Zgjedhjet presidenciale në Bullgari nën hijen e luftës në Ukrainë: Sulmet me dronë ndryshuan fushatën

SOFJE – Bullgaria zhvillon sot zgjedhjet presidenciale, ndërsa lufta në Ukrainë dhe sulmet me dronë ndaj anijeve në Detin e Zi kanë marrë vëmendjen kryesore gjatë fushatës zgjedhore.

Edhe pse presidenti bullgar ka kryesisht kompetenca përfaqësuese, zgjedhjet konsiderohen një test politik për pushtetin e lidhur me ish-presidentin Rumen Radev, partia e të cilit fitoi bindshëm zgjedhjet parlamentare në prill.

Gara presidenciale, ku marrin pjesë 27 kandidatë, është përqendruar kryesisht te përballja mes presidentes aktuale, Ilijana Jotova, e mbështetur nga kryeministri, dhe ish-kryeministrit të përkohshëm Andrej Gurov, i cili mbështetet nga partitë opozitare, njofton DW, përcjell INA.

Lufta në Ukrainë ndez debatin politik

Sulmet e fundit me dronë ndaj anijeve tregtare në Detin e Zi kanë nxitur debat në Bullgari për sigurinë kombëtare dhe qëndrimin e vendit ndaj luftës në Ukrainë.

Qeveria bullgare fillimisht kishte refuzuar t’i bashkohej “Koalicionit të të Gatshmëve” dhe nismës së NATO-s për luftimin e dronëve, por pas sulmeve të fundit ndryshoi qëndrimin.

Presidentja Ilijana Jotova ka mbështetur idenë e krijimit të një “Koalicioni për Paqe”, përmes të cilit Bullgaria do të mund të ushtronte ndikim diplomatik për t’i dhënë fund luftës.

“Në vendin tonë ka shumë nxitës të luftës, por unë nuk jam njëra prej tyre”, deklaroi Jotova gjatë një tubimi elektoral, duke shtuar se, për sa kohë të jetë presidente, asnjë ushtar bullgar nuk do të dërgohet në Ukrainë.

Megjithatë, sulmet në Detin e Zi kanë shtuar kritikat ndaj udhëheqjes bullgare për mungesën e një qëndrimi të qartë lidhur me përgjegjësinë për incidentet.

Pas sulmit të parë me dronë, Jotova thirri Këshillin Konsultativ për Sigurinë Kombëtare. Në deklaratën e tij, Këshilli nuk e identifikoi burimin e kërcënimit.

Pas sulmit të dytë, Rumen Radev deklaroi se nuk kishte prova të qarta për të fajësuar një palë të caktuar, por shtoi se logjika sugjeronte që përfituesja nga zhvillimet ishte Rusia. Më pas, ai thirri ambasadorin rus për bisedime.

Opozita kërkon që presidenti të jetë kundërpeshë e pushtetit

Përtej politikës së jashtme, zgjedhjet kanë hapur debat edhe për përqendrimin e pushtetit në duart e një partie të vetme.

Politologu Hristo Pançugov nga Universiteti i Ri Bullgar në Sofje vlerëson se roli i presidentit është veçanërisht i rëndësishëm në kushtet kur pushteti politik është përqendruar dhe opozita është dobësuar.

Sipas kandidatit opozitar Andrej Gurov, presidenti duhet të jetë në gjendje t’i kundërvihet qeverisë kur është e nevojshme.

“Presidenti duhet të dijë të thotë ‘jo’”, deklaroi Gurov, duke shprehur shqetësimin për përqendrimin e pushtetit dhe rrezikun e dobësimit të mekanizmave demokratikë.

Kushtetuta bullgare i jep presidentit kompetenca përfaqësuese, rolin e komandantit suprem të forcave të armatosura dhe të drejtën e vetos ndaj ligjeve, krahas disa kompetencave të tjera institucionale.

Protesta kundër qëndrimit të paqartë të qeverisë

Sulmet me dronë kanë ndikuar edhe në klimën politike brenda vendit. Në Sofje janë mbajtur protesta kundër asaj që një pjesë e qytetarëve e konsiderojnë qëndrim të paqartë të qeverisë për çështjet e sigurisë dhe luftën në Ukrainë.

Borjana Dimitrova, drejtoreshë e agjencisë së sondazheve “Alpha Research”, thotë se sulmet në Detin e Zi e kanë sjellë më afër qytetarëve një konflikt që më parë mund të dukej si një çështje e largët gjeopolitike.

Sipas sondazhit të fundit të kësaj agjencie, mbështetja për Jotovën ka shënuar një rënie të lehtë, ndërsa diferenca mes saj dhe Gurovit është ngushtuar. Megjithatë, Jotova vazhdon të kryesojë në matjet e publikuara, me një epërsi prej rreth 12 pikësh përqindjeje në raundin e parë.

Këto të dhëna pasqyrojnë rezultatet e sondazhit dhe jo rezultatin përfundimtar të zgjedhjeve.

Kush do të ndikojë në rezultatin përfundimtar?

Në garën presidenciale mund të luajë rol edhe qëndrimi i mbështetësve të partive të tjera të mëdha, përfshirë GERB-in dhe DPS-në, të cilat nuk kanë kandidatët e tyre presidencialë.

Sipas të dhënave të cituara nga “Alpha Research”, rreth gjysma e mbështetësve të GERB-it nuk planifikonin të votonin në raundin e parë. Një pjesë e tyre mund të mbështesë Gurovin, ndërsa qëndrimi i votuesve nacionalistë dhe i mbështetësve të partisë “Rilindja” mund të ndikojë në raundin e dytë.

Analistët vlerësojnë se lufta në Ukrainë, siguria në Detin e Zi dhe mënyra se si udhëheqja bullgare reagon ndaj këtyre zhvillimeve janë shndërruar në çështje qendrore të fushatës.

Zgjedhjet presidenciale në Bullgari kështu po zhvillohen jo vetëm si garë për kreun e shtetit, por edhe si provë e qëndrimeve politike ndaj luftës, sigurisë evropiane dhe ekuilibrit të pushtetit brenda vendit. (INA)