“Varroseni dialogun e dështuar”/ Eksperti austriak i drejtohet Kallasit: Kosova të ecë drejt BE-së e NATO-s pa lejen e Vuçiqit!

Pas takimeve të ndara të Përfaqësueses së Lartë të Bashkimit Evropian për Politikë të Jashtme dhe Siguri, Kaja Kallas, me kryeministrin e Kosovës, Albin Kurti, dhe presidentin e Serbisë, Aleksandar Vuçiq, në Nju-Jork, dialogu Kosovë-Serbi dhe procesi i normalizimit janë rikthyer në qendër të vëmendjes ndërkombëtare.

Kallas ka përcjellë mesazhin se përparimi në normalizimin e marrëdhënieve duhet të ecë paralelisht me rrugën drejt Bashkimit Evropian, duke theksuar nevojën për zbatimin e marrëveshjeve të arritura në kuadër të dialogut, përfshirë Marrëveshjen e Ohrit.

Megjithatë, eksperti austriak Günther Fehlinger, në një prononcim për “Bota sot”, ka dhënë një mesazh krejtësisht tjetër për shefen e diplomacisë evropiane, duke kërkuar që Brukseli të ndryshojë qasjen ndaj dialogut Kosovë-Serbi.

ImageGünther FehlingerFoto galeri
Fehlinger argumenton se dialogu në formën aktuale ka dështuar dhe se Bashkimi Evropian nuk duhet të tentojë ta ringjallë një format që, sipas tij, për më shumë se një dekadë nuk ka sjellë zgjidhje për Kosovën.

“Mesazhi im për Kaja Kallas pas takimeve të saj me kryeministrin Albin Kurti dhe presidentin Aleksandar Vuçiq në Nju-Jork është shumë i qartë: Dialogu Kosovë-Serbi në formën e tij aktuale ka vdekur. Varroseni në grumbullin e mbeturinave të diplomacisë së dështuar evropiane.

Zonja Kallas thotë se është koha për të ecur përpara. Pajtohem me këto fjalë, por jo me një përpjekje tjetër për të ringjallur një format dialogu që ka dështuar ndaj Kosovës për më shumë se një dekadë.

Evropa duhet të ndalojë së pretenduari se një tjetër takim, një tjetër komunikatë dhe një tjetër fotografi e Kurtit dhe Vuçiqit do ta zgjidhë problemin themelor.

Vetë dialogu është bërë pjesë e problemit.

Ai ka krijuar përshtypjen se e ardhmja evropiane e Kosovës varet nga pëlqimi i Serbisë. Nuk varet.

Kosova nuk është një provincë serbe që pret lejen e Beogradit për të hyrë në Evropë. Kosova është një republikë e pavarur evropiane me institucionet e saj demokratike. Kosova ka aplikuar për anëtarësim në BE. Ajo tashmë përdor euron. NATO ka mbrojtur paqen dhe sigurinë përmes KFOR-it që nga viti 1999.

Për mua, destinacioni strategjik është absolutisht i qartë: Kosova në NATO. Kosova në Bashkimin Evropian. Kosova e ankoruar përgjithmonë në Perëndimin euroatlantik.

Dhe asnjëra prej këtyre nuk duhet të varet nga fakti nëse Aleksandar Vuçiq thotë po. Ky është gabimi themelor që ka bërë Brukseli.

Duke vendosur vazhdimisht Kosovën dhe Serbinë në një paketë të vetme politike, Brukseli i ka dhënë në mënyrë efektive Beogradit ndikim mbi të ardhmen e Kosovës. Këtë e refuzoj plotësisht.

Nuk duhet të ketë veto serbe mbi Kosovën”, deklaroi Fehlinger.

Sipas ekspertit austriak, kjo bëhet edhe më e pakuptimtë duke pasur parasysh zotimet që Serbia i ka pranuar në kuadër të marrëveshjes së normalizimit të vitit 2023.

“Serbia u zotua të mos kundërshtojë anëtarësimin e Kosovës në organizatat ndërkombëtare. Serbia gjithashtu pranoi se asnjëra palë nuk duhet ta bllokojë rrugën evropiane të tjetrës.

Prandaj, i bëj Brukselit një pyetje shumë të thjeshtë: Çfarë po negociojmë ende?

Nëse këto zotime janë bërë, zbatojini. Ndaloni rinegocimin e ekzistencës së Kosovës. Ndaloni rinegocimin e së drejtës së Kosovës për integrim ndërkombëtar. Ndaloni kthimin e çdo hapi që Kosova ndërmerr drejt Evropës në një tjetër raund negociatash me Beogradin.

BE-ja tashmë i ka marrëveshjet. Ajo që i mungon Evropës është guximi politik për t’i zbatuar ato”, theksoi ai.

Fehlinger kërkon që Brukseli të mos anashkalojë as çështjen e sulmit të armatosur në Banjskë, duke e cilësuar llogaridhënien si një prej elementeve që duhet të jetë në qendër të politikës evropiane ndaj Serbisë.

“Dhe është një tjetër realitet që Brukseli nuk duhet ta harrojë: Banjskën.

Sulmi i armatosur në Banjskë nuk ishte ndonjë incident i vogël kufitar që mund të arkivohet dhe të harrohet. Vetë Bashkimi Evropian ka kërkuar llogaridhënie dhe ka kritikuar bashkëpunimin e pamjaftueshëm të Serbisë lidhur me hetimin dhe ndjekjen penale të përgjegjësve.

Evropa nuk mund të kthehet thjesht në normalitet dhe t’i thotë Kosovës se një tjetër raund dialogu do t’i zgjidhë të gjitha.

Llogaridhënia duhet të vijë e para. Siguria duhet të vijë e para. Sovraniteti dhe integriteti territorial i Kosovës duhet të vijnë të parat”, u shpreh eksperti austriak.

Ai kritikoi gjithashtu qasjen e BE-së ndaj orientimit strategjik të Serbisë, duke kërkuar që Brukseli të mos e trajtojë raportin e Beogradit me Moskën si një çështje dytësore.

“Serbia dëshiron përfitimet e të qenit kandidate për anëtarësim në BE, ndërkohë që refuzon të përafrohet plotësisht me Evropën kundër Rusisë. Serbia ka ruajtur vazhdimisht marrëdhënie të ngushta politike me Moskën, ndërsa Brukseli vazhdon ta trajtojë Beogradin sikur orientimi i tij strategjik të ishte vetëm një detaj teknik.

Nuk është një detaj teknik.

Nuk mund të pretendosh se po udhëton drejt Brukselit ndërkohë që vazhdimisht shikon nga Moska.

Serbia duhet të vendosë se ku i përket. Dhe Evropa më në fund duhet të ndalojë së shpërblyeri paqartësinë strategjike”, deklaroi Fehlinger.

Më tej, ai foli edhe për mënyrën se si Serbia përballet me krimet e viteve ’90, duke theksuar se glorifikimi apo rehabilitimi i personave të dënuar për krime lufte është i papajtueshëm me pajtimin evropian.

“Ratko Mlladiq vdiq ndërsa vuante një dënim të përjetshëm pas dënimit të tij për gjenocid, krime kundër njerëzimit dhe krime lufte. Polemikat rreth nderimeve, reagimeve politike dhe funeralit të tij pas vdekjes duhet të ishin një tjetër paralajmërim për Evropën.

Glorifikimi ose rehabilitimi i kriminelëve të luftës të dënuar është i papajtueshëm me pajtimin e vërtetë evropian.

Ballkani nuk mund të ndërtojë një të ardhme evropiane duke rishkruar krimet e së kaluarës.

Kosova, Bosnja dhe viktimat e atyre luftërave kanë të drejtë të presin që Evropa të kujtojë”, tha ai.

Fehlinger kundërshton edhe atë që e quan “simetri të rreme” në qasjen e Brukselit ndaj Kosovës dhe Serbisë, duke kërkuar që secila palë të vlerësohet në bazë të veprimeve dhe obligimeve të veta.

“Prandaj, unë e refuzoj simetrinë e rreme që shumë shpesh dominon diplomacinë e Brukselit.

Kosova dhe Serbia nuk janë thjesht dy palë të këmbyeshme, mosmarrëveshjet e të cilave Brukseli duhet t’i ndajë disi në mes.

Ato duhet të gjykohen secila sipas sjelljes së vet, detyrimeve të veta dhe zgjedhjeve të veta evropiane.

Kosova duhet të përmbushë obligimet e saj demokratike dhe evropiane. Serbia duhet të përmbushë obligimet e saj demokratike dhe evropiane.

Por Kosova nuk duhet të mbahet më peng politikisht nga vendimet e Serbisë.

Ndajini rrugët.

Kosova duhet të ketë një rrugë të drejtpërdrejtë evropiane. Serbia duhet të ketë një rrugë të drejtpërdrejtë evropiane.

Përparimi i Kosovës duhet të varet nga Kosova. Përparimi i Serbisë duhet të varet nga Serbia.

Asnjë veto. Asnjë pengmarrje. Asnjë dhomë pritjeje pa fund. Asnjë teatër diplomatik i përhershëm.

Dhe sigurisht, të mos pretendojmë më se një tjetër takim Kurti-Vuçiq përfaqëson automatikisht një ‘dinamikë të re’.

Takimi nuk është dinamikë e re. Fotografia nuk është dinamikë e re. Komunikata nuk është dinamikë e re.

Veprimi është dinamikë e re”, theksoi eksperti.

Në këtë kuadër, Fehlinger renditi edhe hapat që, sipas tij, do të përbënin një ndryshim real të qasjes së Evropës ndaj Kosovës dhe Serbisë.

“Dinamika e re nënkupton avancimin e aplikimit të Kosovës për anëtarësim në BE. Nënkupton thellimin e marrëdhënieve të Kosovës me NATO-n. Nënkupton zbatimin e zotimit të Serbisë për të mos e kundërshtuar Kosovën në organizatat ndërkombëtare. Nënkupton llogaridhënie për Banjskën. Nënkupton zbatimin e pasojave reale kur marrëveshjet injorohen.

Dinamika nënkupton trajtimin e Kosovës si një anëtare të ardhshme të BE-së dhe NATO-s, dhe jo si një çështje të përhershme negociatash.

Prandaj, zonja Kallas duhet ta ndryshojë rrënjësisht pyetjen që po bën Brukseli.

Ndaloni së pyeturi: ‘Si ta rifillojmë dialogun Kosovë-Serbi?’

Filloni të pyesni: ‘Si ta integrojmë Kosovën në Evropë?’

Kjo duhet të jetë tash misioni.

Ndërtoni një udhërrëfyes të drejtpërdrejtë të anëtarësimit të Kosovës në BE. Ndërtoni një udhërrëfyes të drejtpërdrejtë të integrimit të Kosovës në NATO. Ndihmojeni Kosovën të përmbushë çdo standard të nevojshëm demokratik, ligjor, të sigurisë dhe ekonomik.

Dhe bëjani të qartë Serbisë se e ardhmja e saj evropiane varet nga sjellja e saj – përfshirë reformat demokratike, sundimin e ligjit, përafrimin me politikën e jashtme, zbatimin e marrëveshjeve dhe marrëdhëniet e përgjegjshme me të gjithë fqinjët e saj.

Kjo është një politikë evropiane shumë më e shëndetshme sesa mbajtja e 600 mijë kosovarëve të bllokuar politikisht brenda një procesi diplomatik pa fund me Beogradin.

E ardhmja e Kosovës nuk i përket Vuçiqit. Nuk i përket Beogradit. Dhe nuk u përket diplomatëve të Brukselit.

E ardhmja e Kosovës u përket qytetarëve të Kosovës.

Evropa duhet më në fund ta respektojë këtë realitet”, deklaroi Fehlinger.

Në fund, eksperti austriak përsëriti thirrjen e tij për një ndryshim të plotë të qasjes evropiane, duke kërkuar që marrëveshjet ekzistuese të zbatohen dhe Kosova të ecë përpara drejt integrimit euroatlantik.

“Dialogu ka pasur më shumë se mjaftueshëm kohë. Ai ka prodhuar marrëveshje. Tani zbatojini ato.

Ka prodhuar premtime. Tani realizojini ato.

Ka prodhuar mijëra orë diplomaci. Tani sillni rezultate politike.

Mesazhi im për Kaja Kallas është pra: Varroseni dialogun e dështuar. Jepini fund vetos de facto të Beogradit. Zbatoni marrëveshjet e nënshkruara tashmë. Integroni Kosovën.

Kosova në NATO. Kosova në Bashkimin Evropian. Kosova fuqishëm dhe përgjithmonë në Perëndimin euroatlantik.

Kjo është ajo që duhet të nënkuptojë ecja përpara”, përmbylli Gunther Fehlinger për “Bota sot”.