Tregu i lirë është parimi thelbësor i renditjes së shoqërisë, i cili zbatohet madje edhe në atë që ne e quajmë sektor publik. Si pasojë, shteti i mirëqenies duket se është në rënie.
Marrëdhënie në ndryshim Prandaj, ekziston një marrëdhënie në ndryshim midis ekonomisë dhe politikës, që do të thotë se pyetja në lidhje me justifikimin etik të kësaj marrëdhënieje duhet të ngrihet përsëri. Kjo është një pyetje e trajtuar në mënyrë të jashtëzakonshme në filozofinë sociale. Në nivelin politik, fitorja e liberalizmit është e dukshme në institucionalizimin e demokracisë, me të drejtat dhe liritë politike dhe civile që shoqërojnë atë për qytetarët. Në nivelin shoqëror, mund të flitet për sekularizim, individualizim dhe emancipim në rritje. Aspektet normative të politikës dhe ekonomisë trajtohen gjithashtu gjerësisht brenda filozofisë sociale.
Marrëdhënia midis politikës, ekonomisë dhe etikës Në vitet e fundit, praktika e shtetit të mirëqenies në Kosovë ka çuar në një shoqëri më të orientuar drejt tregut. Fjalët kyçe në këtë kontekst janë 'privatizimi' dhe 'deregulimi'. Ekziston një ekonomi e tregut të lirë në rritje, brenda së cilës individualizmi mbretëron suprem. Tregu i lirë konsiderohet gjerësisht si parimi më efikas i renditjes së shoqërisë. Pyetja, megjithatë, është nëse ky është edhe parimi më i dëshirueshëm nga një perspektivë etike. Pavarësisht liberalizimit të tregut, ndikimi i qeverisë në ekonomi dhe shoqëri mbetet i rëndësishëm. Çdo ndërmarrje i nënshtrohet legjislacionit dhe rregulloreve të gjera, dhe qytetarët dhe konsumatorët gjithashtu përjetojnë ndikimin e qeverisë. Prandaj, ekonomia është gjithmonë ekonomi politike, e cila kërkon gjithashtu një qasje etike brenda liberalizmit. Filozofia sociale merret pikërisht me këtë marrëdhënie midis politikës, ekonomisë dhe etikës.
Marrëdhënia midis lirisë, barazisë dhe drejtësisë Ndikimi i liberalizmit është më i dukshëm në theksimin e lirisë dhe përgjegjësisë individuale. Megjithatë, kjo liri vjen në kurriz të barazisë, sigurisht aty ku kjo liri nuk është e kufizuar. Një treg i lirë që funksionon pa shumë ndërhyrje shtetërore çon kështu në pabarazi më të mëdha socio-ekonomike midis qytetarëve. Për shembull, prosperiteti është rritur jashtëzakonisht shumë në dekadat e fundit, por vetëm një pjesë relativisht e vogël e popullsisë ka qenë në gjendje të përfitojë prej tij. Prandaj, çështja e një ekuilibri të drejtë midis lirisë dhe barazisë është me rëndësi të madhe. Kjo marrëdhënie midis lirisë, barazisë dhe drejtësisë është një tjetër temë qendrore e filozofisë sociale.
Marrëdhënia midis individit, komunitetit dhe shtetit
Një kritikë e dëgjuar shpesh ndaj liberalizmit dhe individualizmit të lidhur me të është se njerëzit sot supozohet se nuk kanë më një ndjenjë qytetarie ose shpirti komunitar. Kjo kritikë, e cila buron pjesërisht nga komunitarët, duket se artikulon një dëshirë për një lloj shoqërie më tradicionale në të cilën komunitetet kanë përparësi. Në këtë mënyrë, rreziku i individualizmit mund të shmanget. Në fund të fundit, mungesa e frymës qytetare ose komunitare, në planin afatgjatë, mund të çojë në një rënie të demokracisë. Në këtë kontekst, dikush mund të pyesë se si duhet të konceptohet shoqëria: si një koleksion i lirshëm individësh, si një konstelacion komunitetesh, apo kryesisht si diçka e mbajtur së bashku nga shteti? Marrëdhënia midis individit, komunitetit dhe shtetit formon gjithashtu një temë thelbësore të kërkimit socio-filozofik.
Filozofët socialë dhe politikë brenda filozofisë sociale, diskutohen teoritë më të rëndësishme që lidhen me marrëdhëniet e treguara..
Bota po kalon një periudhë të rrezikshme të rikonfigurimit të rendit ndërkombëtar. Rivalitetet ndërmjet fuqive të mëdha, konfliktet rajonale, gara për armatim strategjik dhe dobësimi i mekanizmave tradicionalë të sigurisë po…
Kryediplomatja e BE-së, Kaja Kallas, e tha qartë këtë javë: takimi i nivelit të lartë mes Kosovës dhe Serbisë po përgatitet dhe pret vetëm formimin e qeverisë së re në Beograd. Me fjalë të tjera, ora ka nisur. Pyetja…
Pas më shumë se një jave kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, reagoi nga Brukseli për zgjedhjet e zhvilluara në Republikën e Serbisë. Ky rreagim erdhi si rezultat i pyetjes që gazetarja në intervistë i bëri atij me kërë…
Njohuritë juridike, verifikimi rigoroz i fakteve, respektimi i etikës profesionale, mbrojtja e viktimave dhe kontrolli i emocioneve janë ndër shtyllat themelore të raportimit profesional në kronikën e zezë dhe në situatat me ndjeshmëri të…
Shqipëria po përjeton një nga periudhat më të rënda të besimit të qytetarëve te shteti, drejtësia dhe institucionet publike. Padrejtësia, korrupsioni, klientelizmi, abuzimi me pushtetin dhe pandëshkueshmëria janë bërë…
Komisioni Evropian e publikoi sot raportin vjetor për Kosovën. Mesazhi i tij është i qartë. Në drejtësi nuk ka përparim. Kundër korrupsionit ka rezultate të kufizuara. Dy vite krizash politike i kanë dobësuar institucionet. Shqipëria…
Ndërsa debati publik në Kosovë përqendrohet te apeli i ish-drejtuesve të UÇK-së dhe te ligji i ri për Specialen, në Hagë ka nisur pothuajse në heshtje një procedurë tjetër: ajo për dëmshpërblimin e viktimave…
Audioincizimi i Fehim Salit në Kosovë dhe kallëzimi penal ndaj drejtorit të BIA-s, Vladimir Orliq, në Serbi, nxjerrin në pah angazhimin e raportuar të inteligjencës serbe në mbledhjen e votave për SNS-në. Të dy rastet ngrenë…
Në sistemin komunist synohej krijimi i të ashtuquajturit «njeri i ri», një individ që duhej të mishëronte idealet dhe normat e ideologjisë së kohës. Ai duhej të ishte besnik ndaj partisë, të pranonte vijën zyrtare, të…
Zgjedhjet e mesmandatit në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, të mbajtura më 3 nëntor 2026, kanë prodhuar një ndryshim të rëndësishëm në skenën politike amerikane, duke rikonfiguruar ekuilibrat institucionalë në…
Evropa dhe veçanërisht Ballkani Perëndimor po përjetojnë një periudhë të rëndësishme të transformimit të marrëdhënieve ndërmjet qytetarëve, institucioneve shtetërore dhe elitave politike. Protestat,…
Amerika votoi dhe peizazhi në Uashington ndryshoi brenda një nate. Demokratët rimorën Dhomën e Përfaqësuesve dhe, sipas Associated Press, edhe Senatin. Ata fituan ulëse që republikanët i mbanin prej vitesh, nga Teksasi e Ohajo deri te Karolina e…
Rezultatet që po dalin nga zgjedhjet amerikane të 3 nëntorit japin një sinjal të fuqishëm për demokratët. Fitoret në disa zona të mbajtura nga republikanët hapin rrugën drejt ndryshimit të shumicës në Dhomën e…
Ekziston një paradoks i dhimbshëm në historinë politike shqiptare, të cilin duket se bota shqiptare ende nuk ka guximin ta analizojë deri në fund. Shqiptarët shpesh janë solidarizuar me pushtetin, edhe kur ai pushtet ka qenë në kundërshtim…
Është interesante se, sa herë që kaloj kufirin e RMV-së, shpirtërisht më duket vetja si i huaj: i huaj në Serbi, i huaj në Greqi, i huaj në Kosovë, i huaj në Shqipëri. Sapo kalojmë kufijtë e shteteve përreth dhe…
Më 3 nëntor 1443, historia e Arbërisë dhe e mbarë Europës ndryshoi rrjedhën e saj përgjithmonë. Ajo nuk ishte thjesht një ditë rebelimi, por një moment i gdhendur në amshim, ku një plan gjenial, i thurur në skutat më…
Më shumë se një javë pas fitores së Listës Studentore në Serbi, Edi Rama zgjodhi Brukselin për mesazhin e tij më të qartë mbi Beogradin e ri. Nga Samiti i Zgjerimit që organizon Euronews, kryeministri i Shqipërisë…
ANALIZË – Zgjedhjet e mesmandatit në Shtetet e Bashkuara nuk e vendosin presidentin, por mund ta ndryshojnë rrënjësisht mënyrën se si ai qeveris. Donald Trump do të mbetet në Shtëpinë e Bardhë deri në janar të vitit 2029….
Historia politike e Kosovës gjatë tri dekadave të fundit përfaqëson një proces kompleks transformimi shoqëror, institucional dhe politik, i cili përfshin disa etapa thelbësore: rezistencën ndaj represionit dhe mbijetesën kolektive gjatë…
Qeveria e Kosovës miratoi të hënën buxhetin më të madh në historinë e vendit: 4.27 miliardë euro. Ai parasheh rritje pagash, pagën e 13-të, shtesa më të larta për fëmijë dhe, për herë të parë, mbi…
Javën e kaluar, në Brvenicë të Tetovës u mbajtën zgjedhje të jashtëzakonshme lokale. Fitoi Arkin Jahii, i mbështetur nga koalicioni AKI. Ky koalicion këtë fitore e festoi me një ndjenjë të madhe triumfalizmi, megjithëse…
Ndërsa Budapesti bën publike bashkëpunëtorët e diktaturës, Tirana mbetet e vetmja, që nuk ka bërë dekomunistizimin Më 4 nëntor 2026 Hungaria hap zyrtarisht dosjet e Sigurimit komunist. Qeveria e Péter Magyar dhe partia Tisza, atë…
Sa herë të përmenden OJQ-të (organizatat joqeveritare), një gjë mos e harroni kurrë: nuk ka asgjë më qeveritare sesa një organizatë joqeveritare. Sa herë të ketë padrejtësi në hapësirën publike dhe ka fonde…
Ky Kuvend i Kosovës e ka votuar këtë Kushtetutë që e kemi sot, me të cilën jemi shtet laik. Athua, a e kuptojnë këta/këto deputetë e deputete se çfarë nënkuptojmë me shtet laik? Nëse jo, atëherë duhet…
Të dielën në mbrëmje, në ditën e 20-të radhazi, të rinjtë marshuan sërish nga Ministria e Arsimit drejt Kryeministrisë, pa asnjë incident. Një ditë më parë, po në ato rrugë, kishte gurë, molotovë e…
Kemi shkruar edhe më parë se shoqëria Kosovare është në krizë të identitetit të saj, në krizë të moralit njerëzor dhe në krizë të ndërtimit të shtetit. Kosova u shndërrua në një hajpak të…
Që nga themelimi i Dhomave të specializuara, nuk kanë pushuar pyetjet dhe kritikat në opinion se, pse u formua Gjykata Speciale me seli në Hagë dhe me staf profesional ndërkombëtar, e jo një Gjykatë Speciale në Kosovë. Që në…
Zhvillimet e fundit politike në Serbi, pas zgjedhjeve të 25 tetorit 2026, kanë shënuar një kthesë të rëndësishme në skenën politike të vendit, duke i dhënë fund dominimit 14-vjeçar të Partisë Progresive Serbe dhe…
Ekzistojnë periudha në historinë e arsimit që nuk dallohen vetëm për mënyrën e organizimit të studimeve, por edhe për kulturën e dijes që krijojnë. Krahasimi ndërmjet studentit të viteve ’80 dhe studentit të…
Po Bashkimi Evropian po i ashpërson kërkesat e saj ndaj vendeve kandidate sepse zgjerimi nuk është më vetëm çështje ekonomike dhe institucionale, por ajo është edhe çështje e sigurisë, e ndikimit politik dhe e pozitës…
Në një demokraci, humbja në zgjedhje kërkon reflektim, jo kurth. Kryeministri Hristijan Mickoski zgjodhi rrugën e dytë. Pas fitores së Arkin Jahijit në Bërvenicë, ai nuk foli për arsyet pse kandidati i tij nuk bindi mjaftueshëm…
At Shtjefën Gjeçov Kryeziu është njëra ndër figurat më të ndritura të kombit shqiptar, i shquar në radhë të parë për veprimtarinë e tij patriotike, arësye për të cilën edhe u vra nga serbët. Ai…
Vota popullore përbën një nga instrumentet themelore të demokracisë përfaqësuese dhe burimin kryesor të legjitimitetit politik të institucioneve shtetërore. Ajo nuk është vetëm shprehje numerike e preferencave elektorale të…
Njëzet e shtatë vjet pas çlirimit, Kosova ka arsye ta shtrojë një pyetje themelore: si mund të ruhet siguria e çdo komuniteti, duke i dhënë Republikës aftësinë për t’u reformuar? Një kushtetutë demokratike duhet…
Një javë pas zgjedhjeve që i dhanë fund sundimit 14-vjeçar të Aleksandar Vuçiqit, vëmendja e Prishtinës dhe e Brukselit është përqendruar te pyetja e madhe: çfarë do të bëjë Serbia e re me Kosovën? Por…
Liderët me jetëgjatësinë më të madhe politike në Ballkanin Perëndimor janë Aleksandar Vuçiqi, Edi Rama, Milorad Dodiku dhe lideri i shqiptarëve të Maqedonisë së Veriut, Ali Ahmeti. Rënia spektakolare e Aleksandar…
Kur mbaron durimi i popullit dhe lind kërkesa për një demokraci të vërtetë. Ka një çast në jetën e një shoqërie kur heshtja nuk është më durim, bindja nuk është më pajtim dhe frika nuk është…
Zgjedhjet në Republikën e Serbisë dhanë një rezultat pozitiv për Lëvizjen opozitare Studentore. Autokrati Aleksandër Vuçiq shkoi në opozitë, ndërsa djali i Milosheviçit, Ivica Daçiq, doli jashtë parlamentit. Ishte…
Ditët e fundit, në rrjete sociale po qarkullon një material audio, në të cilin dëgjohet qartë dhe pa ekuivok zëri i deputetit socialist Ulsi Manja, njëkohësisht edhe Kryetar i Komisionit Parlamentat të Ligjeve në Kuvendin e…
Ta dinë se pa Qeverinë Kurti nuk ka shtet me SOVRANITET, e as pa hajni dhe korrupsion. Këtë nuk e them unë, por të gjitha mediat më të besueshme në rajon dhe Evropë. Ata që manipulohen nga ata që dikur ishin në pushtet, mbase e…
Për më shumë se një dekadë, Kosova e ka shpjeguar ngecjen e saj me një emër: Aleksandar Vuçiq. Shpjegimi ka pasur bazë. Banjska, lobimi kundër anëtarësimit tonë në organizatat ndërkombëtare dhe kërcënimet e…
Evropa dhe Ballkani Perëndimor po përjetojnë një periudhë të veçantë të tensioneve politike, sociale dhe institucionale, e cila po shfaqet përmes protestave masive, mobilizimit të gjeneratave të reja, kundërshtimit të…
Diktaturat kanë shumë gjëra të ngjashme, por edhe dallime të mëdha. Megjithatë, një gjë e kanë plotësisht të përbashkët dhe të sigurt: rrëzimin dhe fundin e tyre. Mënyrat e shembjes janë të ndryshme….
Gjashtë ditë pas humbjes historike në zgjedhjet e 25 tetorit, Aleksandar Vuçiqi zgjodhi temën me të cilën do të rikthehej në skenë: Milan Radoiçiqin. Në një deklaratë për media serbe, të raportuar sot,…
Vrasja e Arlinda Zekajt në Vitomiricë të Pejës ka tronditur Kosovën dhe me të drejtë ka nxjerrë qytetarët në rrugë. Një grua që bëri gjithçka që i kërkonte ligji, që denoncoi dhunën, kërkoi…
Shqipëria nuk ka nevojë për riciklimin e krizave partiake, por për një përgjegjësi të re politike dhe kombëtare. Zhvillimet e fundit në Tiranë, ku studentët kanë refuzuar bashkimin me deputetët e Partisë Demokratike, duke…
Dorëheqja e drejtorit të Përgjithshëm të Policisë së Kosovës, kolonel Gazmend Hoxha, më 30 tetor 2026, pas vrasjes tragjike të Arlinda Zekajt në Vitomiricë të Pejës, përbën një zhvillim me rëndësi të…
Lufta e OJQ-ve me rilindasit dhe letërsinë shqiptare
Në rastin e zgjedhjeve lokale 2025-2026 nuk ka vend për triumfalizëm në AKI
Hungaria hap dosjet e Sigurimit – Shqipëria ende thërret “Poshtë komunizmi”
Buxheti më i madh, prova më e vështirë: Kosova duhet të zbatojë, jo vetëm të premtojë
Filozofia politike si të jetojmë së bashku
Brukseli paralajmëron Shkupin: Maqedonia e Veriut mes stagnimit politik dhe rrezikut të humbjes së perspektivës evropiane
Kush mund të aplikojë për t
Vrasja e femrave nuk është zakon i traditës shqiptare
Aksident mes tri veturave në Prishtinë, ka të lënduar
Arrestohet 20 vjeçari në Kaçanik, kishte urdhëresë gjyqësore
24 orët e së shtunës: Dy të vdekur nga aksidentet, 32 të lënduar
I shkon te shtëpia dhe e kanos babain e saj, arrestohet shtetasi maqedonas në Podujevë
“Mbi 100 të pushkatuar…”, si u shtyp kryengritja antikomuniste në Malësi të Madhe, më 25 janar 1945! Fati tragjik i krerëve të lëvizjes
Arrestimi i intelektuales disidente, si u persekutua Musine Kokalari! Pas gjashtë muajsh hetuesie, e nxorën në gjyq! Aktakuza e prokuror Nevzat Haznedari
10 kuriozitete që nuk i dini për Groenlandën
Shkencëtarët identifikojnë ADN-në më të vjetër njerëzore
Edhe sot, pas 14 vitesh, më mungon zëri yt, këshillat e tua dhe prania jote. Thonë se koha i shëron plagët, por mungesa…
Më mungoni në çdo hap të jetës. Dashuria, mirësia dhe kujtimi për ju nuk do të shuhen kurrë. U…
U bënë tri dekada – një jetë e tërë prej kur tragjikisht u nda prej nesh vajza e axhës Drita (Riza)…
Sot u bë 1 vit që kur ndërroi jetë më i dashuri ynë, Gani Rraci. Koha po kalon shpejt, por dhimbja, malli dhe…
Këngëtarja shqiptaro-amerikane, Bebe Rexha, ka tërhequr vëmendjen me paraqitjen e saj të fundit, duke sjellë një…
Modelja e njohur Lori Harvey ka tërhequr vëmendjen në rrjetet sociale, pasi ka publikuar një fotografi nga sauna, ku shfaqet e…
